Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության առողջության առաջնային պահպանման բուժհաստատությունների կառավարման համակարգում բարեփոխումների իրականացման հիմնավորումը

Հակոբյան, Լևոն Հակոբի (2019) Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության առողջության առաջնային պահպանման բուժհաստատությունների կառավարման համակարգում բարեփոխումների իրականացման հիմնավորումը. PhD thesis, Երեվանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (2524Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (797Kb) | Preview

      Abstract

      ՀՀ պետական քաղաքականության գերակա ուղղություններից մեկը բնակչության առողջության պահպանումն ու ամրապնդումն է: Առողջապահական համակարգի բարեփոխումների ռազմավարության հիմնական նպատակը համակարգի կառավարման բարելավումն է, որն իր հերթին ապահովելու է բուժօգնության որակ և մատչելիություն: Առողջապահական համակարգի կառավարման ցանկացած բարեփոխում դառնում է իրատեսական, եթե այդ բարեփոխման հիմքում ընկած է առկա ռեսուրսների (ֆինանսական, կադրային, նյութական, ծրագրային) արդյունավետ օգտագործման մոտեցումների ներդրում: Այս գաղափարներն իրենց արտահայտությունն են գտել բազմաթիվ նորմատիվայինիրավական փաստաթղթերում, պետական որոշումներում:Բազմաթիվ հետազոտողներ փաստում են առողջության առաջնային պահպանման (ԱԱՊ) օղակի կողմից բնակչությանը ցուցաբերված բուժօգնության որակից բավարարվածության ցածր մակարդակի մասին [Հովհաննիսյան Ս.Գ., Դավթյան Ժ.Յ., 2012]: ԱԱՊ օղակում պետական նպատակային ծրագրի ներդրումը անխոս դրական երևույթ էր: Սակայն ակնհայտ է, որ այդ օղակում բուժօգնության որակի և մատչելիության բարձրացման համար կարևորվում է համակարգի տարբեր մակարդակներում կառավարման բարեփոխումների իրականացումը [Серов Д.В., 2016; Herrera C.A., et al., 2017; Pantoja T., et al. 2017]: Հանրային առողջության ոլորտում ապացույցների վրա հիմնված համայնքային առողջապահական ճիշտ քաղաքա-կանության իրականացումը կապահովի բնակչության շրջանում որակյալ և մատչելի բուժօգ¬նության հասանելիություն: Վերը շարադրվածը հիմնավորում է հետազոտության արդիականությունը: Հիմնավորել Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության առողջության առաջնային պահպանման բուժհաստատությունների կառավարման համակարգի բարեփոխումների ներդրման անհրաժեշտությունը և ուղիները: Դինամիկայում (2005-2015թթ.) վերլուծության ենթարկել Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության ԱԱՊ օղակի բուժհաստատություններում ցուցաբերված բուժօգնության ծավալները և տեսակները, գնահատել ամբուլատոր-պոլիկլինիկական հիվանդացության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բուժօգնության որակից և մատչելիությունից պացիենտների բավարարվածությունը: Հիմնավորել բուժօգնության որակի և մատչելիության ապահովման համակարգի կատարելագործումը՝ որպես ԱԱՊ օղակի բուժհաստատությունների արդյունավետ կառավարչական որոշումների ընդունման մեթոդաբանություն: Կատարել Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության ԱԱՊ օղակի բուժհաստատությունների կառավարման համակարգի SWOT վերլուծություն և մշակել համակարգի կառավարման կատարելագործման հիմնական ուղիները: Հիմնավորել Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության ԱԱՊ օղակի բուժհաս-տատությունների գործունեության կառավարման ինտեգրացված համակարգի ներդրման հնարավորությունները և նախադրյալները: Մշակել և ներդնել Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության ԱԱՊ օղակի բուժհաստատությունների կառավարման ինտեգրացված համակարգի մոդել, կանոնակարգել այդ համակարգի գործունեությունն ապահովող տեղեկատվական և փաստաթղթային շրջանառությունը: Հիմնավորվել է Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության ԱԱՊ օղակի բուժհաստատությունների կառավարման ինտեգրացված համակարգի ներդրման անհրաժեշտությունը: Մշակվել է ԱԱՊ օղակի լոկալ կառավարման համակարգի մոդել և հիմնավորվել է այն ներդնելու անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև ռեսուրսների կառավարման բարեփոխումների հիմնական ուղղությունները: Հիմնավորվել են Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության ԱԱՊ օղակի բուժհաստատությունների կառավարման համակարգի բարեփոխումների իրականացման ռազմավարական ուղղությունները, որը կարող է ապահովել բուժօգնության, ծառայությունների մատչելիություն, հասանելիություն, նյութական և մարդկային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության բարձրացում: Հետազոտության արդյունքում մշակվել է Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության ԱԱՊ օղակի բուժհաստատությունների արդյունավետ կառավարման մոդել՝ հիմնված միկրոտնտեսական մակարդակում ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման վրա: SWOT վերլուծության մեթոդի օգնությամբ գնահատվել և վերլուծության են ենթարկվել ԱԱՊ օղակի բուժհաստատությունների կառավարման համակարգի հիմնական