Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Совершенствование инструментов налоговой политики в Республике Армения

Акопян, Тигран Аждаакович (2019) Совершенствование инструментов налоговой политики в Республике Армения. PhD thesis, Российско-армянский университет.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1268Kb)

    Abstract

    В современном мире одной из основных предпосылок для создания конкурентоспособной и развивающейся экономики является обеспечение устойчивых источников финансирования государственного бюджета. Эффективное управление бюджетными ресурсами не только обеспечивает выполнение функций государственного аппарата, но и способствует достижению важнейших условий современной процветающей экономики. Как основной источник пополнения бюджета, налогообложение имеет ключевую и неоспоримую роль в экономической политике современных государств. Налоговая политика является ключевым инструментом, позволяющим влиять как положительно, так и отрицательно на основные экономические показатели страны. При выборе налоговой политики всегда возникает дилемма: предлагая привлекательный налоговый режим можно добиться улучшения деловой активности в стране и привлечения инвестиций, в то время как для поддержания и развития ключевых элементов государственной системы и деловой среды необходимо обеспечить увеличение государственных доходов. Конечно, политика, направленная на увеличение налоговых поступлений в государственный бюджет, естественным образом, противоречит интересам хозяйствующих субъектов и, тем самым, имеет отрицательное влияние на деловую активность в стране. С этой точки зрения, расширение бюджетных ресурсов и повышение деловой активности, как две противоположные цели, всегда приводят к неизбежному противоречию. Однако, для обеспечения устойчивого роста государственных доходов, современная налоговая политика государства перестает выполнять чисто фискальную функцию и переориентируется на решение таких важных вопросов, как создание благоприятных условий для развития приоритетных отраслей экономики, повышение привлекательности национальной экономики для иностранных инвестиций, обеспечение равных условий конкуренции, повышение экономической активности, формирование стабильного бизнес- климата и прочие основополагающие проблемы обеспечения долгосрочного экономического роста. С этой точки зрения, налоговая политика в Республике Армения на сегодняшний день преимущественно выполняет фискальную функцию. Необходимость совершенствования инструментов налоговой политики в Республике Армения обусловлена многочисленными проблемами, которые препятствуют созданию устойчивой национальной экономики, ориентированной на долгосрочный экономический рост. Несостоятельность некоторых налоговых инструментов препятствует эффективному применению налоговой политики и обеспечению полноценного выполнения ее функций. В условиях рыночной экономики особо актуальна необходимость совершенствования применяемых налоговых инструментов для создания рациональной и сбалансированной налоговой системы. Для этого необходимо определить оптимальное соотношение налоговых инструментов и дифференцировать их использование, принимая во внимание приоритетные направления, степень развития и необходимость стимулирования определенных отраслей экономики. Экономика Армении находится на перепутье своего развития. За политической революцией, произошедшей в недалеком прошлом, логически должны следовать коренные экономические изменения, и естественно, реформы должны касаться и налоговой политики государства. В рамках налоговых реформ должна решиться дилемма - усилить роль инструментов прямого налогообложения или же расширить роль косвенных налоговых инструментов. С этой точки зрения, оценка влияния отдельных налоговых инструментов на экономический рост приобретает особую актуальность. С учетом всего вышесказанного, пересмотрение Налогового кодекса Армении на данный момент является необходимостью. Одновременно нужно обратить внимание на такие ключевые вопросы, как упрощение налогового законодательства, совершенствование инструментов налоговой политики, перераспределение налоговой нагрузки и стимулирование долгосрочного экономического роста. Целью данного исследования является выявление путей и механизмов совершенствования инструментов налоговой политики Республики Армения. Для достижения поставленной цели, в исследовании были определены и решены следующие задачи: Анализ инструментов налоговой политики государства и оптимального выбора последних; Исследование практикуемых в мире моделей налоговой политики и применяемых налоговых инструментов; Рассмотрение опыта налоговых реформ Грузии, как примера совершенствования инструментов налоговой политики; Исследование налоговой системы Армении, этапов ее становления и современного состояния; Оценка влияния инструментов налоговой политики на экономический рост в Армении с использованием экономико-математического моделирования; Исследование политики применения налоговых льгот в Армении; Исследование мирового опыта налогообложения деятельности, связанной с криптоактивами, и предложение особого режима налогообложения последней в Армении; Разработка направлений и подходов совершенствования инструментов налоговой политики в Армении, ориентированных на перераспределение налоговой нагрузки и долгосрочный экономический