Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Գնաճի նպատակադրման և երկարաժամկետ կայուն տնտեսական աճի ապահովման հիմնախնդիրները

Այրումյան, Արթուր Կարապետի (2019) Գնաճի նպատակադրման և երկարաժամկետ կայուն տնտեսական աճի ապահովման հիմնախնդիրները. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (2492Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (616Kb) | Preview

      Abstract

      Գնաճի նպատակադրման արդյունավետությունը պայմանավորված է այն գործիքակազմի ընտրությամբ, որով իրականացվում է գնաճի կառավարում համապատասխան ժամանակահատվածում։ Բարձր և տատանողական գնաճը բացասաբար է ազդում տնտեսական աճի վրա, քանի որ այն ստեղծում է լրացուցիչ անորոշություն: Գնաճի նպատակադրման միջոցով, խարսխելով գնաճային սպասումները, նվազեցվում է այս անորոշությունը և ստեղծվում մի այնպիսի միջավայր, որտեղ դրական արտադրողականության ցնցումները կփոխակերպվեն ներդրումների և արտադրության աճի, ինչն էլ վերջին հաշվով կարող է արագացնել երկարաժամկետ կայուն տնտեսական աճի տեմպերը: Դրամավարկային քաղաքականության խնդիրներից գնաճի կարգավորումը կարևոր տեղ է զբաղեցնում ցանկացած երկրի մակրոտնտեսական քաղաքականության մեջ, քանի որ վերջինիս սոցիալական հետևանքները բազմազան են և առնչվում են բնակչության լայն շրջանակների հետ: Ավելին, գնաճի կարգավորման կարևոր ուղղություններից մեկը վերջինիս մակարդակի կանխատեսումն ու կառավարումն է, հակառակ դեպքում այն կարող է առաջացնել ռիսկեր տնտեսական անկայունության, գործարար ակտիվության նվազման, գործազրկության մակարդակի աճի և այլ բացասական երևույթների ուղղությամբ: Մասնագիտական գրականության մեջ առանձնացվում են դրամավարկային քաղաքականության չորս ռազմավարություններ՝ փոխարժեքի նպատակադրում, փողի ագրեգատների նպատակադրում, գնաճի նպատակադրում, դրամավարկային քաղաքականություն՝ առանց «անվանական խարսխի»։ Դրամավարկային քաղաքականության ռազմավարություններից առավել ճկունը գնաճի նպատակադրումն է, հատկապես՝ տնտեսության առանձին գործընթացներում առաջացած խնդիրների, ճգնաժամերի հաղթահարման տեսանկյուններից։ Ուսումնասիրվող թեմայի առանձին խնդիրներով, ճիշտ է, զբաղվել են բազմաթիվ գիտնականներ, սակայն գնաճի նպատակադրման և երկարաժամկետ կայուն տնտեսական աճի հիմնախնդիրների լուծմանն առնչվող հետազոտությունները չի կարելի համարել ամբողջական, բավարար ընդգրկուն: Հետևաբար գնաճի նպատակադրման և երկարաժամկետ կայուն տնտեսական աճի փոխառնչությունների բացահայմանն ու գնահատմանն ուղղված հետազոտությունների իրականացումը անհրաժեշտ է և հրատապ: Հետազոտության նպատակը գնաճի նպատակադրման և երկարաժամկետ կայուն տնտեսական աճի փոխառնչությունների բացահայտումն ու գնահատումն է։ Նպատակի իրագործման տեսանկյունից ատենախոսությունում կարևորվել և դրվել են հետևյալ խնդիրները՝ ուսումնասիրել գնաճի նպատակադրման ռազմավարության տեսամեթոդական հիմքերը, ուսումնասիրել և համակարգված ներկայացնել գնաճի նպատակադրման ռազմավարության առավելություններն ու թերությունները, մեկնաբանել գնաճի նպատակադրման մոտեցումները, ուսումնասիրել և համակարգված ներկայացնել գնաճի նպատակադրման ռազմավարության և կայուն տնտեսական աճի փոխառնչությունների տեսական մոտեցումները, ուսումնասիրել գնաճի նպատակադրման միջազգային փորձը և վերլուծել այդ ռազմավարության արդյունքները տարբեր երկրներում, բացահայտել գնաճի և տնտեսական աճի միջև առկա կապը, բացահայտել գնաճի և ՀՆԱ-ի ճեղքի միջև առկա կապը, գնահատել գնաճի նպատակադրման շրջանակում դրամավարկային քաղաքականության հիմնական փոխանցումային ուղին ՀՀ-ում, գնահատել գնաճի օպտիմալ մակարդակը: Հետազոտության օբյեկտը գնաճի նպատակադրման ռազմավարությունն է, իսկ առարկան վերջինիս ազդեցությունն երկարաժամկետ կայուն տնտեսական աճի վրա։ Հետազոտության համար տեսական հիմք են ծառայել հայ և օտարազգի գիտնականների և մասնագետների աշխատությունները, ոլորտը կարգավորող օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ իրավական ակտերը: Ատենախոսության նպատակին և դրված խնդիրներին համապատասխան կիրառվել են գիտական աբստրահման, համակարգային, դինամիկ վերլուծությունների, համեմատական, գործոնային վերլուծությունների, վիճակագրական և էկոնոմետրիկ մեթոդներ։ Ատենախոսության համար տեղեկատվական հիմք են ծառայել Արժույթի միջազգային հիմնադրիամի, Համաշխարհային բանկի, ՀՀ կենտրոնական բանկի, ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի, Տնտեսական հետազոտությունների ազգային բյուրոյի, տարբեր երկրների կենտրոնական բանկերի կողմից հրատարակած տեղեկագրերը, պաշտոնական տվյալները, նյութերը, էլեկտրոնային տեղեկատվական աղբյուրները: Ատենախոսության գիտական նորույթը պայմանավորված է հետազոտության ընթացքում ստացված տեսական, մեթոդական և գործնական մի շարք արդյունքներով, որոնք ինքնուրույն են և չեն կրկնում մյուս հետազոտողների կողմից իրականացված ուսումնասիրությունների արդյունքները: Հետազոտության ընթացքում մշակվել և ստացվել են տեսական և գործնական նշանակություն ունեցող և նորույթի տարրեր պարունակող հետևյալ արդյունքները. տնտեսական աճի վրա գնաճի նպատակադրման ռազմավարության ուղղակի և անուղղակի ազդեցությունների էմպիրիկ հետազոտությունների հենքի վրա մեկնաբանվել է գնաճի նպատակադրում իրականացնող երկրներում գնաճի վարքագիծը և գնահատվել է գնաճի տատանողականության ազդեցությունը երկարաժամկետ սպասումների ձևավորման, հատկապես գնաճային սպասումների, ինչպես նաև երկարաժամկետ տոկոսադրույքների տատանողականության վրա, բացահայտվել, որ երկրների՝ արտադրողականությունների աճերի տարբերությամբ պայմանավորված իրական փոխարժեքների ճշգրտումները, մեծամասամբ իրականանալու են անվանական փոխարժեքի միջոցով, hիմնավորելով ՀՀ-ում գնաճի և տնտեսական աճի փոխառնչությունների՝ նորքեյնսյան Ֆիլիպսի կորի տրամաբանությամբ մեկնաբանման նպատակահարմարությունը, հիմք ընդունելով այն հիմնավորումը, որ գնաճի վրա ազդում է ոչ թե տնտեսական աճը, այլ ՀՆԱ-ի ճեղքը, գնահատվել են ՀՆԱ-ի ճեղքի և փաստացի գնաճի՝ թիրախային մակարդակից շեղումների կապը, ինչպես նաև ՀՆԱ-ի ճեղքի լագային ազդեցությունները գնաճի վրա, hիմնավորելով այն, որ ՀՆԱ-ի ճեղքի և փաստացի գնաճի՝ թիրախից շեղման միջև առկա է նշանակալի և լագային կապ՝ գնահատվել է գնաճի վրա ՀՆԱ-ի ճեղքի լագային և ՀՆԱ-ի ապագա ճեղքերի վերաբերյալ սպասումների՝ գնաճի վրա ունեցած ազդեցությունները՝ բացահայտելով, որ ՀՀ տնտեսությունում ներկայիս գնաճի վրա առավել նշանակալի ազդեցություն է ունենում ՀՆԱ-ի ապագա դրական ճեղքերի սպասումներից բխող ԿԲ վարած քաղաքականության զսպող ազդեցությունը, կառուցվել է գնաճի նպատակադրման պայմաններում դրամավարկային քաղաքականության հիմնական փոխանցումային մեխանիզմը, որի շրջանակում գնահատվել է ՀՀ կենտրոնական բանկի՝ տարբեր շոկերին արձագանքը և դրա ազդեցությունը (ուղղություն, չափ, հարատևություն) տնտեսական աճի վրա։ hամակարգված ներկայացնելով բարձր գնաճի թիրախի դրական և բացասական կողմերը, գնահատվել է ՀՆԱ-ի աճն առավելագույնի հասցնող գնաճի օպտիմալ մակարդակը (թիրախը): Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականությունների մշակման և կիրառման գործընթացում Կենտրոնական բանկի, Ֆինանսների նախարարության, տնտեսական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող այլ պետական կառույցների, ինչպես նաև` տարբեր հետազոտողների կողմից: Ատենախոսության հիմնադրույթները և ուսումնասիրության արդյունքները