Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Խաղողագործության զարգացման հիմնախնդիրների լուծման ուղիները (ՀՀ Վայոց ձորի մարզի և Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության Բադեն-Վյուրտենբերգի հողի նյութերով)

Թամոյան, Հարություն Սամվելի (2019) Խաղողագործության զարգացման հիմնախնդիրների լուծման ուղիները (ՀՀ Վայոց ձորի մարզի և Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության Բադեն-Վյուրտենբերգի հողի նյութերով). PhD thesis, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (3214Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (3193Kb) | Preview

      Abstract

      Խաղողագործությունը ՀՀ ագրոպարենւսյին համակարգի առանցքային ճյուղերից մեկն է և ունի կարևոր տնտեսական նշանակություն: Դրա զարգացման մակարդակից կախված է երկրի տնտեսության համար կենսական նշանակություն ճյուղերի' ալկոհոլային և ոչ ալկոհոլային խմիչքների արտադրության կենսունակությունը: Խաղողագործության զարգացման համար անչափ կարևոր է գինեգործական արտադրության հումք խաղող արտադրող տնտեսավւսրողների հետ հարաբերությունների կատարելագործումը, երաշխավորելով միջազգային շուկայում բարձրորակ արտադրանքով ներկայանալու, բարձր մրցունակություն ապահովելու հնարավորությունը: Դրան հասնելու համար անհրաժեշտ է խաղողագործության և գինեգործության ոլորտների արդյունավետ ինտեգրման և փոխկապակցված զարգացման կառուցակարգերի մշակում և ներդրում: ՀՀ-ում խաղողագործությունը ներկա վիճակին բնորոշ է արտադրական գոր¬ծընթացների ինտենսիվացման ցածր մակարդակը, արտադրողների ֆինանսական անկայունությունը, արտադրա-տնտեսական ռիսկերի բարձր մակարդակը, այդ- պիսով խաղողագործության արտադրական ցուցանիշների բացասական միտումները: Այս խնդրի լուծումը պահանջում է ենթակաոուցվածքների բարելավման արդյունավետ գործընթացների իրականացում և դրանց առաջադրման հիմնարար կառուցակարգերի մշակում: Արդյունաբերական խաղողագործության արտադրական կառուցվածքի բարդությունը, ինչպես նաև ներքին ու արտաքին գործոնների փոփոխվող ազդեցություններին հարմարվողականության մակարդակի բարձրացման կառուցակարգերը պահանջում են այդ արտադրական համակարգի խորը և համակողմանի տնտեսական վերլուծություն, դրա բարելավման համար գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումների մշակման նպատակով: Ներկայումս Հայաստանում, նաև Վայոց ձորի մարզում, տևական ճգնաժամից հետո խաղողագործության և գինեգործության զարգացման նոր փուլում, առաջնային խնդիր է ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող գործոնների բացահայտումը և դրանց հաղթահարման կառուցակարգերի մշակումը: Խաղողագործության զարգացման և ներքին ու արտաքին շուկաներում խաղողագինեգործական արտադրանքի մրցունակության բարձրացման նպատակով անչափ կարևոր է խաղողագործության և գինեգործության ճյուղերի արդյունավե¬տության բարձրացումը, ինչով էլ պայմանավորված է ատենախոսության թեմայի հրատապությունն ու արդիականությունը: Հետազոտության նպատակը ՀՀ Վայոց ձորի մարզի և ԳԴՀ Բադեն-Վյուրտենբերգի հողի խա դո ղազին եգործության վիճակի վերլուծության և առկա խնդիրների բացահայտման հիման վրա ՀՀ Վայոց ձորի խաղողագործության զարգացմանն ուղղված առաջարկությունների և կիրառ¬վելիք միջոցառումների մշակումն է, որոնք առկա ռեսուրսային ներուժի արդյունա¬վետ օգտագործմամբ կնպաստեն մարզում խաղողագործության զարգացմանը: Նպատակի իրագործման համար առաջադրվել են հետևյալ խնդիրներր. վերլուծել ՀՀ խաղողագործության զարգացման առկա միտումներր և գնահատել խաղողագինեգործական արտադրանքի տնտեսական նշանակությունր, վերլուծել ԳԴՀ և ԳԴՀ Բադեն-Վյուրտենբերգի հողի խաղողագործության զարգացման երկարաժամկետ միտումները, գնահատել զարգացման դինամիկան, ուսումնասիրել մարզի գյուղատնտեսության ռեսուրսային ներուժր և բացահւսյտել դրա օգտագործման հիմնահարցերր, ուսումնասիրել և վերլուծել մարզի խաղողագինեգործության արդի վիճակը, բացահայտել մարզում խաղողագործության և գինեգործության զարգացման սոցիալ-տնտեսական նշանակությունը, մշակել խաղող արտադրող տնտեսությունների և վերամշակող կազմակերպությունների միջև փոխհարաբերությունների բարելավման կառուցակարգեր, վերլուծել