Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Եկամուտների և գույքի համընդհանուր հայտարարագրման համակարգի ներդրման հիմնախնդիրներն ու հեռանկարները ՀՀ-ում

Պետրոսյան, Հեղինե Գագիկի (2019) Եկամուտների և գույքի համընդհանուր հայտարարագրման համակարգի ներդրման հիմնախնդիրներն ու հեռանկարները ՀՀ-ում. PhD thesis, Հայ-Ռուսական համալսարան.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (40Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (5Mb)

      Abstract

      Հարկային համակարգի արդյունավետ գործունեությունն ամեն մի երկրի գործարար միջավայրի զարգացման երաշխիքն է: Ընդ որում՝ յուրաքանչյուր պետություն կատարում է իր հարկային համակարգի ընտրությունը. մի կողմից այն չպետք է բեռ դառնա քաղաքացիների ու կազմակերպությունների համար, մյուս կողմից՝ պետք է ապահովի պետության եկամուտները հարկային մուտքերի մասով, որն էլ շատ երկրներում հանդիսանում է պետական բյուջեի համալրման հիմնական աղբյուրը: Ըստ էության, յուրաքանչյուր պետության առջև դրված է խնդիր. մշակել և ներդնել հարկային այնպիսի համակարգ, որը ոչ միայն կնվազեցնի ստվերային տնտեսության մակարդակն ու կբերի հարկային եկամուտների աճի, այլ նաև կշահագրգռի քաղաքացիներին ու կազմակերպություններին աշխատելու թափանցիկ կերպով, կբարձրացնի նրանց վճարունակությունը, ներդրումների ավելացման հնարավորություններն ու կբերի շահութաբերության աճի: Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգը բավականաչափ զարգացած և համապատասխանեցված է շուկայական հարաբերություններին, սակայն առկա են մի շարք խնդիրներ հարկային վարչարարությունում, հատկապես՝ ուղղակի հարկերի մասով, իսկ մեծ ոչ ֆորմալ հատվածի առկայությունն էլ ավելի է ազդում հարկային համակարգի արդյունավետության վրա և որպես արդյունք՝ բյուջեի համալրման վրա: Ուղղակի հարկերի վարչարարության լավագույն գործիքներից է ֆիզիկական անձանց եկամուտների ու գույքի հայտարարագրման համակարգը: Այս համակարգը ներդրված է բազմաթիվ զարգացած երկրներում, ինչպիսիք են՝ Մեծ Բրիտանիան, Դանիան, Գերմանիան, Ֆինլանդիան, Էստոնիան, ԱՄՆ և այլ։ Այն գործնականում ապացուցել է իր արդյունավետությունը թե՛ որպես հարկերի հավաքագրման, թե՛ որպես կոռուպցիայի դեմ պայքարի գործիք: Հաշվի առնելով թեմայի արդիականությունը՝ թեկնածուական ատենախոսության շրջանակներում կատարված միջազգային փորձի ուսումնասիրության հիման վրա առաջարկվում է ՀՀ-ում ներդնել ֆիզիկական անձանց եկամուտների ու գույքի հայտարարագրման համընդհանուր համակարգը, որը կնպաստի ուղղակի հարկերի հավաքագրմանը՝ հասցնելով նվազագույնի վարչարարական ծախսերը: Այնուամենայնիվ, միայն եկամուտների ու գույքի համընդհանուր հայտարարագրման համակարգի ներդրմամբ հնարավոր չէ հասնել վերոնշյալ նպատակներին: Այդ իսկ պատճառով հետազոտությունում ներկայացված է նաև ՀՀ ու այլ երկրների կազմակերպությունների շահույթի հարկման համակարգը, ուսումնասիրված են կազմակերպությունների չբաշխված շահույթը զրո տոկոս տոկոսադրույքով հարկելու միջազգային փորձը, ինչպես նաև շահութահարկը վերացնելու, իսկ շահաբաժինները եկամտային հարկի հարկման օբյեկտ դարձնելու համակարգի ներդրման հեռանկարներն ու հնարավոր ազդեցությունները ՀՀ տնտեսության վրա: Այսպիսով, սույն ատենախոսության շրջանակներում ուսումնասիրվել են ֆիզիկական անձանց եկամուտների ու գույքի համընդհանուր հայտարարագրման համակարգի, ինչպես նաև կազմակերպությունների շահույթի հարկման նոր համակարգի ներդրման առավելություններն ու թերությունները, գնահատվել են դրանց արդյունավետությունն ու հնարավոր ազդեցությունները ՀՀ տնտեսության վրա, ՀՀ քաղաքացիների, կազմակերպությունների ու պետության համար: Эффективное функционирование системы налогообложения любой страны является залогом развития ее бизнес-среды. Каждая страна сама выбирает проводимую налоговую политику: с одной стороны, она не должна становиться бременем для граждан и организаций страны, с другой стороны, должна обеспечивать пополнение государственного бюджета, ведь для большинства стран основным источником государственных доходов являются именно налоги. Система налогообложения Республики Армения прошла долгий путь до формирования нынешней, и является достаточно развитой и адаптированной к условиям рыночной экономики. Однако проблемы в налоговом администрировании, особенно, по части прямого налогообложения, являются одним из важнейших вызовов для системы налогообложения Армении, а наличие крупномасштабного неформального сектора еще больше влияет на эффективность функционирования системы и пополнения государственного бюджета. Одним из лучших инструментов администрирования прямых налогов является система декларирования доходов и имущества населения. Данная система внедрена и функционирует в большинстве развитых стран, таких как Великобритания, Дания, Германия, Финляндия, Эстония, США и др. Данная