Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Անձի արժեքային ոլորտի վերակառուցումները մասնագիտական կարգավիճակի փոփոխության պայմաններում

Վարդանյան, Սեդա Համայակի (2018) Անձի արժեքային ոլորտի վերակառուցումները մասնագիտական կարգավիճակի փոփոխության պայմաններում. PhD thesis, Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարան.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (40Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (5Mb)

      Abstract

      Ժամանակակից հասարակության պայմաններում կարգավիճակային տեղաշարժերն ունեն լայնածավալ բնույթ: Ընդ որում՝ դրանք կարող են տեղի ունենալ վերընթաց (սոցիալական կարգավիճակի բարձրացում) և վարընթաց (սոցիալական կարգավիճակի անկում) ուղղվածությամբ: Ներկայումս առավել մեծ մասշտաբներ են ձեռք բերել կարգավիճակային վարընթաց տեղաշարժերը, երբ տարբեր մասնագիտությունների ներկայացուցիչներ հայտնվում են սահմանային, միջանկյալ կարգավիճակում: Փոխակերպվող հասարակությունում սոցիալ-տնտեսական գործընթացների հարափոփոխ բովանդակությունը, անձի մասնագիտական կյանքում արմատական փոփոխությունները անմիջականորեն ազդեցություն են գործում անձի արժեքային ոլորտի վրա: Արժեքային ոլորտի հիմնախնդրին անդրադարձել են արտասահմանյան հետազոտողներ՝ Մ. Ռոկիչը, Շ Շվարցը, Է. Շպրաներգերը, Ռ. Ինգլհարդը, Ա. Մասլոուն, Գ. Օլփորթը, Վ. Ֆրանկլը և այլոք, ռուս հետազոտողներ՝ Վ. Գ. Ալեքսեևան, Գ. Մ. Անդրեևան, Լ. Ի. Անցիֆիրովան, Վ. Գ. Ասեևը, Ֆ. Ե. Վասիլյուկը, Ս. Ս. Բուբնյովան, Բ. Ի. Դոդոնովը, Դ. Ա. Լեոնտևը, Մ. Ս. Յանիցսկին, Ա. Վ. Սերին և այլոք: Արժեքներն անձ և սոցիալական միջավայրի կապող օղակներ են: Անձն ունենալով որոշակի մասնագիտություն՝ յուրացնելով և իրացնելով իր մասնագիտական դերը` բոլոր բովանդակային տարրերով հանդերձ և գործունեություն ծավալելով որոշակի պայմաններում, յուրացնելով տվյալ մասնագիտական դերի ավանդույթները, նորմերն ու արժեքները, հայտնվելով մասնագիտական կարգավիճակի անկման պայմաններում, չի կարող չապրել հոգեկան խռովք, բախումներ, ֆրուստրացիաներ, չտագնապել իր ներկայի և ապագայի համար: Առավել ևս, երբ բացակայում են հոգեբանական հարմարման համար նպաստավոր պայմանները, ապա առաջ է գալիս արժեքային վերակառուցումների խնդիրը, որը առաջադրում է փոփոխվող իրականության վերաարժևորման և վերաիմաստավորման, արժեքային ոլորտի վերակառուցման անհրաժեշտություն: Արժեքային ոլորտի խորքային փոփոխությունները ստիպում է անձին վերաիմաստավորել, վերաարժևորել այնպիսի հիմնային արժեքներ, ինչպիսիք են «կյանքը», «մասնագիտությունը», «աշխատանքը», «ազատությունը», «զարգացումը» և այլն: Այս ամենը առավել ցայտուն դրսևորվում է միջին տարիքի անձանց արժեքային ոլորտում: Թեմայի ընտրությունը պայմանավորված է սոցիալական վարընթաց շարժունության պայմաններում հայտնված միջին տարիքի անձի արժեքաիմաստային ոլորտի բաղադրիչների վերակառուցումների, նորագոյացությունների ուսումնասիրության անհրաժեշտությամբ և գիտության մեջ սույն հարցի նվազ մշակվածությամբ: Վարընթաց սոցիալական շարժունության պայմաններում հայտնված անձի արժեքային ոլորտի վերակառուցումների ուսումնասիրությունը թույլ կտա բացահայտել այս փոփոխությունների միտումները, անձի հարմարման ուղղվածությունը և հանձնարարականներ մշակել նման մարդկանց հետ արդյունավետ սոցիալ-հոգեբանական աջակցություն կազմակերպելու առումով: Հետազոտության օբյեկտն է` մասնագիտական կարգավիճակի փոփոխության պայմաններում անձի արժեքային ոլորտի նորագոյացություններն ու տեղաշարժերը: Հետազոտության առարկան է՝ անձի արժեքային ոլորտի վերակառուցումների հոգեբանական առանձնահատկությունները: Հետազոտության նպատակն է` բացահայտել միջին տարիքի (40-60տ.) անձանց արժեքային ոլորտի վերակառուցումների առանձնահատկությունները` մասնագիտական կարգավիճակի փոփոխության և վարընթաց շարժունության պայմաններում: մասնագիտական կարգավիճակի վարընթաց շարժունությամբ փոփոխության պայմաններում` անձի արժեքային ոլորտը ենթարկվում է փոխակերպումների` ներառելով մի շարք նորագոյացություններ, որոնք պայմանավորում են անձի հոգեբանական հարմարվողականության բնույթն ու առանձնահատկությունները: В условиях современного общества статусная мобильность имеет широкое распростронение. В настоящее время более широкие масштабы имеет нисходящая социальная мобильность, когда представители различных профессий оказываются в пограничном, переходном статусе. В мобильном обществе изменчивый характер социально-экономических процессов, кардинальные изменения в профессиональной деятельности личности имеют непосредственное воздействие на ценностную сферу личности. В связи с этим возникает необходимость изучения перестройке ценностной сферы личности в условиях изменения профессионального статуса. Определить особенности перестроек ценностей сферы людей среднего возраста (40-60 лет.) в