Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հայաստանի առաջին հանրապետության դատական համակարգը (1918-1920 թթ.)

Վաղարշյան, Արթուր Գրիշայի (1996) Հայաստանի առաջին հանրապետության դատական համակարգը (1918-1920 թթ.). PhD thesis, ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (349Kb)

    Abstract

    1918 թ. մայիսին Թիֆլիսի Հայոց ազգային խորհուրդը, իրեն հայտարարելով «հայկական գավառների գերագույն միակ իշխ անություն», դրեց անկախ պետականության շինարարության հիմքը: Դարերով անկախությունը կորցրած հայ ժողովուրդը վերստեղծում էր իր պետականությունը: Առաջին հանրապետության դերն ու նշանակությունը որոշակի գաղափարական ու քաղաքական պատճառներով անտեսվել էր խորհրդահայ պատմագիտության և իրավագիտության կողմից, որի հետևանքով հանրապետության պետական և իրավական ինստիտուտներն անμավարար են ուսումնասիրված, իսկ առանձին հիմնախնդիրներ ընդհանրապես չեն դարձել քննարկման առարկա: Մինչև հիմա չկա ոչ մի համակարգված իր ավագիտական հետազոտություն՝ նվիրված Առաջին հանրապետության պետական կառուցակարգի և իրավունքի ամμողջական պատմությանը: Պետաիրավական μարեփոխումների ներկա փուլի խնդիրներից է պետական և իրա- վական համակարգերի վերակառուցումը եվրոպական չափանիշներին համապատասխան: Սակայն այլ իրավական համակարգերից չմտածված, արհեստական փոխառումը կարող է հանգեցնել ոչ կենսունակ պետաիրավական ինստիտուտների առաջացմանը: Այս պայմաններում կարևորվում է Հայաստանի պետության և իրավունքի պատմության ոլորտի հետազոտությունների դերը: Ինչպես այն ժամանակ, այնպես էլ այսօր պետականությունը կարիք ունի μանական-իրավական կազմակերպման և, որպես դրա արդյունք, պատմական արդարացման՝ պետական իշխանության իրավահեղինակության (լեգիտիմության) և կենսունակության: Այս տեսանկյունից կարևոր է Առաջին հանրապետության պետական-իրավական շինարարության փորձը, որովհետև այսօր էլ մենք կանգնած ենք նույն խնդիրների լուծման ճանապարհին: Արդի իրականությունը չի սահմանազատված անցյալից և ապագայից: Ներկան անցյալի՝ պատմության շարունակությունն է, μայց նաև ապագայի նախադրյալը: Պատմության մեջ այսօրը հենց դրանով է կարևոր: Այդպիսով՝ Առաջին հանրապետության պետական մարմինների, իրավական ինստիտուտների պատմության հետազոտումը, նրա պետական շինարարության փորձի ստեղծագործական, անկողմնակալ վերաիմաստավորումն ունի ոչ միայն գիտական, պատմաճանաչողական, այլև կիրառական ու կրթադաստիարակչական նշանակություն: Այդ հանրապետության պետական շինարարության փորձը կարելի է օգտագործել արդի պետության կատարելագործման տեսական հիմքերն ստեղծելիս, պետաիրավական հիմնախնդիրները մշակելիս: Առաջին հանրապետության պետական կառուցակարգի, պետաիրավական ինստիտուտների պատմությունը մանրակրկիտ չեն ուսումնասիրված: Խորհրդահայ իրավագիտությունը գաղափարական պատճառներով շրջանցել է այդ հանրապետությունը կամ նենգափոխել իրական վիճակը: Երրորդ հանրապետության հռչակումից հետո լույս տեսան մի շարք հոդվածներ, աշխատություններ՝ նվիրված Առաջին հանրապետության ընդհանուր պատմությանը: Դրանց մի մասում առկա են զանազան իրավափաստագրական սխալներ, մոլորություններ, որոնք հանրապետության պետական կառուցակարգի, իրավական համակարգի չիմացության կամ էլ անմիջապես սկզμնաղμյուրներից չօգտվելու, երμեմն դրանք չհասկանալով օգտագործելու հետևանք են: В докторской диссертации на основе изучения архивных первоисточников впервые целостному, систематизированному историко-правовому исследованию подверглась законодательная, исполнительная и судебная система государственной власти Первой Республики Армения, проанализирована их организационно-структурные и функциональные особенности, правовая деятельность. В результате исследования диссертантом разработаны и представлены на защиту положения в двух основных направлениях. Первое направление – это разработка и выдвижение на основе исторического опыта имеющих практическое значение концептуальных и теоретических положений, которые могут быть использованы для совершенствования и реформирования современной государственно-правовой системы: Теоретическое осмысление опыта оборонительной политики Первой Республики Армения, геополитическое положение современных двух армянских государств дают основание выдвигать новый принцип организации и деятельности государственного аппарата – принцип обороноспособности. Обороноспособность должна стать свойством самосохранения, самовоспроизведения и самосовершенствования публичной государственной системы. С применением этого принципа способность действовать в чрезвычайных, кризисных, военных условиях должна внедряться в сущность государственных органов и правовых институтов, созданных для обычных ситуаций. С позиции принципа обороноспособности