քննարկվել է «Գործարար միջավայրի բարելավման և միջազգային տնտեսական համագործակցության ընդլայնման արդի հիմնախնդիրները ՀՀ-ում» ՀՊՏՀ 26-րդ գիտաժողովում և ՀՊՏՀ «Տնտեսագիտության տեսություն» ամբիոնում: Ատենախոսության հիմնական արդյունքներն ու բովանդակությունն արտացոլված են հեղինակի կողմից հրապարակված 8 (ութ) գիտական հոդվածներում։ Առաջաբանում հիմնավորվել է թեմայի արդիականությունը, սահմանվել են հետազոտության նպա-տակը և խնդիրները։ Ատենախոսության առաջին՝ «Գնաճի նպատակադրման ռազմավարությանն անցնելու նախադրյալները և կայուն տնտեսական աճի ապահովման հիմնախնդիրները» գլուխը նվիրված է տեսական, մեթոդական հարցերի մեկնաբանմանը: Մասավորապես, մեկնաբանվել և ուսումնասիրվել են գնաճի նպատակադրման ռազմավարության տեսամեթոդական հիմքերը և կայուն տնտեսական աճի ապահովման վրա գնաճի նպատակադրման ռազմավարության ազդեցության վերաբերյալ մոտեցումները: Հեղինակն ընդգծում է, որ դրամավարկային քաղաքականության ռազմավարություններից առավել ճկունը գնաճի նպատակադրման ռազմավարությունն է՝ հատկապես տնտեսական գործընթացներում առաջացած խնդիրների, ճգնաժամերի հետևանքների հաղթահարման և երկարաժամկետ կայուն տնտեսական աճի ապահովման տեսանկյունից: Այն արդյունավետ ռազմավարություն է հատկապես զարգացող երկրների համար: Գնաճի նպատակադրան ռազմավարությունը կենտրոնական բանկերին հնարավորություն է տալիս կենտրոնանալ հատկապես տնտեսության ներքին խնդիրների վրա: Չի անտեսվել նաև այն, որ գների մակարդակի կայունության ապահովումը, գնաճի նպատակադրման ռազմավարության ընդունմամբ, մեծապես պայմանավորված է ֆինանսական համակարգի կայունությամբ, պետական բյուջեի և վճարային հաշվեկշռի ընթացիկ հաշվի ցածր պակասուրդների առկայությամբ և դոլարայնացման ոչ բարձր մակարդակով: Հեղինակի կարծիքով գների կայունությունը տնտեսական գործունեության համար կայուն պայմանների ստեղծման հիմնական նախադրյաներից է: Գների կայունության ապահովմամբ կենտրոնական բանկը նպաստում է երկարաժամկետ հատվածում կայուն տնտեսական աճին, քանի որ բարձր և տատնողական գնաճը խոչընդոտում է տնտեսության զարգացումը նաև գների փոփոխման հետագա անորորշությունների մեծացմամբ: Հեղինակը համամիտ է գոյություն ունեցող այն տեսակետին, որ նպատակահարմար չէ գնաճի զրոյական մակարդակը՝ որպես երկարատև գնաճային թիրախ սահմանելը: Հեղինակը, մեկնաբանելով առանձին հեղինակների՝ դրամավարկային քաղաքականության ռազմավարությունների առավելությունների և թերությունների վերաբերյալ գոյունություն ունեցող տեսակետները, որպես գնաճի նպատակադրման առավելություններ է առանձնացրել փողի պահանջարկի անկայունության խնդրի շրջանցումը, գնաճի տատանողականության նվազեցումը, կենտրոնական բանկի թափանցիկության և հաշվետվողականության բարձրացումը, տնտեսությունում գնաճի վերաբերյալ անորոշությունների նվազեցումը, ԿԲ նկատմամբ վստահության բարձրացումը և գնաճային սպասումների խարսխումը, կենտրոնական բանկի անկախության ամրապնդումը, գնաճի բարձր տեմպերի և գնաճային սպասումների բավականին արագ արձագանքումը և դրամավարկային քաղաքականության հստակ թիրախի սահմանումը:անկայունության խնդրի շրջանցումը, գնաճի տատանողականության նվազեցումը, կենտրոնական բանկի թափանցիկության և հաշվետվողականության բարձրացումը, տնտեսությունում գնաճի վերաբերյալ անորոշությունների նվազեցումը, ԿԲ նկատմամբ վստահության բարձրացումը և գնաճային սպասումների խարսխումը, կենտրոնական բանկի անկախության ամրապնդումը, գնաճի բարձր տեմպերի և գնաճային սպասումների բավականին արագ արձագանքումը և դրամավարկային քաղաքականության հստակ թիրախի սահմանումը:անկայունության խնդրի շրջանցումը, գնաճի տատանողականության նվազեցումը, կենտրոնական բանկի