ռիսկերը, որը հնարավորություն կտա կատարելագործել առկա բուժօգնության որակի կառավարման համակարգը: Առաջարկվող մոդելը կարող է կիրառվել ռեսուրսների նպատակային և արդյունավետ օգտագործման գնահատման համար: Հետազոտության արդյունքում ստացված Երևանի քաղաքապետա¬րանի ենթակայության ԱԱՊ օղակի բուժհաստատությունների կառավարման համար մշակված ֆունկցիոնալ մոդելը կարող է որպես հիմք ծառայել ՀՀ այլ համայնքներում առողջապահական համակարգի առաջնային օղակի կառավարման բարեփոխումների իրականացման համար: Երևան քաղաքապետարանի ենթակայության ԱԱՊ օղակի բուժհաստատություններում հավաքագրված բնակչության առողջության ցուցանիշների միտումները: Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության ԱԱՊ օղակի բուժհաստատություններում առողջապահական ռեսուրսների կառավարման համակարգի համալիր վերլուծություն, կառավարման նոր մոտեցումների ներդրման հիմնավորումը: Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության ԱԱՊ օղակի բուժհաստատություններում ԲՕՈ-ի կառավարման համակարգի կատարելագործում: Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության ԱԱՊ օղակի բուժհաստատություններում առողջապահական ռեսուրսների կառավարման արդյունավետություն ապահովող նոր մոտեցումների մշակում: Ատենախոսության հիմնական դրույթները զեկուցվել են միջազգային և տեղական գիտաժողովներում, ինչպես նաև ՀՀ ԱՆ ԱԱԻ-ի գիտական խորհրդի նիստում (5.12.2018թ., արձ.N5): Ատենա¬խոսության հիմնական դրույթներն արտացոլված են 8 տպագիր աշխատանքներում: Ատենախոսությունը շարադրված է 149 էջի վրա: Բաղկացած է նախաբանից, գրականության տեսութ-յունից, հետազոտության նյութն ու մեթոդները նկարագրող գլխից, սեփական հետազոտության արդյունքները ներկայացնող գլխից, ամփոփումից, եզրակա¬ցություններից, գիտագործնական առաջարկներից, գրականության ցանկից, հավելվածներից: Սեփական հետազոտության նյութը մշակվել է 42 աղյուսակի, 17 գծապատկերի և 6 սխեմայի օգնությամբ: Գրականության ցանկը ներառում է 164 սկզբնաղբյուր: Մեր կողմից կիրառվել են համալիր մեթոդներ՝ վիճակագրական, փորձագիտական գնահատման, սոցիոլոգիական, վերլուծական, փորձարարական մոդելավորման, SWOT վերլուծության: Որպես բուժօգնության որակի (ԲՕՈ) գնահատման չափանիշ վերցվել է առաջնային օղակում ժամանակին, ամբողջական և հիմնավորված հետազոտություն, ախտորոշում, բուժում և խորհրդատվական օգնություն չափա-նիշները: Դրանցից յուրաքանչյուրին տրվել է բալային գնահատական: Փորձագետների կողմից գնահատվել է նաև ամբուլատոր քարտի վարման որակը: Պացիենտի ախտորոշման որակը գնահատելու համար ուսումնասիրվել է ախտորոշման հիմնավորվածությունը, ժամկետները, սխալ ախտորոշման պատճառները, իսկ բուժման որակի՝ ոչ լիարժեք բուժման հիմնական պատճառները: Կատարվել է ԱԱՊ օղակի բուժհաստատությունների ղեկավարների առաջնոր¬դության ոճի ինքնագնահատում ըստ Paul Hersey-ի: Օգտագործվել է «Առաջնորդության ոճի գնահատման թեստ»: Հետազոտության օբյեկտ են հանդիսացել Երևանի քաղաքապետարանի ենթա¬կա-յության 24 ԱԱՊ օղակի բուժհաստատություն (աղ. 1):Основной целью стратегии реформирования здравоохранения является улучшение системы управления, что, в свою очередь, обеспечит качество и доступность медицинской помощи. Любая реформа системы здравоохранения становится реалистичной в случае, если она основана на внедрении подходов эффективного применения имеющихся ресурсов. Эти идеи стали основой научно-исследовательской работы и превратили их в актуальность. Цель исследования. Обосновать необходимость и пути внедрения реформ системы руководства медицинских учреждений первичной медицинской помощи (ПМП), находящихся в подчинении муниципалитета города Еревана. Выяснилось, что удельный вес профилактических посещений в общей посещаемости составил 19,7%. 4,1% вызовов скорой помощи могли быть обслужены в звене ПМП, 25,6% вызовов были получены непосредственно от пациента, 21,1% вызовов - от родственников и соседей, и 21,3% - от врачей первичного звена. В 66,3% случаев вызовов скорой помощи пациент не был госпитализирован. По данным исследования, в 45,4% случаев объем охвата обследований амбулаторного случая экспертами оценивался как неполный, а в 16,5% случаев-несвоевременный. 