ՀՀ խաղողագինեգործական արտադրանքի շուկայի վիճակն ու առկա միտումները, ուսումնասիրել խաղողագինեգործական արտադրանքի գնագոյացման կառու- ցակարգերն ու առանձնահատկությունը ԳԴՀ Բադեն-Վյուրտենբերգի հողում, ուսումնասիրել ԳԴՀ Բադեն-Վյուրտենբերգի հողի խաղողագինեգործության ոլորտին ուղղվող պետական աջակցության մակարդակը և առաջադրել պետական քաղաքականության իրականացման առաջնահերթությունները ՀՀ Վայոց ձորի մարզում, ուսումնասիրել ԳԴՀ Բադեն-Վյուրտենբերգի հողի խաղողագինեգործության ոլորտի զարգացման փորձը, ինովացիաների կիրառումը և գնահատել ՀՀ Վայոց ձորի մարզում դրաց ներդրման հնարավորությունները, մշակել մարզի խաղողագինեգործական արտադրանքի իրացման համակարգի կատարելագործման արդյունավետ կառուցակարգեր, բացահայտել ՀՀ Վայոց ձորի մարզի խաղողագործության զարգացման հիմ- նախնդիրները առաջադրել ՀՀ Վայոց ձորի մարզի խաղողագործության զարգացման հիմնական ուղղությունները: Հեւոացուոութւան առարկան և օբւեկտր: Հետազոտության օբյեկտը ՀՀ Վայոց ձորի մարզի և ԳԴՀ Բադեն-Վյուրտենբերգի հողի խաղողագործական տնտեսությունները և խաղողագինեգործական արտադրանքի շուկան է: Հետազոտության առարկան խաղող արտադրող տնտեսությունների ֆինանսական, նյութատեխնիկա¬կան ապահովման, ենթակաոուցվածքների կատարելագործման, խաղող արտադրող և վերամշակող տնտեսվարող սուբյեկտների փոխհարաբերությունների, խաղողագինեգործական արտադրանքի շուկայի կարգավորման հիմնահարցերն են: Հեւոացուոութւան տեսական, մե թողա բան ան ան և տեո են ատյան ան հհմբերր: Խնդիրների լուծման համար տեսական հիմք են ծառայել արտերկրի և հայ տըն- տեսագետների աշխատություններ նվիրված խաղողագինեգործության արտադրա-տնտեսական հարաբերություններին, տնտեսվարող սուբյեկտների փոխհարաբերություններին, ոլորտում առկա խնդիրների վերլուծության և ոլորտի զարգացման հարցերին: Կիրառվել են հետազոտական ընդհանուր գիտական մեթոդներ' ինդուկցիա, դեդուկցիա, դասակարգումներ, ընդհանրացումներ, խմբավորումներ, կառուցված¬քային նկարագրության, տրամաբանական և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման, բազմագործոն, համեմատական և տնտեսաչափական վերլուծություններ: Հետազոտության համար հիմք են ծառայել առկա օրենսդրական և նորմատի-վային ակտերը, ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալները, որոնք վերա¬բերում են ՀՀ-ի, Վայոց ձորի մարզի և ԳԴՀ-ի ու Բադեն-Վյուրտենբերգի հողի խւսդոդագինեգործական արտադրության դինամիկային, մարզի սոցիալ-տնտեսական վիճակի մասին հաշվետվություններն ու վերլուծական նյութերը, միջազգային կազմակերպությունների տեղեկագրերը և տեղեկատըվական նյութերը: Որպես տեղեկատվական հիմք օգտագործվել են ատենախոսական հետազոտություններում, մենագրություններում, գիտական հոդվածներում, պարբերականներում, հաստատությունների տեղեկատվական և վերլուծական նյութերում առկա տվյալները, տարբեր գիտնականների և հետազոտողների փորձագիտական վերլուծությունները և հետազոտությունները, համացանցի հրապւսրակւսծ պաշտոնական տեղեկատվությունը: Ատենախոսության գիտական նորոււթր և հիմնական արղւունբներր: Основной целью исследования является разработка соответствующих рекомендаций для развития виноградарства и виноделия марза Вайоц Дзор на основе анализа ситуации и выявления сушествующих проблем в Вайоц Дзорском марзе и Баден-Вюртембергской земле в Федеративной Республике Германии, который будет эффективно способствовать развитию виноградарства в марзе за счет эффективного использования имеющихся ресурсов. Современное состояние развития виноградарства характеризуется низким уровнем интенсификации производственных процессов, финансовой нестабильностью производителей, высоким уровнем промышленных и экономических рисков, которые обуславливают негативные тенденции в показателях производства вина в стране. Решение этой проблемы требует внедрения эффективных процессов улучшения инфраструктуры и разработки фундаментальных механизмов их номинации. В настоящее время, когда виноградарство и виноделие вступили в новую фазу развития после затяжного кризиса в Армении, в том числе в