Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Նոր Ջուղայի ապարանքների ճարտարապետությունը (XVII-XIX դարեր)

Լուկաս, Արման Կարոյի (2019) Նոր Ջուղայի ապարանքների ճարտարապետությունը (XVII-XIX դարեր). PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի Ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (22Mb) | Preview
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (5Mb)

      Abstract

      Նոր Ջուղայի ապարանքները ճարտարապետական նոր ոճ ստեղծեցին Պարսկաստանի և հայկական պատմական ճարտարապետության համատեքստերում, որի արմատները պետք է որոնել Իրանի և Հայաստանի պատմության համաձուլվածքում: Նրանց ուսումնասիրության միջոցով կարելի է միջավայրակայուն ուղի բացել տարածքի համադրական ճարտարապետության ուսումնասիրության զարգացման մեջ։ Սույն աշխատության ուսումնասիրության նյութ են դարձել Նոր Ջուղայի բնակելի ճարտարապետության մաս կազմող ապարանքների շինությունները՝ Սեֆյան դինաստիայի իշխանությունից մինչև Ղաջարների օրերն ընկած ժամանակահատվածում: Նկատի է առնվել նաև այդ օրերում ապրող մարդուն բնորոշ կենցաղային ու հոգևոր աշխարհը, որն ուսումնասիրվել է բնակելի ճարտարապետության պատմության, տիպաբանության, հորինվածքի տեսության, շինարվեստի առանձնահատկություններով։ Ատենախոսությունում կարևորվում են հատկապես ոճերի տեսությունը, իրանական և հայկական պատմական ճարտարապետության դետալի հարցերը, ինչպես նաև գեղագիտությունը։ Հետազոտության նյութը պատմական բնակելի տների՝ ապարանքների ճարտարապետական բնութագրումն է։ Մեկ առ մեկ մեկնաբանվել, քննարկվել և ուսումնասիրվել են կառույցների բաղկացուցիչ մասերը որպես Նոր Ջուղայի հայկական գաղթավայրին բնորոշ համակարգի մաս։ Գիտական ուսումնասիրության են ենթարկվել բնակելի ճարտարապետության հատակագծային բազմազան լուծումները, բնակարանային սահմանազատման ձևերը, դրանց արտաքին տեսքը, ձևային համադրական լուծումները, շինարարական տեխնիկան, ինչպես նաև բնական լուսավորության ապահովումը, զարդանախշերով տան հարդարումը և տարածքի ճարտարապետության զանազան ավանդական ձևերի կիրառությունը: Նոր Ջուղայի ապարանքների ներքին ձևավորման և ինտերիեր դիզայնի բաժնում առանձին ուշադրության են արժանացել տան ներսույթի ձևավորումը, ծածկի յուրահատուկ լուծումները, ներքին մակերևույթների և հատակի մշակումները և այլն: Նշվածները մեծ կարևորություն ունեն թե՛ հայկական, թե՛ իրանական գիտական իրականություններում և արժանի ու անհետաձգելի են ուսումնասիրության տեսակետից: Նոր Ջուղայի ապարանքները կառուցել են տեղի հայերը, դրանց ուսումնասիրությամբ կարելի է ծանոթանալ բնակիչների շինարարական բնաշխարհիկ ավանդներին։ Սույն աշխատության մեջ քաղաքաշինությունն ու բնակելի ճարտարապետությունը ներկայացվել են որպես ազգային և միջազգային ժառանգություն: Առանց վարանելու կարելի է ամրագրել, որ Նոր Ջուղայի ապարանքների ճարտարապետական ժառանգությունը հայկական գաղթավայրային ճարտարապետության մինչև օրս չուսումնասիրված կարևոր մասն է։ Նմանապես, այն իրանական ժառանգության եզակի երևույթներից է, որն անհապաղ պետք է ուսումնասիրվի և լրացվի ուշ միջնադարյան և նոր ժամանակաշրջանի ճարտարապետության էջերում։ Ուսումնասիրության նպատակն է վերլուծել և բնութագրել իրանական և հայկական արտահայտչամիջոցներով ստեղծված Նոր Ջուղայի «խոջաների» ապարանքների ճարտարապետությունը։ Նոր Ջուղայի հայկական գաղթավայրի կազմավորումն ու բնակավայրի կառուցապատման զարգացումը: Նոր Ջուղայի մշակութային ժառանգության բնութագրումն ու ապարանքների ճարտարապետության տեղը դրանում: Ավերված ապարանքների քննական ուսումնասիրությունը։ Ներկայիս կանգուն վիճակում գտնվող ապարանքների փաստագրավերլուծությունը: Հայ-պարսկական և միջազգային ճարտարապետական փոխազդեցությունները Նոր Ջուղայի ապարանքների ճարտարապետության մեջ։ Նոր Ջուղայի ապարանքների ճարտարապետական բնութագրումը։ Тема исследования: Рассмотрена архитектура особняков Новой Джульфы Исфаханской области. Архитектура Новой Джульфы – это новый стиль, сформированный в поздние средние века в Иране. Являясь примером архитектуры армянской диаспоры, она объединяет определенные армянские национальные элементы и традиционную архитектуру Исфахана. В настоящее время в Новой Джульфе существует множество примеров жилых построек, изучение которых очень важно для иллюстрации архитектуры диаспоры. В данном исследовании особое внимание уделено 25 особнякам. Исследование состоит из 125 страниц и следующих частей: введение, три главы, общие выводы, 70 ссылок на использованные источники и приложение, содержащее 147 рисунков. Глава 1 относится к географии, включая расположение, граничные зоны и соседствующие с Новой Джульфой области, а также климатические условия, в том числе высоту над уровнем моря, направление ветра, угол и радиацию солнца, которые влияют на архитектуру Исфаханской области. Хронология исследования включает период истории Ирана до Сефевидов, во времена Сефевидов и после Сефевидов от XVI до XVII веков. Соответствующим образом освещается история жилищного строительства в Исфахане и его отношение с традициями Новой Джульфы. При изучении истории формирования Новой Джульфы как жилого поселения на передний план выдвигаются два военных эпизода – оккупация Тебриза Оттоманской Империей во время «Чалдоранской войны», победа шаха Аббаса и освобождение оккупированных территорий. Жилищное строительство в Новой Джульфе и сравнительный анализ градостроительства изучены на основании исследовательских поездок и представленных