рост. Объектом исследования являются инструменты налоговой политики Республики Армения. Предметом исследования являются пути и механизмы совершенствования инструментов налоговой политики в Республике Армения. Теоретические, методологические и информационные основы исследования. Теоретической основой исследования послужили фундаментальные труды и прикладные исследования отечественных и зарубежных экономистов в области теории налогов и налогообложения, концепций государственных доходов, функционирования налоговой системы и государственной налоговой политики. Методологической основой исследования послужили общенаучные и эмпирические методы познания, методы аналитического и графического представления, фундаментальные положения макроэкономической и микроэкономической теорий, теории налогообложения, законодательные акты. Для решения поставленных задач применялись методы анализа и синтеза, индукции и дедукции, экспертных оценок, сравнительного анализа, математической логики и экономико-статистические методы. Для эконометрического анализа применялись информационные технологии и компьютерные программы, в частности, пакет прикладной программы ЕУ1е%8 10. Информационной основой исследования послужили публикации передовых международных организаций, таких как МВФ, ОЭСР, Европейская комиссия, Национальное бюро экономических исследований, ФРС, Всемирный банк, Межамериканский банк развития, Комиссия по ценным бумагам и биржам, Управление Её Величества по налогам и таможенным пошлинам, статистические базы данных и публикации Статистического комитета РА и национальных статистических служб различных стран, Правительства РА, Министерства финансов РА, Комитета государственных доходов РА и ЦБ РА. Научная новизна исследования. К наиболее важным результатам диссертационного исследования, содержащим научную новизну, относятся следующие: Պետության հարկային քաղաքականության առաջնահերթ խնդիրը պետք է լինի երկրի տնտեսության երկարաժամկետ զարգացմանը և գործարար միջավայրի ձևավորմանն աջակցելը, այլ ոչ կարճաժամկետ նպատակներին հասնելու համար հարկային եկամուտների բացարձակ արժեքի ավելացումը: Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային քաղաքականության գործիքների կատարելագործման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է բազմաթիվ խնդիրներով, որոնք խոչընդոտում են երկարաժամկետ տնտեսական աճի վրա հիմնված կայուն ազգային տնտեսության ստեղծմանը: Շուկայական տնտեսության պայմաններում հատկապես արդիական է կիրառվող հարկային գործիքների կատարելագործումը՝ ռացիոնալ և հավասարակշռված հարկային համակարգի ստեղծման համար: ՀՀ տնտեսությունը գտնվում է զարգացման բեկումնային փուլում: Տեղի ունեցած քաղաքական հեղափոխությունը տրամաբանորեն պետք է շարունակվի հիմնարար տնտեսական փոփոխություններով: Բնականաբար, բարեփոխումները պետք է վերաբերվեն նաև պետության հարկային քաղաքականությանը: Հարկային բարեփոխումների հեռանկարում առաջ է գալիս մի երկընտրանք' ուղղակի հարկման գործիքների դերի ամրապնդում կամ անուղղակի հարկային գործիքների դերի ընդլայնում: Այս տեսանկյունից, առանձին հարկային գործիքների՝ տնտեսական աճի վրա ազդեցության գնահատումը ունի առանձնահատուկ նշանակություն: Ատենախոսությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային քաղաքականության գործիքների զարգացման և կատարելագործման հիմնախնդիրներին: Ատենախոսության նպատակն է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային քաղաքականության գործիքների կատարելագործման ուղիների և մեխանիզմների մշակումը՝ ուղղված հարկային բեռի թեթևացմանը, տնտեսական ակտիվության և ներդրումային գրավչության բարձրացմանը, երկարաժամկետ տնտեսական աճի ապահովմանը: Նշված նպատակին հասնելու համար հետազոտությունում սահմանվել և լուծվել են հետևյալ խնդիրները. Պետության հարկային քաղաքականության գործիքների վերլուծությունը և վերջիններիս օպտիմալ ընտրությունը, Աշխարհում կիրառվող հարկային քաղաքականության մոդելների և դրանցում օգտագործվող գործիքների ուսումնասիրությունը, Որպես հարկային քաղաքականության գործիքների կատարելագործման օրինակ Վրաստանում հարկային բարեփոխումների ուսումնասիրությունը, ՀՀ հարկային համակարգի, վերջինիս ձևավորման փուլերի և ներկա վիճակի ուսումնասիրությունը, Տնտեսաչափական մոդելի կիրառմամբ ՀՀ-ում տնտեսական աճի վրա հարկային քաղաքականության գործիքների ազդեցության գնահատումը, ՀՀ-ում հարկային արտոնությունների կիրառման քաղաքականության ուսումնասիրություն, Կրիպտոակտիվների հետ կապված գործունեության հարկման միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և ՀՀ-ում վերջինիս հարկման հատուկ ռեժիմի առաջարկությունը, ՀՀ-ում հարկային քաղաքականության գործիքների կատարելագործման ուղղությունների և մոտեցումների մշակումը՝ միտված հարկային բեռի վերաբաշխմանը և երկարաժամկետ տնտեսական աճին։ Ատենախոսության շրջանակներում ուսումնասիրվել և ներկայացվել են հարկային հարաբերությունների էությունը, մեթոդաբանական հիմքերը, էվոլուցիոն բնույթը, դիտարկվել են հարկային գործիքների հիմնական բնութագրիչ առանձնահատկությունները և դրանց օպտիմալ ընտրության խնդիրը: Ուսումնասիրվել են ՀՀ տնտեսության առանձնահատկությունները, վերլուծվել և ներկայացվել են ՀՀ հարկային համակարգի ձևավորման փուլերը և ներկայիս վիճակը, կիրառվող հարկային քաղաքականության գործիքների բնութագրիչները և առկա խնդիրները: Հետազոտության օբյեկտ են հանդիսանում ՀՀ հարկային քաղաքականության գործիքները, առարկան՝ ՀՀ-ում հարկային քաղաքականության գործիքների կատարելագործման առաջնային ուղղությունները ։ Ատենախոսության գիտական նորույթը. Ատենախոսական հետազոտության գիտական նորույթ պարունակող առավել կարևոր արդյունքներին կարելի է դասել հետևյալները Գնահատվել է