Вайоц Дзорском марзе, приоритетной задачей является выявление факторов, препятствующих развитию сектора, и разработка механизмов для его преодоления. В целях развития виноградарства и повышения конкурентоспособности виноградарской-виноделской продукции на внутреннем и внешнем рынках, и важно повысить эффективность отраслей виноградарства и виноделия, чем обусловлено неотложность и актуальность диссертации. Исследования и анализ, проведенные в диссертации, привели к ряду научных результатов, из которых следующие могут рассматриваться как научная новизна: На основе анализа динамики выявлены тенденции развития основных показателей и моделирования трендов их временных рядов в Федеративной Республике Германии и земли Баден-Вюртемберг, Республики Армения и марза Вайоц Дзор. Выявлены степень влияния площади садов и урожайности на урожай винограда Федеративной Республики Германии и Баден-Вюртемберга, а также урожай винограда в Республике Армения и марзе Вайоц Дзор и дана их эконометрическая оценка. Исследования в области виноградарства и SWOT-анализ Вайоц Дзорского марза выявили современные проблемы и обусловливающие факторы. На основе комплексной оценки и анализа существующих проблем в области виноградарства и комплексного экономического и ресурсного потенциала развития виноградарства в Вайоц Дзорском марзе разработаны основные направления перспективного развития отрасли. В первой главе диссертации «Состояние виноградарского комплекса и проблемы развития в Республике Армения» представлены состояние виноградарства и тенденции развития Республики Армения, а также социально-экономическое значение производства виноградарства-виноделия. Во второй главе «Предпосылки развития виноградарства в Вайоцдзорском марзе Республики Армения» представлена исследования комплекса виноградарства-виноделия Вайоцдзорского марза, а также дана оценка ресурсного потенциала сельского хозяйства и его использования, в благоприятных условиях марза для развития виноградарства. В третьей главе диссертации «Перспективы развития виноградарства в Вайоцдзорском марзе Республики Армения» на основании SWOT-анализа представлены основные вопросы развития виноградарства в Вайоц Дзорском марзе Армении, кроме того, был проведен эконометрический анализ основных показателей марза Вайоц Дзор и ФРГ Баден-Вюртемберг. В результате чего намечены основные направления развития виноградарства в Вайоц Дзорском марзе. Практическое применение результатов полученных в диссертации и предлагаемых механизмов будет способствовать развитию и повышению эффективности виноградников в Вайоц Дзорском марзе РА. Практическая значимость диссертации заключается в том, что основные положения могут быть использованы в дальнейших экономических исследованиях в области виноградарства-виноделия, а также в качестве научно-методической базы для разработки нормативно-правовых документов, регулирующих производственно-экономические отношения виноградарского-виноделского комплекса. The main objective of the research is to develop appropriate recommendations for the development of the Vayots Dzor region based on the analysis of the situation of the Vayots Dzor Marz and the Federal Land of Baden-Wurttemberg in the Federal Republic of Germany and to identify potential that will contribute to the development in the province. The current state of viticulture development is described by a low level of intensification of production processes, financial instability of producers, high level of economic and economic risks, which affect the negative tendencies of the country's viticultural production indices. Solving this problem requires the implementation of effective infrastructure improvement processes and the development of basic mechanisms for their establishment. Currently, as