система доказала свою эффективность на практике и как инструмент для сбора налогов, и как инструмент по борьбе с коррупцией. Учитывая актуальность темы и на основании проведенного анализа международного опыта, в рамках диссертационного исследования предлагается внедрение системы всеобщего декларирования доходов и имущества в РА, снижающей административное бремя и приводящей к росту эффективности сбора прямых налогов. Однако, модернизация системы прямого налогообложения в РА невозможна лишь с помощью системы декларирования. В этой связи в рамках диссертационного исследования тщательно изучены налоги на доходы в РА и других странах, представлен анализ и опыт внедрения налогообложения нераспределенной прибыли по нулевой ставке, а также отмены налога на прибыль и обложения распределенных дивидендов по ставкам подоходного налога и возможные макроэкономические изменения в РА в результате внедрения данных рекомендаций. Настоящее исследование посвящено рассмотрению вышеуказанных проблем, разработке соответствующих мер и оценке их влияния на экономику РА, частный и общественный секторы, что обусловило выбор темы диссертационной работы, ее актуальность и необходимость ее изучения. Объектом исследования является система прямого налогообложения в РА, а предметом исследования является внедрение системы всеобщего декларирования доходов и имущества населения, а также модернизация прямых налогов в РА. Development of the business environment in a country requires an effectively functioning tax system. Each country implements its own taxation policy based on the characteristics of the economy: on the one hand it should not be a burden for society and businesses, on the other hand, it should provide revenues for the state since taxes are the primary source of the government budget. In general, the taxation system of the Republic of Armenia is quite well developed and adapted to market economy. Nevertheless, not only the issues in tax administration, especially with respect to direct taxation, are one of the most important challenges in Armenia's current taxation system, but also high levels of the informal sector further affect the effectiveness of the system and hinder sufficient replenishment of the state budget. To this extent, the income and assets declaration system is considered to be one of the best instruments for direct tax administration, and has already been introduced in many developed countries, such as the Great Britain, Denmark, Germany, Finland, Estonia, USA, etc. Its effectiveness has been proven both as a tool for tax collection, and as an anti-corruption tool. Taking into account the relevance of the thesis topic and based on the conducted analysis of the international experience, it is proposed to introduce a mandatory income and assets declaration system, which will facilitate and enhance the direct tax collection and minimize administrative costs. However, modernization of the direct taxation system in RA solely through establishment and introduction of a mandatory income and assets declaration system is not achievable. Therefore, profit taxation system of RA and other countries, international experience of zero rate for undistributed profit tax system and its efficiency, profit tax and its macroeconomic effects on RA economy are also analyzed and evaluated within the framework of the dissertation thesis. All the above-mentioned constitute the rationale for the choice of the dissertation topic, its relevance and importance of the current research. Hence, it is devoted to the study of the addressed issues, development of corresponding measures and assessment of their impact on RA economy at large, as well as private and public sectors. The object of the research is the direct taxation system of RA. The subject of the thesis is implementation of mandatory income and assets declaration system of population and modernization of direct taxes in RA.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Проблемы и перспективы внедрения системы всеобщего декларирования имущества и доходов в РА. The problems and prospects of mandatory income and assets declaration system in the RA.
      Uncontrolled Keywords: Петросян Егине Гагиковна, Petrosyan heghine Gagik
      Subjects: Economy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 26 Jun 2019 15:17
      Last Modified: 21 Aug 2019 09:17
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/10586

      Actions (login required)

      View Item