Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Արփա գետի վերին հոսանքի ավազանի երկրաբանությունը և հանքաբերության առանձնահատկությունները

Գյուրջյան, Արման Լևոնի (2019) Արփա գետի վերին հոսանքի ավազանի երկրաբանությունը և հանքաբերության առանձնահատկությունները. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1543Kb)

    Abstract

    Արփա գետի վերին հոսանքի ավազանի երկրաբանական կառուցվածքը բավականին բարդ է և հետաքրքիր, որը ուսումնասիրվել է հիմնականում մինչև անցած դարի 80-ական թվականները: Արփա գետի վերին հոսանքի ավազանի երկրաբանական կառուցվածքի ուսումնասիրության մեջ առկա են որոշ բացթողումներ, որը, հատկապես, վերաբերում է խզումային խախտումների գոտիներին որոնք խոչընդոտում են տարածքի ամբողջ պատկերի ճիշտ մեկնաբանմանը, երկրաբանակառուցվածքային կարևորագույն հարցերի մեկնաբանման, ինչպես նաև հանքայնացման տեղայնացման առանձնահատկությունների պարզաբանման և հանքայնացման հեռանկարների ճիշտ գնահատման գործում: Արփա գետի վերին հոսանքի ավազանում և նրա հարակից տարածքում հայտնաբերված են Ամուլսարի ոսկու, Ազատեկի ոսկի- բազմամետաղային Լ Գլաձորի բազմամետաղային (ոսկի պարունակող) արդյունաբերական հանքավայրերը և բազմաթիվ հանքաերևակումներ: Վերջին տասնամյակում Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի բացահայտումը ցույց տվեց, որ տարածաշրջանն ունի զգալի ներուժ մետաղական նոր արդյունաբերական կուտակումների հայտնաբերման առումով: Սակայն երկրաբանական կառուցվածքի որոշ հարցերի թերի ուսումնասիրվածությունը խոչընդոտում է շրջանի հանքային ներուժի լիարժեք բացահայտմանը: Այսօր ժամանակակից տեխնոլոգիաների առկայության և նրանց կիրառման հնարավորությունները թույլ են տալիս կատարել երկրաբանական կառուցվածքների պարզաբանմանը նպաստող մանրամասն ուսումնասիրություններ, որոնց արդյունքում հնարավոր է կատարել նոր բացահայտումներ, որը թույլ կտա նորովի մոտենալ որոշ կարևոր հարցերի լուծմանը: Երկրաբանական կառուցվածքում խոշոր կարգի, երբեմն թաքնված տարրերի բացահայտման համար դաշտային աշխատանքներին զուգահեռ ժամանակակից ԱՏՀ (Աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգ) և հեռահար մեթոդների կիրառումը նպաստում է երկրաբանական կառուցվածքի ճիշտ մեկնաբանմանը, այդ թվում նաև հանքայնացման տեղայնացման և նրա հեռանկարների գնահատման աշխատանքների արդյունավետության բարձրացմանը: Նպատակը։ Աշխատանքի նպատակն է ժամանակակից մեթոդների օգնությամբ հայտնաբերել ուսումնասիրվող տարածքի թաքնված խզումային խախտումները, ուսումնասիրել որոշ ինտրուզիաների մագմատիկ ֆորմացիաները, նոր արդյունաբերական հանքայնացման մետասոմատիտների զոնայականությունն ու տարածական բաշխումը և վերջիններիս հիման վրա հանքայնացման հեռանկարների բացահայտումը: Խնդիրները։ Աշխատանքի նպատակին հասնելու համար անհրաժեշտ եղավ լուծել հետևյալ խնդիրները. Ուսումնասիրել տարածքում նախկինում կատարված աշխատանքները և նրանց վերլուծության հիման վրա ստանալ երկրաբանական կառուցվածքի նկարագիրը/պատկերը; վեր հանել երկրաբանական կառուցվածքում, մասնավորապես խզումային խախտումների քարտեզագրման վերաբերյալ առկա բացթողումները; ԱՏՀ և հեռահար մեթոդների արդյունավետ համալիրի կիրառմամբ բացահայտել չհայտնաբերված կարևոր տեկտոնական տարրերը; պարզել բացահայտված տեկտոնական տարրերի դերը տարածքի երկրաբանական կառուցվածքում, ինչպես նաև հանքայնացման տեղաբաշխման գործում; առանձնացնել հանքային դաշտերը' տեկտոնական տարրերի փոխհարաբերությունների, որոշ ինտրուզիվ զանգվածների և հանքային կուտակումների հետ նրանց կապի հիման վրա, որոնք հիմք կհանդիսանան տարածքի հանքատարության հեռանկարների գնահատման համար; ուսումնասիրել տարածաշրջանում նոր տիպի հանքակուտակի' Ամուլսարի հանքավայրի և այն պարփակող զանգվածի երկրաբանական կառուցվածքի դիրքը, մետասոմատիկ առաջացումները, ինչպես նաև հանքային դաշտում առկա այլ հանքային կուտակումների տիպերը: Ուսումնասիրման համար հիմնական օբյեկտ է հանդիսացել Արփա գետի վերին հոսանքի ավազանը, որը մաս է կազմում Եղեգնաձորի սինկլինորիումի, որտեղ տարբեր տարիներին կատարվել են երկրաբանահանութային, երկրաֆիզիկական, երկրաքիմիական և երկրաբանահետախուզական աշխատանքներ: Ատենախոսության կատարման համար հիմնական գրականությունը հանդիսանում են ուսումնասիրվող տարածքի վերաբերյալ արխիվային Լ հրատարակված աշխատությունները, մասնավորապես, Կ.