viticulture and winemaking have entered a new phase of development after the prolonged crisis in Armenia, including in Vayots Dzor region, identifying the factors hindering the development of the sector and developing mechanisms for overcoming it is a priority. In order to enhance the competitiveness of viticulture in the domestic and foreign markets, it is crucial to increase the efficiency of the viticulture and winemaking sectors, which is the reason for the urgency and actuality of the thesis. The research and analysis carried out in the dissertation has led to a number of scientific results, from which the following can be considered as a scientific innovations: Trends of development have been identified based on the analysis of the dynamics of the key indicators of the Federal Republic of Germany and the Baden-Wurttemberg land, as well as of the Republic of Armenia and Vayots Dzor region. The extent of impact on the area and productivity of orchards and the level of productivity of the orchards on the land of the Federal Republic of Germany and Baden-Wurttemberg, as well as the grape harvest of the Republic of Armenia and Vayots Dzor region were given and their econometric evaluation was given. As a result of studies in the field of viticulture and SWOT analysis of the Vayots Dzor Marz of the Republic of Armenia, the current problems and the factors that have caused them have been revealed. Based on a comprehensive assessment and analysis of the issues of viticulture in the Vayots Dzor region and a comprehensive assessment of the economic and resource potential of viticulture development in the region, the main directions of prospective development of the sector have been developed. The first section of the thesis, "The State of the Grape and Wine Complex and Development Issues in the Republic of Armenia", presents the state and trends of viticulture in the Republic of Armenia, as well as the socio-economic significance of grape production. The second section of the thesis, "Prerequisites for Viticulture Development in Vayots Dzor Marz of the Republic of Armenia" presented the agricultural resource potential of Vayots Dzor marz and its use, the study of the region's vine-growing complex, as well as the favorable conditions of the region for the development of viticulture. The third section of the thesis, "Prospects for Viticulture in Vayots Dzor Marz of the Republic of Armenia" is based on the SWOT analysis and are represented the problems of viticulture development of Vayots Dzor region Practical application of the results obtained from the dissertation and the proposed mechanisms will contribute to the development of Vineyards of the Republic of Armenia and to the increase of efficiency. The practical significance of the dissertation is that the main points can be used in further economic research in the field of viticulture, as well as a scientific and methodological basis for the development of normative legal documents that regulate the industrial-economic relations of the viticultural complex.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Пути решения проблем развития виноградарства (по материалам Вайоц дзорского марза РА И Баден-Вуртенбергской земли Федеральной Республики Германии). Ways of problem solving foe viticulture development (Republic of Armenia Vayots dzor marz and Federal Republic of Germany Baden-Wurttemberg soil data.)
      Uncontrolled Keywords: Тамоян Арутюн Самвелович, Tamoyan Harutyun Samvel
      Subjects: Economy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 06 Feb 2020 10:08
      Last Modified: 17 Feb 2020 10:58
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/10804

      Actions (login required)

      View Item