Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Մեսխեթցի թուրքերի հիմնախնդիրը Վրաստանի ներքին ու արտաքին քաղաքականության մեջ հետխորհրդային ժամանակաշրջանում

Գալոյան, Կարո Աշոտի (2019) Մեսխեթցի թուրքերի հիմնախնդիրը Վրաստանի ներքին ու արտաքին քաղաքականության մեջ հետխորհրդային ժամանակաշրջանում. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (5Mb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (1886Kb) | Preview

      Abstract

      Մեսխեթցի թուրքերը թյուրքալեզու մահմեդականներ են, որոնք բնակվում էին ժամանակակից Վրաստանի հարավային շրջաններում' Սամցխեում և մասամբ Զավախքում: XX դարի կեսերին, խորհրդային իշխանությունների որոշմամբ նրանց աքսորեցին միջինասիական հանրապետություններ: ՒսՍՀՄ կազմալուծումից հետո մեսխեթցի թուրքերի Վրաստան վերադարձի հարցը սրվեց, ինչի հետևանքով պաշտոնական Թբիլիսին ստանձնեց նրանց հայրենադարձության կազմակերպման պարտավորությունը: Քանի որ Սամցխե-Զավախեթին Հայաստանին սահմանակից տարածք է և ունի պատմական հայկական ստվար բնակչություն, ուստի մեսխեթցի թուրքերի հնարավոր վերադարձը նշված շրջաններ ուղղակիորեն առնչվում է նաև Հայաստանի և հայ ժողովրդի կենսական շահերին: Հաշվի առնելով այս ամենը, անհրաժեշտություն կա ուսումնասիրել նշված հիմնահարցի դրսևորումները Վրաստանի ներքին և արտաքին քաղաքականության մեջ, որպեսզի պարզենք, թե ինչ շահեր ունի Վրաստանը և ինչքանով է հնարավոր Վրաստան և մասնավորապես Սամցխե ու Ջավախք մեսխեթցի թուրքերի զանգվածային վերադարձը: Այս հարցի ուսումնասիրումը ունի նաև կարևոր գիտական արժեք: Չնայած խնդրի ակտիվ քննարկումներին, մինչ այժմ մեսխեթցի թուրքերի հիմնախընդրի նկատմամբ Վրաստանի վարած քաղաքականության բազմակողմանի ոաումնասիրություն չի կատարվել: Մինչդեռ նման հետազոտությունը թույլ կտա բազմակողմանի գնահատել ստեղծված իրավիճակը, բացահայտել խնդրի վերջնական կարգավորմանն արգելակող իրական պատճառները, ինչպես նաև ավելի լավ պատկերացնել իրադարձությունների հնարավոր հետագա զարգացման տարբերակները: Ոչ պակաս կարևոր է ուսումնասիրել մեսխեթցի թուրքերի հիմնախնդիրը նաև տարածաշրջանի միջազգային հարաբերությունների սուբյեկտների աշխարհաքաղաքական շահերի համատեքստում: Այդ խնդիրը վերջին երեք տասնամյակի ընթացքում գտնվում է Վրաստանի և նրա հարևանների ուշադրության կենտրոնում, որոնցից յուրաքանչյուրը փորձում է հարցն օգտագործել իր համար նպաստավոր լուծում ստանալու նպատակով: Հայաստանի համար խնդրի հետազոտման կարևորությունն ավելի է մեծանում, հիմնահարցում Թուրքիայի և Ադրբեջանի, ակտիվ ներգրավվածության և հակահայկական տրամադրությունների պատճառով: Թեև մեսխեթցի թուրքերի մասին մեկ անգամ չէ, որ գրել են, սակայն այդ հրապարակումներից այնքան էլ պարզ չէ, թե ի՞նչ է իրենից ներկայացնում բուն հիմնահարցը: Որպես կանոն հեղինակների զգալի հատվածը շեշտը դնում են մեսխեթցի թուրքերի Վրաստան վերադարձի վրա: Սակայն գոյություն ունեն նաև այլ արժեքավոր տեսակետներ և փաստարկներ: Ուստի անհրաժեշտ է կատարել հիմնահարցի բազմակողմանի վերլուծություն: Данное исследование посвящено изучению проблемы месхетинских турок и ее влияния на ряд решений властей Грузии. Диссертация состоит из введения, трех глав, заключения, списка использованных источников и литературы. Во введении обоснована актуальность исследования, представлены его цели и задачи, научная новизна, хронологические рамки, методологическая основа, проанализированы использованные источники и литература. Первая глава-«Обзор проблем формирования и выражения идентичности месхетинских турок», состоит из трех разделов. В первом разделе анализируются две наиболее распространенные версии о происхождении месхетинских турок, которые рассматриваются в контексте источников, сообщающих о процессах проникновения тюркоязычного эллемента в Самцхе и Джавахети и мусульманизации местного населения. Во втором разделе детально представлены этно-религиозный состав населения региона и демографические процессы, способствовавшие последующему формированию общности месхетинских турок, в период между 1828-1940-ыми годами. Источники XIX века свидетельствуют о том, что подавляющее большинство мусульман региона проживало на территории Самцхе, а в Джавахети их число было незначительным. В этом же разделе упоминается о стремлении советских властей включить мусульман региона в число азербайджанцев. В третьем разделе всесторонне рассмотрены вопросы этнической идентичности данной группы людей. Раскрыто значение фактора депортации месхетинских турок на формирование их современной идентичности, а также упоминается в этом контексте о значении их традиций, культуры, языка и религии. Вторая глава - «Возникновение проблемы месхетинских турок», состоит из двух разделов. В первом разделе изложена череда событий, которые способствовали зарождению и обострению проблемы месхетинских турок. В этом отношении наиболее важнейшими событиями были депортация в центральноазиатские советские республики в 1944 году и ферганские погромы в 1989 году. Освещено возникновение движения месхетинских турок за возвращение в Грузию. Во втором разделе изложены политико-правовые проблемы данной этнорелигиозной группы, с которыми она столкнулась после распада СССР. Их совокупность и вопрос репатриации в Грузию и являются основными составляющими изучаемого вопроса. В данном разделе также изложены позиции общественных организаций месхетинских турок и указаны основные