Պաֆֆենհոլցի (1931թ.), Կ.Կոտլ|արի (1930թ., 1940թ.,), Ա.Կռժեչկովսկու (1931թ.), Վ.Ռենգարտենի (1959թ.), Ի.Մաղաքյանի Լ Վ.Արոյան-Իաշվիլիի (1947թ.), Վ.Կոտլյարի (1945թ.), Ա.Ասատրյանի (1954թ.), Գ.Ավագյանի Լ ուր. (1957թ.), Ա.Ասլանյան (1958 թ.), Է.Մալխասյանի (1952թ., 1958թ.), Ա.Միդյանի Լ Պ.Բարտիկյանի (1965թ.), Ա.Վեհունու (1961, 1966թ.), Պ.Ասլանյանի (1960թ.), Օ.ԵլիսեԼայի (1962թ.), Ա.Օստրոումովայի (1963, 1967թ.), Օ.ԵլիսեԼայի Լ Մ.Ֆավորսկայայի (1970թ.), Ա.Պտուղյանի (1967թ.), Ս.Մարտիրոսյանի Լ Թ.Դադոյանի (1965թ.), Հ.Ղազարյանի, Գ.Հարությունյանի, Հ.Գույումջյանի (1967թ.), Հ.Ղազարյանի, Հ.Գույումջյանի,В работе рассматривается территория бассейна верхнего течения реки Арпа, которая по результатам работ была увеличена и обхватила почти весь Ехегнадзорский синклинорий. С помощъю ГИС и дистанционных методов был обнаружен целый ряд скрытых разрывных нарушений и кольцевых структур. Последние послужили основой для оконтуривания рудных полей. Была изучена зональность метасоматических образований Амулсарского массива и в его пределах выделены два типа эпитермального Au-Ag оруденения. При помощи программных обеспечений AutoCAD, ГИС и дистанционных методов нами были выявлены скрытые разрывные нарушения и кольцевые структуры, а также уточнены местоположения раннее известных разломов. Достоверность результатов исследований была подтверждена полевыми работами. По простиранию разрывные нарушения были сгруппированы на широтные, меридиональные и северо-восточные. Геолого-структурный анализ показал, что все рудные поля контролируются узлами пересечения разрывных нарушений широтного и меридионального простираний, которые расположены в разных участках кольцевых структур, обязательным условием является наличие многофазных интрузивных тел. С этих позиций были оконтурены Гладзорское, Азатекское и Амулсарское рудные поля, а также выделены две перспективные рудоносные площади. Проведенные иследования на территории Амулсарского массива, которые соответствуют масштабу 1:10000 и петрографические исследования собранного каменного материала позволили выделить кварц-рутиловые, кварц-алунитовые и кварц- серицитовые основные типы метасоматических образований массива и выявить их зональное строение. Изучения морфотипа оруденения Какавасарского месторождения и других рудных проявлений Амулсарского массива, их минерального состава, вертикальной зональности распределения оруденения, наличия в рудных телах бонанцевых скоплений серебра и свинца, позволило отнести их к эпитермальным объектам средней сульфидности, окаймляющих Амулсаркое высоскосульфидное месторождение. Эти два типа Au-Ag эпитермальных оруденений отражены на построеной модели Амулсарского рудного поля. На основании результатов выполненных исследований можно дать ледующие рекомендации: в интенсивно эродированых и перекрытых современными потоками лав участках, где слабо проявлены фрагменты кольцевых структур, для выявления последних рекомендуем использовать комплекс ГИС и дистанционных методов совместно с геоморфологическими исследованиями; на перспективных участках для выявления скрытых рудных скоплений предлагается произвести широкий спектр поисковых работ, включающих геологическую съемку, геофизические (магнитометрия, ВЭЗ и ВП методы) и геохимические (по первичным и вторичным литогеохимических ореолам) методы поисков, которые будут сопровождаться прохождением горных выработок и скважин; опыт выявления скрытых разрывных нарушений и кольцевых структур с помощью ГИС и дистанционных