условиях изменения профессионального статуса и нисходящей мобильности. В условиях нисходящей мобильности профессионального статуса ценностная сфера личности претерпевает трансформации, включая ряд новообразований, которые определяет сущность психологической адаптивности личности и ее особенности. Определить сущность перестройки ценностей сферы в условиях изменения профессионального статуса при помощи теоретического анализа. Исследовать степень реализации и значимости профессиональных ценностей в условиях изменения профессионального статуса. Исследовать изменения смыслового поля в условиях изменения профессионального статуса. Исследовать ценностей тип личности в условиях изменения профессионального статуса. Определить структуру изменения системы ценностей личности в контексте изменения профессионального статуса. Определить сущность адаптивности личности в условиях изменения профессионального статуса. Были всесторонне проанализированы и выделены перестройки ценностей сферы личности в условиях изменения профессионального статуса. Мы пришли к следующим выводам: Ограниченность реализации профессиональных ценностей личности Мобильность профессиональных ценностей личности и обусловленные этим новообразования. Доминантные типы ценностей личности – это смешанный и адаптивный в условиях изменения профессионального статуса. В контексте мобильности понижения профессионального статуса было разработано представление о специалисте-маргинале, с характерными ему особенностями системы ценностей и характер адаптивности. In terms of modern society level transformation is widespread. It may also have upward stage (social mainstreaming) and downgrading (social downgrading). Currently downgrading transformation has wider scales, it is when representatives of various professions appear in average near-border level. In the mobile society the changing nature of social economic processes, personal reasons of professional activity changes have a direct impact on personal values. Therefore, a necessity appears to research the restructuring personal values in terms of professional level changes. Target of research is the change of professional level in terms of transformation of personal values. In terms of decreasing transformation of professional level personal values suffer changes including a variety of new formations, which define the nature of psychological flexibility of a person and its peculiarities. To define the nature of personal values restructuring in terms of changing the professional level with the help of theoretical analysis. To define the significance of professional values and the extent of their realization in terms of changing the professional level and to research changes of semantic space in terms of professional level changes. To research the type of personal values in terms of changing of the professional level. To define the structure of changing the system of personal values in the context of changing the professional level. To define the nature of the ability to be flexible in terms of changing the professional level. The changing of personal values in terms of professional level transformation were properly analyzed and marked. Limitation of professional values’ realization. Professional values’ transformation and the new formations due to it. Dominant types of personal values are average or mixed and flexible in terms of changing the professional level. A notion about a fringe specialist was developed with specific peculiarities of personal values and goals of being flexible in the context of professional level transformation. The scientific research made expands knowledge of the process of professional level transformation and appearing new formations in the context of changing the professional level. The results of the research may help to widen the theoretical scope of personal and social psychology.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Перестройки ценностной сферы личности в условиях изменения профессионального статуса. Personal values’ transformation in terms of changes of professional level.
      Uncontrolled Keywords: Варданян Седа Амаяковна, Vardanyan Seda Hamayak
      Subjects: Psychology
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 13 May 2019 10:16
      Last Modified: 13 May 2019 15:40
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/10122

      Actions (login required)

      View Item