направления их деятельности. Третья глава - «Проблема месхетинских турок в сфере внутренней и внешней политики Грузии», состоит из трех разделов. В первом разделе выявлено значение данной проблемы во внешнеполитическом курсе Грузии, прежде всего во взаимоотношениях с влиятельными международными организациями, и ее отражения в ряде мероприятий властей внутри страны. Во втором разделе раскрыты позиции и интересы соседних государств в вопросе репатриации месхетинских турок в Грузию. Подчеркиваются геополитические интересы Турции и Азербайджана, представляющие угрозу интересам Армении и Грузии. Обсуждается позиция Российской Федерации в данном вопросе. В третьем разделе перечисленные основные препятствия, помешавшие окончательной реализации взятых властями Грузии обязательств. Указан ряд основных проблем препятствующих гражданской и культурной интеграции месхетинских турок в Грузии. В заключении подведены итоги проведенной работы и изложены основные выводы исследования. The PhD thesis is devoted to studying of the issue of the Meskhetian Turks and its influence on a number of decisions of Georgian authorities. The dissertation consists of an introduction, three chapters, conclusions and bibliography. In the introduction, the importance and relevance of the study is substantiated, its goals and objectives, scientific novelty, chronological framework, methodological basis are presented, and used sources and literature are analyzed. The first chapter - “Review of issues of formation and expression of identity of the Meskhetian Turks”, consists of three sections. The first section analyzes two most common versions of the Meskhetian Turks’ origin, which are considered in the context of sources reporting on the processes of intrusion of Turkic speaking population in Samtskhe and Javakheti and the muslimization of the local population. The second section presents ethnic and religious composition of the region and demographic processes that contributed to the subsequent formation of a community of Meskhetian Turks in the period between 1828-1940. Sources of the XIX century indicate that the overwhelming majority of muslims in the region lived in Samtskhe and their number in Javakheti was insignificant. The same section mentions the desire of the Soviet authorities to include muslims of the region among the Azerbaijanis. The third section deals with the issue of the ethnic identity of this group of people. The significance of the deportation factor of Meskhetian Turks to the formation of their modern identity is revealed, and in this context, there is mentioned the significance of their traditions, culture, language and religion. The second chapter-"The emergence of the Meskhetian Turks’ issue", consists of two sections. The first section studies the main events that contributed to the emergence and exacerbation of the Meskhetian Turks’ issue. In this regard, the most important events were the deportation to the Central Asian Soviet republics in 1944 and the Ferghana pogroms in 1989. The origin of the movement of the Meskhetian Turks for returning to Georgia is highlighted. The second section presents political and legal issues of this ethno-religious group that it faced after the collapse of the USSR. The combination of those problems and the issue of repatriation to Georgia are the main components of the issue under study. This section also outlines the positions of social organizations of Meskhetian Turks and indicates the main directions of their activities. The third chapter - “The the Meskhetian Turks’ issue in the sphere of Georgia’s domestic and foreign policy”, consists of three sections. The first section identifies the importance of this issue in the country's foreign policy, primarily in relations with influential international organizations, and its reflection in a number of government’s actions inside the country. The second section, reveals the positions and interests of the neighboring states in the matter of repatriation of the Meskhetian Turks to Georgia. Geopolitical interests of Turkey and Azerbaijan, which pose a threat to the interests of Armenia and Georgia, are emphasized. The position of the Russian Federation in this matter is discussed. The third section presents the main obstacles that impede the final implementation of Georgia’s commitments. A number of the main problems impeding the civil and cultural integration of the Meskhetian Turks in Georgia are indicated. The main findings and results of the study are summarized in the conclusion.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Проблема месхетинских турок во внешней и внутренней политике Грузии в постсоветский период. The issue of the Meskhetian turks in the foreign and domestic policy of Georgia in the post-soviet period.
      Uncontrolled Keywords: Галоян Каро Ашотович, Galoyan Karo A.
      Subjects: History
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 26 Aug 2019 13:48
      Last Modified: 06 Feb 2020 16:12
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/10634

      Actions (login required)

      View Item