методов, примененные подходы оконтуривания рудных полей и оценки сырьевого потенциала площадей. The paper considers the territory of the basin of the upper course of the Arpa River, which according to the results of the work, was enlarged, and embraced almost the entire Yeghegnadzor synclinorium. With the help of GIS and remote sensing methods, a number of hidden faults and ring structures were discovered. They are served as the basis for the contouring of the ore fields. The zonality of metasomatic formations of the Amulsar massif was studied and two types of epithermal Au-Ag mineralization were identified within it. With the help of AutoCAD software, GIS and remote sensing methods, we identified hidden faults and ring structures, as well as clarified the locations of earlier known faults. The reliability of the research results confirmed by the field works. The faults by strike were grouped into latitudinal, meridional and northeast. Geological and structural analysis showed that all ore fields are controlled by nodes of intersection of faults of latitudinal and meridional directions, which are located in different parts of the ring structures, a prerequisite is the presence of multiphase intrusive bodies. By the above mentioned features the Gladzor, Azatek and Amulsar ore fields were outlined, and two perspective ore-bearing areas were identified. Studies carried out on the territory of the Amulsar's massif, which correspond to a scale of 1: 10.000, and petrographic studies of the collected stone material allowed us to identify quartz- rutile, quartz-alunite and quartz-sericite basic types of metasomatic formations of the array and to identify their zonal structure. Studying the morphotype of the Cacavasar deposit mineralization and other ore occurrences of the Amulsar's massif, their mineral composition, vertical zonality of the distribution of mineralization, the presence of bonanze silver and lead accumulations in the ore bodies, allowed to classify them into epithermal objects of intermediate sulfidation, bordering the Amulsar high sulfidation deposite. These two types of Au-Ag epithermal mineralization are reflected in the constructed model of the Amulsar ore field. Based on the results of the studies, the following recommendations are offered: in intensely eroded and overlapped by modern streams areas where fragments of ring structures are weakly manifested, we recommend to use a complex of GIS and remote sensing methods in conjunction with geomorphological studies to identify them; оn perspective ore-bearing areas to identify hidden ore accumulations, it is proposed to produce a wide range of exploration works, including geological surveys, geophysical (magnetometry, VES and IP methods) and geochemical (on primary and secondary lithogeochemical halos) prospecting methods, which will be accompanied by the passage of mining workings and drilling holes; experience in identifying hidden faults and ring structures by using GIS and remote sensing methods, applied approaches for contouring ore fields and estimating the raw potential of areas, it is recommended to use in other regions while conducting similar researches.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Геология и особенности рудоносности бассейна верхнего течении реки Арпа. Geology and ore-bearing features of the basin of the upper flow of the Arpa river.
    Uncontrolled Keywords: Гюрджян Арман Левонович, Gyurjyan Arman
    Subjects: Earth Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 17 Oct 2019 17:44
    Last Modified: 16 Jan 2020 15:02
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/10723

    Actions (login required)

    View Item