46.0% причин неполного обследования были вызваны отсутствием диагности¬ческого оборудования и соответсвующих методов, 22.7% - загруженностью лабораторий и кабинетов функциональной диагностики, а 17.6% - отсутствием соответствующего специалиста. Согласно экспертной оценке, совпадение сопутствующих заболеваний было зарегистрировано в 77,1% случаев. В структуре причин несвоевременного и ошибочного диагноза 49,6% былo обусловленo несвоевременным или нерегулярным посещением пациента, 19,7% - с особенностями течения заболевания, и 18,9% - с неполноценным обследованием. Согласно данным исследования, в звене ПМП на качество работы врача негативно влияют: рабочая загруженность врача (69,1%), недостаточный уровень насыщенности медицинским оборудованием (56,8%), и отсутствие материальной мотивации (37,0%). Врачи первичной медицинской помощи не удовлетворены циркуляцией документаций учреждения (28,4%), системой материальной мотивации (26,9%), уровнем насыщенности медицинским оборудованием (16,3%), а 61,7% респондентов были удовлетворены медперсоналом звена ПМП. 55,7% опрошенных менеджеров имели низкий (0-23 балла), 42,6% -средний (24-29 баллов) и 1,7% - высокий (30-36 баллов) уровни адаптации. Эффективность деятельности любой системы зависит от правильной оценки рисков и управления этой системой. На данном этапе нашего исследования мы разработали организационно-функциональную модель интегрированной системы управления рисками. На первом этапе построения модели мы провели оценку основных внутренних рисков учреждений звена ПМП для выявления потенциального риска. Для внешней оценки риска использовался PEST анализ (анализ факторов внешней среды, действующей на систему: политика (Political), экономика (Economic), социальная сфера (Social), технология (Technological). Для оценки сильных и слабых сторон учреждений звена ПМП был проведен анализ внутренней среды организации. Согласно данным исследования выявлено, что из действующих на основную деятельность звена ПМП всех 7 рисков имеют высокую (25-50%), а 1 риск–низкую (25%) степень воздействия. Согласно оценке вероятности материализации рисков до 25% включали один риск, а в пределах 25-50% остались остальные риски. Мы также оценили риски стратегического и тактического уровней. В результате была разработана карта оценки рисков, которая позволила обосновать позиции рисков звена ПМП. На основании результатов исследования была разработана организационно-функциональная модель риск-менеджмента учреждений звена ПМП. Результаты исследования показали, что в учреждениях звена ПМП, находящихся в подчинении муниципалитета города Еревана снижение перенесенных потерь от рисков, не является особо действенным методом, так как существуют критически важные показатели рисков, свидетельствующие о нестабильности сущствующей системы. Установлено, что в вопросе переделывания в измеряемую по BSC цель, стратегическая цель находящихся в подчинении муниципалитета города Еревана учреждений звена ПМП имеет определенное значение. Анализ звена ПМП позволил нам обосновать тот факт, что в в системе обеспечения (качества медицинской помощи) КМП наиболее важно правильное управление структурной эффективностью, внедрение возможностей расширения навыков, объема и вида предоставленных услуг. Комплексный анализ стратегических возможностей учреждений звена ПМП позволяет нам прийти к выводу, что первичное звено будет иметь слабые возможности выполнять поставленную перед собой стратегическую задачу, если в систему не будут включены дополнительные ресурсы и не будут проведены организационные технологические перестройки. Научная новизна работы. Обоснована необходимость внедрения интегрированной системы управления учреждениями звена ПМП, находящихся в подчинении мунципалитета города Еревана. Была разработана модель системы местного управления учреждениями звена ПМП и обоснована необходимость ее внедрения, а также стратегические направления осуществления реформы системы управления ресурсами, которая может обеспечить повышение эффективности оказываемой медицинской помощи, доступности услуг и использования материальных и людских ресурсов. Научно-практическая значимость работы. В результате проведенного исследования была разработана модель эффективного управления учреждениями звена ПМП, находящихся в подчинении муниципалитета города Еревана, основанная на эффективном управлении ресурсами на микроэкономическом уровне. The main goal of the healthcare reform strategy is to improve the management of the system, which in its turn will ensure the quality and effective of available resources of health care. Any reform of the health care system becomes realistic if the reform is based on the implementation of approaches of the existing resources effective employment. These ideas have come to be the basis of scientific-research work and have turned them into actuality. The purpose of the research is to substantiate the necessity and ways of the reforms’ implementation into the system of management of the primary healthcare facilities being in subordination to the Yerevan municipality. It was found that the proportion of preventive visits in general attendance was 19.7%. 