Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Արտաքին առևտրի հաշվառման և ֆինանսական վերահսկողության կատարելագործումը (ՀՀ կազմակերպությունների օրինակով)

Միքայելյան, Անուշ Սարմենի (2019) Արտաքին առևտրի հաշվառման և ֆինանսական վերահսկողության կատարելագործումը (ՀՀ կազմակերպությունների օրինակով). PhD thesis, Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (3345Kb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (838Kb)

      Abstract

      Արտաքին առևտուրը ցանկացած երկրի, այդ թվում՝ Հայաստանի Հանրապետության և օտարերկրյա պետությունների միջև տնտեսական կապերի հիմնական ձևերից մեկն է: Ինչպես զարգացած, այնպես էլ զարգացող երկրների փորձը վկայում է, որ տնտեսական աճի տեմպերի արագացման և տնտեսական զարգացման, գիտատեխնիկական առաջընթացի և տնտեսության առավել արտադրողական ոլորտների զարգացման գործում առանցքային դերակատարում ունի արտաքին առևտուրը և արտաքին առևտրային գործունեության արդյունավետ կառավարման ու կարգավորման համակարգը: Իսկ գլոբալացման գործընթացների արդյունքում կազմակերպությունների արտաքին առևտրային գործունեության դերը երկրների համախառն ներքին արդյունքի և ազգային եկամտի ձևավորման գործում շարունակաբար մեծանում է։ Այս պայմաններում մեծ կարևորություն է ստանում արտաքին առևտրային գործունեության և, մասնավորապես, դրա կարգավորման ոլորտում հետազոտությունների իրականացումը: Արտաքին առևտրային գործարքների կնքումը և դրանց իրականացումը ունեն նշանակալի առանձնահատկություններ, որոնք պայմանավորված են ինչպես իրավական կարգավորմամբ, այնպես էլ պայմանագրային պարտականությունների կատարմամբ, արտաքին առևտրային գործունեության փաստաթղթերի կազմով, արտարժութային հաշվարկների իրականացմամբ։ Արտաքին առևտրային գործունեությունը կարգավորող փաստաթղթերի ցանկը շատ ընդգրկուն է, այն ներառում է ոչ միայն ներքին օրենսդրությունը, այլև մի շարք միջազգային փաստաթղթեր՝ աշխարհում ընդունված նորմեր և կանոններ, երկկողմ և բազմակողմ միջպետական, միջկառավարական համաձայնագրեր։ Արտաքին առևտրային գործարքների առանձնահատկությունները, դրանց իրականացման բարդությունը, արտաքին առևտրային պայմանագրերի բազմազանությունը, առաքման տարբեր պայմանների, միջազգային հաշվարկների և պարտավորությունների իրականացումը ունեն մեծ ազդեցություն հաշվապահական հաշվառման համակարգի կազմակերպման և ֆինանսական հաշվետվությունների ձևավորման վրա, ինչպես նաև մեծացնում են այդ հաշվետվությունների խեղաթյուրման ռիսկը։ Այս առանձնահատկություններով պայմանավորված` մեծ կարևորություն է ստանում արտաքին առևտրի ֆինանսական և կառավարչական հաշվառման համակարգի կազմակերպման և հաշվետվությունների ներկայացման մոտեցումների և ներքին վերահսկողության համակարգի մշակումը։ Ընդ որում, ՀՀ կազմակերպություններում այդ կարևորությունը ավելի է ընդգծվում, քանի որ ներկայումս չկան այնպիսի ամփոփ կարգավորումներ, որոնք թույլ կտան ձևավորել արտաքին առևտրի հաշվառման և վերահսկողության արդյունավետ համակարգեր։ Այս խնդիրների ուսումնասիրությունը ընդգծում է արտաքին առևտրի հաշվառման և վերահսկողության միասնական համակարգի ստեղծման և ներքին վերահսկողության համակարգի արդյունավետության գնահատման մոտեցումների մշակման կարևորությունը և հիմնավորում ատենախոսության թեմայի արդիականությունը և տվյալ հետազոտության կարևորությունը: Ատենախոսության նպատակն է բացահայտել արտաքին առևտրի գործառնությունների հաշվառման և ֆինանսական վերահսկողության հիմնախնդիրները և մշակել դրանց բարելավմանն ուղղված մոտեցումներ։ Ելնելով նպատակից` ատենախոսության մեջ առաջադրվել և լուծվել են հետևյալ հիմնական խնդիրները. Ուսումնասիրել արտաքին առևտուրը կարգավորող օրենսդրությունը և գնահատել դրա ազդեցությունը ֆիանսական, կառավարչական, հարկային հաշվառումների կազմակերպման վրա, Մշակել արտաքին առևտրի շրջանակներում կազմակերպության ակտիվների և պարտավորությունների հաշվապահական հաշվառման մեջ ճանաչման մոտեցումներ, Բացահայտել արտաքին առևտրի հաշվապահական հաշվառման և վերահսկողության հիմնական առանձնահատկությունները և դրանցով պայմանավորված մշակել արտահանման և ներմուծման գործառնությունների հաշվապահական հաշվառման բարելավման ուղիներ, Մշակել արտաքին առևտրի գործառնությունների գծով հաշիվներում տեղեկատվական հոսքերի և հաշվային թղթակցությունների առավել տեղեկատվական և վերահսկողական մեխանիզմ, Ներկայացնել արտաքին առևտրային գործունեության կառավարչական հաշվառման և հաշվետվողականության մեթոդաբանություն, որը թույլ կտա ստանալ անհրաժեշտ տեղեկատվություն, ինչպես նաև նպաստել հասցեական կառավարչական որոշումների կայացմանը, Ուսումնասիրել արտաքին առևտրի ներքին վերահսկողության ուղղությունները, բացահայտել դրանց կատարելագործման ուղիները և մշակել արտաքին առևտրի ներքին վերահսկողության համակարգի բարելավման հայեցակարգային մոտեցումներ, Մշակել կազմակերպության հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության հիմնական մոտեցումները՝ հաշվի առնելով արտաքին առևտրային գործունության առանձնահատկությունները և դրանց իրականացման ձևերը: Հետազոտության օբյեկտը Հայաստանի Հանրապետության առևտրային կազմակերպություններում արտահանման և ներմուծման գործառնությունների հաշվառման և վերահսկողության համակարգն է։ Հետազոտության առարկան արտաքին առևտրային գործունեության ֆինանսական, կառավարչական, հարկային հաշվառման և վերահսկողության համակարգի հիմնախնդիրներն ու դրանց բարելավման ուղիներն են: Особенности внешнеэкономических сделок, сложность их заключения, разнообразие форм внешнеторговых контрактов по условиям поставки, выполнение международных расчетов и обязательств оказывают существенное влияние на организацию системы бухгалтерского учета и представления финансовой отчетности, а также увеличивают риск искажения этих отчетов. В связи с этими особенностями большое значение имеют развитие системы финансового и управленческого учета внешней торговли, а также система отчетности и внутреннего контроля. В то же время актуальность в организациях РА обусловлена отсутствием соответствующих регулирований, которые позволили бы создать эффективные системы учета и контроля внешней торговли. Эти проблемы обусловливают актуальность темы и важность исследования данной диссертации. Целью диссертации является выявление проблем