Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Պետական-կուսակցական վերահսկողության մարմինները ՀՍԽՀ իշխանական համակարգում 1921-1934 թթ.

Կեսոյան, Գևորգ Էդուարդի (2019) Պետական-կուսակցական վերահսկողության մարմինները ՀՍԽՀ իշխանական համակարգում 1921-1934 թթ. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (32Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (3959Kb)

      Abstract

      Խորհրդային ժամանակաշրջանը, լինելով և՛ մեծ ձեռքբերումների ու զարգացման, և՛ կոպիտ սխալների, բացթողումների ու կորուստների շրջան, լեցուն է բարդ ու հակասական հիմնախնդիրներով, որոնք անկողմնակալ ուսումնասիրության կարիք ունեն։ Այս ուղղությամբ խորհրդային տարիներին իրականացված աշխատանքները, բնականաբար, կատարվել են գաղափարախոսական կաշկանդվածության պայմաններում և մեծ մասամբ նպատակ են ունեցել ոչ այնքան բացահայտելու երևույթների ու իրադարձությունների օրինաչափություններն ու առանձնահատկությունները, որքան սրբագործելու տիրող կարգերը և տեսնելու կատարվածի համապատասխանությունը ընդունված գաղափարախոսությանը։ Հետխորհրդային առաջին տարիներին նկատվում էր Խորհրդային Հայաստանի պատմության ուսումնասիրության նկատմամբ հետաքրքրության անկում։ Ներկայումս այդ ժամանակաշրջանին վերաբերող շատ հիմնահարցեր նորովի, գիտական նոր մոտեցումներին համապատասխանող ուսումնասիրության կարիք են զգում։ Խնդիրն ավելի բարդ է մեր կողմից ուսումնասիրվող թեմայի պարագայում։ Հետխորհրդային շրջանում որևէ աշխատանք այս ուղղությամբ չի կատարվել, իսկ խորհրդային շրջանում կատարվածները խիստ սակավաթիվ են և չունեն բազմակողմանի ընդգրկում։ Ճիշտ է`անկախության շրջանում ձևավորված պատմագիտության մեջ բացարձակ ընդունելի է խորհրդային հասարակարգում տեղի ունեցող իրադարձությունների ամբողջական-կատարյալ վերահսկողության հանգամանքը, սակայն քննության չեն առնվել այդ վերահսկողության իրականացման եղանակները, օգտագործված մեթոդները, հետապնդած նպատակները և այլ հարցեր։ Ուստի առաջին անգամ կատարվում է խնդրի բազմակողմանի ուսումնասիրություն՝ զերծ մնալով տարատեսակ աչառու մոտեցումներից։ Թեմայի արդիականությունը սերտորեն կապված է Հայաստանի Հանրապետությունում ծավալվող ներքին իրադարձությունների հետ։ Տեղի ունեցող ներքին ծավալուն փոփոխությունները, կարծում ենք, պետք է զուգակցվեն հստակ գործող վերահսկողության հետ, որը կապահովի անցման սահունությունը։ Ատենախոսության նպատակն է արխիվային առատ նյութի, տպագիր ժողովածուների և այլ աղբյուրների օգտագործմամբ ուսումնասիրելու Խորհրդային Հայաստանի պետական և կուսակցական վերահսկողության մարմինների տեղն ու դերը իշխանական համակարգում, նրանց գործունեությունը 1921-1934 թթ.: Այս նպատակով մեր առջև խնդիր ենք դրել ատենախոսության մեջ քննության ենթարկել հետևյալ հարցերը. Վերահսկողության մարմինների կազմավորման գործընթացը և հայեցակարգային մոտեցումները Խորհրդային Ռուսաստանում, Վերահսկողության մարմինների բնույթը և նրանց լիազորությունների աստիճանական ընդարձակման գործընթացը, Պետական և կուսակցական վերահսկողության համակարգը Խորհրդային Հայաստանում, նրա գործունեության նպատակներն ու շրջանակները, Պետական և կուսակցական վերահսկողության մարմինների միավորումը, դրա դրդապատճառները և առաջացած ձևաբովանդակային հակասությունը, Պետական վերահսկողության մարմնի կողմից իրեն վերապահված` պետական համակարգը բարելավելու գործառույթի գործադրումը և հարաբերությունները մյուս ժողովրդական կոմիսարիատների հետ: В период независимости была сделана первая и главная попытка, с использованием множества новых исходных материалов и сохранением научных принципов, исследовать деятельность органов государственного и партийного контроля в 1921-1934 гг., а именно, определить их место в системе государственной власти, цели, задачи, направления деятельности и причинно-следственную связь структурных изменений. Диссертация состоит из введения, трех глав, заключения и списка использованных источников и литературы. Во введении основное внимание было уделено научной значимости и актуальности темы, целям и задачам, хронологическому периоду темы, использованным методам, практической значимости, основам исследовательских источников и уровню исследований. «Формирование органов государственного и партийного контроля в Советской России и Советской Армении»состоит из трех подразделов. В первой части исследуется формирование системы управления в Советской России.Сначала был обсужден рабочий контроль, как первый, «простой в применении», однако “недостаточный” пошаговый фактор формирования системы управления и стоящие перед ним простые, но очень важные вопросы в деле создания советской системы. Затем представлены обстоятельства, цели и задачи формирования государственного контроля, постепенное расширение его полномочий, вопросы устранения рабочего контроля и присоединения его к государственному и др. В конце представлен процесс формирования партийного контроля и стоящие перед ним задачи. В следующей части исследуется формирование народного комиссариата Рабоче-крестьянской инспекции ССР Армении. 