4.1% of ambulance calls could be attended to the patients on the level of PHC, and 25.6% of the calls were received immediately from the patient, 21.1% of them – from the patient’s relatives and neighbors, and 21.3% from the primary care doctors. In 66.3% of emergency calls the patient was not hospitalized. According to the investigation data 45.4% of cases assessed the incidence of outpatient case studies to be not entirely, and in 16.5% cases - not timely. 46.0% of the reasons for non-complete ехamination of a patient were due to the lack of diagnostic equipment and appropriate methods, 22.7% of them - due to the laboratories and functional diagnostic cabinets workload, and 17.6% - with the absence of appropriate specialist. According to expert assessment the coincided concomitant illnesses were recorded in 77.1% cases. In the structure of the reasons for non-timely diagnosis and misdiagnosis 49.6% were conditioned by a non-timely or irregular visit of the patient, 19.7% - by the peculiarities of an illness course, and 18.9% - by incomplete examination. According to the investigation data, the physician's workload (69.1%), insufficient saturation with medical equipment (56.8%) and lack of material motivation (37.0%) have a negative impact оn the PHC doctor's work quality. The primary care doctors are not satisfied with the documentation circulation of the facility (28.4%), the material motivation system (26.9%), the level of saturation with medical equipment (16.3%), and 61.7% of the respondents were satisfied with the PHC level. 55.7% of the surveyed managers had a low level of adaptation (0-23 points), 42.6% of them had an average (24-29 points), and 1.7% - a high level of adaptation (30-36 points). Effectiveness of any system activity depends on the risks’ correct assessment and management. At this stage of our research we have developed an organizational and functional model of the risks management integrated system. At the first stage of the model construction we have assessed the main underlying internal risks of the PHC link facilities for potential risk detection. For external risk assessment, PEST analysis (analysis of the system’s external environment factors: policy (Political), economic (Economic), social aspect (Technology), technology (Technological) has been used. Analysis of an organization’s internal environment was conducted to assess the strengths and weaknesses of the PHC link facilities. According to the investigation data, 7 of the common risks impacting the main functioning of the PHC level have a high (25-50%), and 1-a low (up to 25%) grade of impact. According to the risks materialization likelihood assessment, up to 25% included 1 risk, and other remained risks were within 25-50%. We have also assessed the risks of strategic and tactical levels. As a result, a risk assessment map has been developed that has allowed to substantiate the risks positions of the PHC level. Based on the results of the research, the organizational-functional model of risk management of the PHC link facilities has been developed. The results of the investigation revealed that the reduction of the experienced losses from the risks in the PHC link facilities in subordination to the Yerevan municipality is not a rather effective form, as there are critically important indicators that testify about the existing system’s instability. It has been established that in regard with the transformation goal into the measurable as per the BSC one the strategic objective of the PHC facilities in subordination to the Yerevan municipality is to make the goal of importance. The analysis of the PHC link facility has enabled us to substantiate the underlined importance of the structural efficiency correct managing,

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Обоснование реформ в системе управления медицинских учреждений первичной медицинской помощи, находящихся в подчинении ереванского муниципалитета. Substantioning of management reconstruction in the system of the primary health care link facilities in subordination to the municipality of Yerevan.
      Uncontrolled Keywords: Акопян Л. А., Hakobyan Levon
      Subjects: Medicine
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 11 Oct 2019 13:01
      Last Modified: 17 Oct 2019 15:50
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/10709

      Actions (login required)

      View Item