изысканий на местности. Раскрыты характеристики архитектуры и градостроительства Исфахана, а также взаимосвязь особенностей Исфахана и Новой Джульфы. Новая Джульфа - маленький город, состоящий из 6-7 кварталов и центральной площади, с двумя пересекающимися главными улицами в центре города. В настоящее время Новая Джульфа – один из районов Исфахана, расположенный к югу от реки Заяндеруд, которая отделяет ее от города Исфахан. В старые времена Новая Джульфа располагалась в садах, и земля в этом районе орошалась акведуками. В соответствии с архивными данными, городок был хорошо застроен, а особняки богатых людей, имеющие большую архитектурную ценность, распологались вдоль реки, однако сегодня почти невозможно обнаружить их следы. Однако, некоторые особняки сохранились в центре старых районов сегодняшней Новой Джульфы. Во 2-ой главе рассматривается архитектурная документация, касающаяся особняков Новой Джульфы. Особняки разделены на категории разрушенных и существующих в наше время. По всем особнякам, насколько это возможно, представлена история, планировка, фасады и декоративные элементы. Описаны уникальные характеристики и отличительные особенности каждого особняка. Особняки известны по именам их владельцев, а именно: разрушенные особняки – Эрнеста Хольцера, Вртанеса Абкара, Ага Кемалла, Ходжи Воскана, Есаи и Ало Хана, существующие поныне особняки – Сукиаса, Давида и некоторые другие строения, прилегающие к этому особняку, особняк Марты Питерс, Заволяна, Петроса Вилиджана (который впоследствии был восстановлен Мосре Заде), особняк Степаняна, Аеубиха, Хачика, Григора Мардиросяна, Овсепа, Овсепа Амирханяна, Минаса Крата, Манука Барсега, Симона, Абкара, Мостаджеряна, Варосяна Маркар Надера, Нани Давидханяна, Левона Минасяна, Гарегина Ханаяна. Thesis of the Study, the study considers New Julfa’s mansion architecture from Isfahan area. New Julfa Architecture is a new style formed within the context of the late medieval times in Iran. Being an instance of Armenian Diaspora Architecture it combined certain Armenian national elements with traditional Isfahan architecture. Today there are so many residential examples existing in New Julfa that the study of them is of an important illustration for Diaspora Architecture. This desertation focuses on 25 mansions as general. The study consistes of 125 pages as following parts: Introduction, three chapters, general conclusions, with 70 references and 147 illustrations. Chapter 1, concisely studies the geography including the location, bondery zones and New Julfas neighborhoods and climatic conditions including the altitude from the sea level ,wind direction and sun angle and its radiation that influence the architecture of Isfahan region. The timeline includes pre- Safavid, Safavid and post Safavid periods of Iranian history from XVI-XVII cc. accordingly clarifies the residential history in Isfahan and its relation to New-Julfa tradition. The history of formation of New Julfa settlement is highlighting two war events which are: occupation of Tabriz by Ottomans during the “Chaldoran war” and Shah Abbas’ triumph and emancipating the occupied lands. The residential architecture in New Julfa and comparative study of its town planning compiled from travelers notes and site studies. The connection between Isfahan and New Julfa are explained according to the characteristics of Isfahan’s architecture and city-planning. New-Julfa iused to be a town with 6-7 quarters and a down-town square accompanied by two crossing main streets at the center. Nowedays, New Julfa as one of the districts of Isfahan is located in the south of Zayanderud river that divides it from Isfahan city. New Julfa in old days was allocated to gardens, so the texture of the region was adapted as arable land with aquqaducts. According to the data gathered through archives we know the well constructed and the mansions of rich with high architectural value were built along the river but today is almost impossible to trace them. However some mansions remained in the center of the old parts of the existing New Julfa. Chapter 2, focuses on architectural documentation of New Julfa’s Mansions. The mansions are classified into demolished and existing categories. All are explained by their history, plans, façades and decorative elements as much as it was possible. The unique propert ies of each mansion that gives them specific feature is explained. The mansions are known by their owner’s names as following. 1/ the demolished mansions are: Ernest Hoeltzer’s, Vrtanes Abkar’s, Aga Kemall’s, Khoja Voskan’s, Yasayi’s and Olokhan’s.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Архитектура особняков новой Джульфы (XVII-XIX века). The architecture of new Julfa mansions (XVII-XIX centuries).
      Uncontrolled Keywords: Лукас Арман Кароевич, Lucas Arman Caro
      Subjects: Architecture
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 14 Jun 2019 13:53
      Last Modified: 20 Aug 2019 11:18
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/10490

      Actions (login required)

      View Item