հիմնական հարկատեսակների ազդեցությունը տնտեսական աճի վրա ՀՀ-ում՝ վեկտորային ավտորեգրեսիոն (VAR) մոդելի տնտեսա- մաթեմատիկական գործիքակազմի կիրառմամբ, Մշակվել է հարկային քաղաքականության գործիքների կատարելագործման մոտեցում՝ հիմնված եկամտային հարկի պրոգրեսիվ դրույքաչափից միասնականի անցման, անշարժ գույքի հարկման բազայի հաշվարկման մեթոդաբանության փոփոխության, ինչպես նաև որոշ ապրանքային խմբերի ակցիզային հարկի դրույքաչափերի բարձրացման վրա, ինչը թույլ է տալիս վերաբաշխել հարկային բեռը բնակչության եկամուտներից դեպի սպառում և անշարժ գույք, Առաջարկվել է կրիպտոակտիվների հետ գործառնություններ իրականացնող կազմակերպությունների նկատմամբ արտոնյալ հարկային ռեժիմի կիրառման հատուկ մոտեցում և հիմնավորվել է վերջինիս անհրաժեշտությունը: The primary objective of the tax policy of a country should be supporting the long-term growth of the country's economy and the development of the business environment, instead of increasing the absolute value of tax revenues to achieve short-term goals. The need of improvement of the tax policy instruments in the Republic of Armenia is caused by a number of problems that prevent the creation of a sustainable national economy oriented towards long-term economic growth. In a market economy, the need for improvement of the applicable tax instruments in order to create a rational and balanced tax system is especially relevant. The economy of Armenia is in a crucial stage of its development. For the political revolution that took place in the recent past, fundamental economic changes should logically follow, and of course, the reforms should also concern the tax policy. In the framework of tax reforms, a dilemma should be solved either to strengthen the role of instruments of direct taxation or to expand the role of indirect tax instruments. From this point of view, the assessment of the impact of individual tax instruments on the economic growth is of particular relevance. The dissertation is devoted to the to the issues of developing and improving of the tax policy instruments in the Republic of Armenia. The goal of the dissertation research is to develop ways and mechanisms for improvement of tax policy instruments in the Republic of Armenia, aimed at tax relief, enhancing economic activity and investment attractiveness, and ensuring long-term economic growth. To achieve this goal, the following tasks have been assigned and solved in the work: Analysis of the state tax policy instruments and the optimal choice of the last; A study of world-wide tax policy models and applicable tax instruments; Consideration of the experience of tax reforms in Georgia as an example of improving tax policy instruments; Study of the tax system of Armenia, the stages of its formation and the current state; Assessment of the impact of tax policy instruments on the economic growth in Armenia using an economic-mathematical model; Study of the policy of applying tax benefits in Armenia; Study of world experience in taxation of activities related to cryptoassets, and the proposal of a special tax regime for the latter in Armenia; Development of directions and approaches for the improvement of tax policy instruments in Armenia, focused on the redistribution of the tax burden and long-term economic growth. Within the framework of the thesis were studied and presented the essence of tax relations, methodological bases, evolutionary nature, main characteristics of tax instruments and the problem of their optimal choice. The specifications of the economy of the Republic of Armenia have been studied, the stages of formation of the Armenian tax system and its current state have been analyzed and presented, the characteristics of tax policy instruments and existing problems have been analyzed. The object of the study are the tax policy instruments of the Republic of Armenia. The subject of the study are the ways and mechanisms for the improvement of the tax policy instruments in the Republic of Armenia. Scientific novelty. The most important results of the dissertation research, containing scientific novelty, include the following: The impact of the main types of taxes on the economic growth in the Republic of Armenia was assessed using economic and mathematical tools of the vector autoregression model (VAR). An approach to improvement of the tax policy instruments has been developed, allowing to redistribute the tax burden from household income to consumption and property, based on a transition from a progressive to a proportional income tax rate, a change in the methodology for calculating the tax base of property tax, and an increase in excise tax rates for certain product groups. Special approach of a preferential tax regime application for organizations operating with cryptoassets is proposed and the necessity of the last is justified.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Հարկային քաղաքականության գործիքների կատարելագործումը Հայաստանի Հանրապետությունում: Improvement of the taxpolicy istruments in the Republic of Armenia.
    Uncontrolled Keywords: Հակոբյան Տիգրան Աժդահակի, Hakobyan Tigran Azhdahak
    Subjects: Economy
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 25 Oct 2019 16:13
    Last Modified: 09 Jan 2020 15:26
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/10748

    Actions (login required)

    View Item