թափանցիկության և հաշվետվողականության բարձրացումը, տնտեսությունում գնաճի վերաբերյալ անորոշությունների նվազեցումը, ԿԲ նկատմամբ վստահության բարձրացումը և գնաճային սպասումների խարսխումը, կենտրոնական բանկի անկախության ամրապնդումը, գնաճի բարձր տեմպերի և գնաճային սպասումների բավականին արագ արձագանքումը և դրամավարկային քաղաքականության հստակ թիրախի սահմանումը: Высокая и изменчивая инфляция оказывает негативное влияние на рост экономики, поскольку создает дополнительную неопределенность из-за экономической нестабильности, снижения деловой активности, роста безработицы и других негативных явлений. Посредством инфляционного таргетирования, укрепляя инфляционные ожидания, мы уменьшаем эту неопределенность и создаем среду, в которой положительные шоки производительности могут трансформироваться в рост инвестиций и производства, что, в свою очередь, может ускорить темпы долгосрочного устойчивого роста экономики. Целью исследования является выявления и оценка взаимодействий таргетирования инфляции и долгосрочного устойчивого роста экономики. С точки зрения достижения цели в диссертации были выделены и поставлены следующие вопросы: изучить теоретико-методические основы стратегии таргетирования инфляции, изучить и систематически представить преимущества и недостатки стратегии таргетирования инфляции, интерпретировать подходы инфляционного таргетирования, изучить и систематически представить теоретические подходы взаимодействий стратегии таргетирования инфляции и устойчивого роста экономики, изучить международную практику таргетирования инфляции и проанализировать результаты этой стратегии в разных странах, выявить связь между инфляцией и экономическим ростом, определить взаимосвязь между инфляцией и разрывом ВВП, оценить основное направление перевода денежно-кредитной политики в Армении в рамках таргетирования инфляции, оценить оптимальный уровень инфляции. В процессе исследования были разработаны и получены следующие результаты, содержащие теоретическое и практическое значение и элементы новизны. на основе эмпирических исследований прямого и косвенного воздействия стратегии таргетирования инфляции на рост экономики было интерпретировано поведение инфляции в странах, таргетирующих инфляцию, и было оценено влияние колебаний инфляции на формирование долгосрочных ожиданий, особенно в отношении инфляционных ожиданий, а также на волатильность долгосрочных процентных ставок, было обнаружено, что из-за разницы роста производительности стран корректировки реальных обменных курсов, скорее всего, будут осуществляться через номинальный обменный курс, обосновывая целесообразность интерпретации взоимодействий инфляции и экономического роста в Армении с логикой кривой Филлипса, основанной на обосновании, что не экономический рост влияет на инфляцию, а разрыв ВВП, были оценены корреляция отклонений от целевых уровней между разрывом ВВП и фактической инфляцией, а также лаговая влияния разрыва ВВП на инфляцию, обосновывая то, что существует значительная и лаговая связь между разрывом ВВП и отклонением от таргетирования фактической инфляции, было оценино лаговое влияние разрыва ВВП на инфляцию и влияние ожиданий будущих разрывов ВВП на инфляцию, выявляя, что сдерживающие эффекты политики Центрального банка вытекающие из ожиданий будущих позитивных разрывов ВВП оказывают существенное влияние