необходимо проводить мониторинг действующего законодательства, для чего автором предлагаются следующие критери: система государственного и местного управления эффективно и слаженно настолько, что в любых условиях, в том числе и в военных, не порождает организационно-структурный вакуум; все структуры публичной власти четко овладевают своей компетенцией и способны реализовать ее в любых чрезвычайных ситуациях, исходя из своего публично-властного назначения; система публичной власти вместе со своим служебным персоналом наполнена и воспитана духом патриотизма, в чрезвычайных ситуациях способна к дисциплине и самоорганизации, готова к самопожертвованию. На основе осмысления судебного строительства и деятельности судебной системы Первой Республики Армения разработан новый принцип организации и деятельности судебной власти – функциональная самодостаточность: судебная власть в осуществлении своих внутрисистемных задач, функций и полномочий должна быть самодостаточной, независимой от внесистемных государственных структур. Все внутриситемные функции и полномочия, включая необходимые для осуществления правосудия организационно-обеспечительные, должны осуществляться через внутрисистемные обеспечивающие и способствующие управленческие структуры судебной власти. For the first time in the doctoral dissertation a full, systemized legal historical research has been made on the legislative, executive and judicial systems of the First Republic, their organizational and functional features, further changes, legal activities in these systems. The research has been made from non-systemized, scattered sources in various archive funds. As a result of the research, there have been developed and presented provisions with two dimensions that have scientific innovation within them. The First: theoretical postulates having conceptual and practical significance derived from the history, which can be used for the development and improvement of the contemporary state-legal system: The defense policy of the First Republic, the geopolitical situation of the two Armenian states give a basis to bring to the light a new principle for the organization and function of the state mechanism through the theoretical reasoning of the lessons from the history – defensibility. The defensibility is an attribute to the self-defense, self-producing, self-improvement of the state system. By the realization of that principle the ability for acting in emergency, war situations will be installed in the essence of the state bodies and legal institutes established for the common situations. There must be done a legal monitoring of the whole current legislation from the point of the principle of defensibility, and for the realization of which the following criteria are suggested: the system of state authority and local governance is so efficient and precise that any organizational-structural vacuum does not emerge in any situation, including war; all bodies of public authority posses their capacity precisely and are able to realize them in any emergency situation having in mind their public-authority mission; the system of public authority with its all staff is fraught by the spirit of the fatherland's protection, is capable for order and selforganization in emergency situations, is ready to self-sacrifice. A new principle for the organization and functioning of the judicial power has been developed on the basis of the judicial development and the theoretical reasoning of the judicial system’s activity – self-sufficiency: the judicial power must be selfsufficient, independent from the external state bodies in the realization of its all internal problems, functions, capacities. All the internal functions and authorization, as well as the ones ensuring the organization of the realization of the justice, must be executed through the internal conducive administrative bodies and resources.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Судебная система Первой Республики Армения (1918-1920 гг.). The system of state authority of the First Republic of Armenia (1918-1920).
    Uncontrolled Keywords: Вагаршян Артур, Vagharshyan Artur
    Subjects: Law
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 29 Mar 2016 19:16
    Last Modified: 12 Dec 2016 11:06
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/1412

    Actions (login required)

    View Item