4 января 1921г. Революционным комитетом Армении был принят декрет об учреждении Рабоче-крестьянской инспекции, которой были предоставлены широкие полномочия. Процесс формирования Рабоче-крестьянской инспекции становится целостным в половине 1922г., когда уже был принят устав РКИ. Наряду с исследованием государственного контроля, был изучен процесс формирования Комиссии центрального контроля КП(б)А и стоящие перед ним задачи и цели. Затем были рассмотрены изменения в организационно-правовых формах органов государственного и партийного контроля, приведшие к их объединению. Был формирован народный комиссариат ЦКК-РКИ. В конце представлены работы по контролю и проверке контролирующих органов за 1921-1924 гг. Вторая глава“Народный комиссариат ЦКК–РКИ 1925-1934гг.” состоит из двух подразделов. В первой частибыли рассмотрены шаги, предпринятые для установления организационной целостности народного комиссариата, создания новой специализированной инфраструктуры при ЦКК–РКИ, контроль за выполнением решений вышестоящих и высших органов власти, отмена многократности в процессе контроля и прекращение деятельности Наркома ЦКК–РКИ. В следующей части представлены проделанные работы по проверке и контролю ЦКК–РКИ за 1925-1934гг. “Местные представители и вспомогательные отделения органов государственного и партийного контроля ССРА за 1921-1934гг.” состоит из двух подразделов. Вначале рассматривается формирование местных представительств органов государственного и партийного контроля в 1921 году, их полномочия, цели и задачи, а также процесс их ликвидации и реорганизации. Было также рассмотрено формирование вспомогательных органов, их роль, цели и задачи, а также сфера деятельности. В заключении обобщены основные положения диссертации и сделанные нами выводы. Since the independence of Armenia, it has been the first attempt to conduct a comprehensive research on the activities of state and party control bodies from 1921 to 1934 with an aim to dig out their role, objectives in the state governmental system, the goals they pursued , the areas of activity and the cause-effect linkage of structural changes by using numerous novel firsthand sources and maintaining the scientific principles. The thesis consists of an introduction, three chapters, conclusions and a list of used sources and literature. The introduction focuses on the scientific significance and relevance of the topic, goals and objectives, scope of the topic, used methods, practical relevance, the basis of scientific sources of the research and the extent to which it has been researched so far. The first chapter,“The Formation of State and Party Control Bodies in Soviet Russia and Soviet Armenia” consists of three sub-chapters. In the first part of the chapter the formation of State Control in Soviet Russia is analyzed. First of all the circumstancesof the formation of the worker control as a first, "easy-to-use," but a "defective" step in the control system are discussed; these were simple but essential issues for the establishment of the Soviet system. Then we presented the circumstances, goals and objectives of the formation of state control, the gradual expansion of its powers, the elimination of and the inclusion of labor control to state control. In the end, we presented the process of formation of party control and its tasks. The next section discusses the formation of the People's Commissariat of the Worker-Peasant Inspectorate of Armenian Socialist Soviet Republic. On January 4, 1921, The Revolutionary Committee of Armenia adopted a decree on the establishment of the Worker-Peasant Inspectorate, which had broad power. The organizational process of the Worker-Peasant Inspectorate was completed in 1922, when the charter of the WPI was adopted. Together with the state Control Bodies, we also studied the process of formation of the Central Observatory Committee of theBolshevik Communist Party of Armenia, and its goals and objectives. Then we discussed changes in the organizational and legal forms of state and party control bodies that led to the unification of state and party control bodies. The Central Control Committee CCC- WPI commissariat is formed. At the end of the chapter the inspection and supervision activities of the control bodies in 1921-1924 are presented. The second chapter,"The National Commissariat of the CCC-WPI in 1925-1934" consists of two subchapter. In the first part, we discuss the steps taken to establish the organizational integrity of the National Assembly, the formation of the new specialized infrastructure adjacent to the CCC-WPI, the control of the implementation of decisions of higher authorities, elimination of multiple in the process of control and the termination of the CCC-WPI Commissariat. In the next section, we present the inspection and supervision activities of theCCC-WPI Commissariat in 1921-1924. The third chapter,“Local Representatives and Auxiliary bodies of the State and Party Control Bodies of the Armenian Socialist Soviet Republic in 1921–1934” consists of two subchapter. In the beginning the formation of local Representatives of state and party control bodies in 1921., their authorities, goals and objectives, as well as the process of their liquidation and reorganization are discussed. We also examined the formation of Auxiliary bodies, their role, goals and objectives, the scope of their activities. The conclusions of the presented dissertation summarize the main provisions of the thesis and our inferences.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Органы государственно-партийного контроля в правительственной системе в 1921-1934 гг. State-party control bodies in the governmental system of ASSR in 1921-1934.
      Uncontrolled Keywords: Кесоян Геворг Эдуардович, Kesoyan Gevorg Eduard
      Subjects: History
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 16 Aug 2019 15:24
      Last Modified: 16 Aug 2019 15:24
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/10613

      Actions (login required)

      View Item