учета и финансового контроля внешнеторговых операций и разработка подходов по их усовершенствованию. Для достижения вышеуказанной цели были поставлены следуйшие задачи: Изучить законодательство по регулированию внешней торговли и оценить его влияние на финансовый, управленческий и налоговый учет, Разработать подходы бухгалтерского учета по признанию активов и пассивов в рамках операций внешней торговли, Выявить основные особенности учета и контроля внешней торговли и разработать способы улучшения бухгалтерского учета, Разработать более информативный и контрольный механизм внешнеторговых операций на бухгалтерских счетах, Представить методологию управленческого учета и отчетности в области управления внешней торговлей, Изучить пути контроля внешнеторговой деятельности, улучшения и разработать концептуальные подходы усовершенствования внутреннего контроля внешней торговли, Разработать основные подходы учетной политики предприятия с учетом особенностей внешнеэкономической деятельности. В результате исследования получены научные результаты, имеющие теоретическую, практическую и методологическую ценность, среди которых в качестве научной новизны можно выделить следующие: В рамках требований международных стандартов бухгалтерского учета уточнены подходы признания активов и обязательств в бухгалтерском учете, возникающих в результате экспортных и импортных операций на основе рисков, контроля и передачи прав собственности.импортных операций на основе рисков, контроля и передачи прав собственности.The features of foreign trade transactions, the complexity of their signing, variety of forms of foreign trade contracts on delivery terms, implementation of international settlements and obligations have a significant impact on the organization of accounting system and the preparation of financial reports and increase the risk of distortions of these reports. These features condition the importance of financial and managerial accounting system of foreign trade, as well as reporting and internal control systems. At the same time, the importance especially is emphasized in the organizations of the Republic of Armenia, because currently there are no regulations that would allow the creation of effective accounting and control systems of foreign trade. These issues state the relevance of the topic of the dissertation.The objective and problems of the research. The objective of the research is to identify the problems of accounting and financial control of foreign trade operations and the development of approaches to their improvement. To achieve the objective the following problems have been put forward and solved: To study the legislation on the regulation of foreign trade and assess its impact on financial, managerial and tax accounting, To develop approaches to the recognition of assets and liabilities in foreign trade accounting, To identify the main features of accounting and control of foreign trade and develop ways to improve the accounting of export and import operations, To develop a more informative and control mechanism for information flows and accounting entries on foreign trade accounts, To present the methodology of managerial accounting and reporting in the field of foreign trade, which will provide the necessary information, as well as facilitate targeted management decisions, ^ To study the directions of internal control of foreign trade activities, to explore the ways of their improving and to develop conceptual approaches of improving the internal control system of foreign trade, To develop the main approaches of the accounting policy of the enterprise, taking into account the characteristics of foreign economic activity and it’s forms. The main scientific results and innovations. The scientific results comprise a set of th eoretical, practical and methodological outcomes revealed during the research. The following can be outlined among them as a scientific novelty: In accordance with the requirements of International Accounting Standards approaches to the recognition of assets and liabilities in accounting have been clarified, which arise from export and import operations based on risks, control and transfer of owership. The accounting and control system of import and export operations have been developed which include synthetic and analytical accounting of import and export operations, movement of goods, settlements in foreign currency and with foreign suppliers and buyers, detailed reviews of foreign trade incomes and expenses, as well as the approaches to compiling the reports on foreign trade transactions. In order to ensure the effectiveness of accounting indicators, eliminate distortions and improve the assessment of internal control process a system has been developed for evaluating and testing internal control of foreign trade operations. The main elements in the accounting policies of managerial accounting of exporters and importers have been clarified, including the forms of primary accounting documents, the procedure for calculating the cost of imported goods, accounts used in accounting, reporting forms, definition internal control procedures and approaches to segmental reflection of foreign economic activity in managerial reports.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Усовершенствование учета и финансового контроля внешней торговли /на примере организаций РА/. The improvement of foreign trade accounting and financial control /on the example of RA organizations/.
      Subjects: Economy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 25 Sep 2019 13:32
      Last Modified: 10 Oct 2019 15:21
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/10664

      Actions (login required)

      View Item