на текущую инфляцию в экономике Армении, в рамках таргетирования инфляции был построен основной механизм перевода денежно-кредитной политики, в рамках которого была оценена реакция Центрального банка Армении на различные шоки и ее влияние (направление, размер, продолжительность) на экономический рост, систематически представляя положительные и отрицательные аспекты цели высокой инфляции, был оценен оптимальный уровень (цель) инфляции, который максимизирует рост ВВП. Практическая значимость и использование результатов исследований. Выводы, сделанные из диссертации, могут быть использованы всеми заинтересованными сторонами, занимающимися этими вопросами, такими как Центральный банк, органы по развитию финансовой инфраструктуры, а также исследователи и аспиранты, занимающиеся этими вопросами.High and volatile inflation adversely affects the economic growth, inasmuch as it creates additional uncertainty through economic instability, lower business activity, higher unemployment, and further negative phenomena. By anchoring inflation expectations, the uncertainty is reduced and there is created an environment where positive productivity shocks can be transformed into investment and production growth, which, in turn, can accelerate long-term sustainable economic growth rates. As a matter of fact numerous scientists have touched upon some issues of the given topic, yet the studies concerning inflation targeting and long-term economic growth are not completely comprehensive. In that end, it is becoming an imperative to deeply study the interconnection between inflation targeting and long-term sustainable economic growth through exposing its essence and assessing it. Hence, the main objective of the thesis is to expos and assess the interconnections between inflation targeting and long-term sustainable economic growth. For the purpose of the given objective’s realization the thesis posits the following important issues: to study theoretical and methodological bases of inflation targeting strategy, to study and systematically introduce the advantages and drawbacks of inflation targeting strategy, to interpret the approaches of inflation targeting, to study and systematically introduce the theoretical approaches to the interconnection between inflation targeting strategy and sustainable economic growth, to study the international practice of inflation targeting and analyze the results of that strategy in comparison with different countries’ experience, to expose the connection between inflation and economic growth, to expose the connection between inflation and GDP gap, to assess the main transition direction of monetary policy in the scope of inflation targeting in the Republic of Armenia, to assess the optimal level of inflation.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Проблемы инфляционного таргетирования и обеспечения долгосрочного устойчивого экономического роста. Issues of inflation targeting and long-term stable economic growth.
      Uncontrolled Keywords: Айрумян Артур Карапетович, Ayrumyan Artur Karapet
      Subjects: Economy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 05 Oct 2019 14:02
      Last Modified: 05 Oct 2019 14:02
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/10700

      Actions (login required)

      View Item