Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Կովկասի որոշ անտառային վայրերի թռչունների արյան սպորավոր մակաբույծների բազմազանությունը, տարածվածությունը և մակաբույծ-տեր փոխհարաբերությունները

Աղայան, Սարգիս Աղասի (2012) Կովկասի որոշ անտառային վայրերի թռչունների արյան սպորավոր մակաբույծների բազմազանությունը, տարածվածությունը և մակաբույծ-տեր փոխհարաբերությունները. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոն.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (842Kb) | Preview

    Abstract

    Վերջին տարիներին նկատվում է վարակիչ հարուցիչների տարածվածության խիստ աճ, ինչը պայմանավորված է ինվազիվ տեսակների ներմուծմամբ, քաղաքաշինության ընդլայնմամբ, կենսաբազմազանության ոչնչացմամբ և այլ տարբեր գործոնների ազդեցությամբ (Sehgal, 2010): Ինվազիվ մակաբույծները հանդիսացել են որոշ կենդանիների տեսակների թվաքանակի էական նվազման և նույնիսկ իսպառ վերացման պատճառ (Harvell et al., 2002): Այս հարուցիչներն ընդլայնում են նաև իրենց տարածման արեալը` կապված կլիմայի գլոբալ տաքացման հետ: Դրա հետևանքով էկոհամակարգերում առաջացած վերաձևավորումները կարող են հանգեցնել իմունոլոգիական տեսանկյունից «նաիվ» նոր տերերի վարակմանը: Այդ պատճառով նրանք մեծ ուշադրության են արժանի: Նման կործանարար ազդեցությամբ աչքի են ընկնում մալարիայի հարուցիչները: Վերջիններս մակաբուծում են ողնաշարավորների բավականին լայն շրջանակի վրա` ներառյալ երկկենցաղները, սողունները, թռչունները և կաթնասունները` այդ թվում մարդը (Valkiūnas 2005; Martinsen et al., 2007): Մալարիայի հետ կապված հետազոտությունների թերությունը պայմանավորված է նրանով, որ դրանց մեծ մասի թիրախը հանդիսանում է մարդը, որոշ այլ պրիմատներ և մկները (Carlton et al., 2002; Sherman, 2005; Pain et al., 2008): Կենդանաբանական հետազոտությունները, կապված թռչունների և սողունների մալարիայի հետ, մնում են անբավարար, հատկապես հետազոտությունների այն մասը, որը կարևոր տեղեկություններ կտար մակաբույծ-տեր փոխհարաբերությունների մասին (Valkiūnas, 2005; Ishtiaq et al., 2008; Kimura et al., 2010): Սա մեծ խոչընդոտ է՝ ֆիլոգենետիկական մոդելներ կառուցելու և մակաբույծների այս մեծ ու բազմազան խմբի զարգացման ուղին հասկանալու համար` մասնավորապես/հատկապես կենդանաբանության և էվոլյուցիոն կենսաբանության տեսանկյունից: Չնայած Կովկասը հանդիսանում է միջազգայնորեն ճանաչված կենսաբազմազանության թեժ կետերից (Denisova, Nikitina, 1994; Stattersfield et al., 1998)՝ գրականությունում գրեթե բացակայում են տվյալներ այս տարածաշրջանում թռչունների արյան սպորավոր մակաբույծների վերաբերյալ (Aghayan, 2011; Աղայան, Բոյախչյան, 2012): Гемоспоридные паразиты птиц известны своим разрушительным воздействием на популяции и, в частности, на эндемичную авифауну. Несмотря на то, что Кавказ является одним из признанных центров биоразнообразия и эндемизма, литературные данные о гемоспоридных паразитах птиц очень скудны. Нами были изучены разнообразие, распространение, паразито-хозяинные отношения, возможности передачи новым хозяевам и колонизации новых территорий паразитов, принадлежащих родам Haemoproteus, Plasmodium, и Leucocytozoon. В исследованиях использовались методы ПЦР. В качестве маркера было использовано 505 нуклеотидных последовательностей гена митохондриального цитохрома-B паразитов. Испытаны 3 пары новых праймеров, разработанных С. В. Дровецким, а также широко используемые праймеры С. Бенча. Испытанные нами новые праймеры показали высокую эффективность даже при одноразовом применении ПЦР, что позволяет сэкономить время и средства, а также значительно снижает вероятность лабораторных ошибок. Всего было исследовано 698 проб крови птиц, собранных во время гнездования в 2010-2011 гг. в РА (Республика Армения), НКР (Нагорно-Карабахская Республика) и прилегающих территориях (n=511), а также на северозападном Кавказе – Краснодарский край РФ (Российская Федерация) (n=187). С помощью микроскопа были исследованы 96 мазков крови. Сравнительный анализ микроскопии и молекулярных методов показал некоторое преимущество (P>0.3) ПЦР в идентификации Haemoproteus, Plasmodium и Leucocytozoon. Микроскопия может быть применена во время полевой практики и предварительной диагностики, а в эволюционных и филогенетических исследованиях молекулярные методы незаменимы. Avian haemosporidian parasites are known for their devastating impact on bird communities and, particularly, on the endemic avifauna. Although the Caucasus is an internationally recognized hotspot of biodiversity and endemism, data on avian haemosporidians are scarce. We used PCR methods to determine the diversity, distribution, and host specificity of parasites from genera Haemoproteus , Plasmodium, and Leucocytozoon, as well as, their patterns of new hosts and area colonization. We used a 505 bp part of the mitochondrial cytochrome-B gene of the parasites as the marker of choice. We used 3 pairs of new primers designed by S. V. Drovetski and one pair of commonly used primers designed by S. Bensch. New primers showed high efficiency with a single PCR assay, saving time and resources, and significantly reducing the possibility of laboratory errors. Our comparative analysis of the 96 samples using microscopy and molecular techniques showed an advantage of PCR methods for the identification of the presence of Haemoproteus, Plasmodium, and Leucocytozoon, but the difference was not significant (P>0.3), so microscopy is also suitable for fieldwork and preliminary diagnosis. Overall, 698 avian blood samples were collected during the breeding seasons of 2010 and 2011 in RA (Republic of Armenia), NKR (Nagorno-Karabakh Republic) and adjacent territories (n=511) and in the northwest Caucasus - Krasnodarski krai, RF (Russian Federation) (n=187). Firstly for Caucasus all three genera of avian malaria parasites were discovered, many of which were new lineages and probably endemic to the Caucasus. The overall prevalence of haemosporidian parasites was 53% (n=372), of which 31% (n=216) were infected by Haemoproteus , 11% (n=77) Plasmodium and 20% (n=140) Leucocytozoon. Double infections were detected in 22% (n=153) of birds, and 4% (n=28) were infected by more than two lineages of parasites.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Разнообразие, распространение и паразито-хозяинные отношения споровых кровепаразитов птиц некоторых лесных территорий Кавказа. Diversity, prevalence and host-parasite relations of avian haemosporidian parasites in some forest areas of Caucasus.
    Uncontrolled Keywords: Агаян Саргис А., Aghayan Sargis A.
    Subjects: Biology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 05 Dec 2015 13:10
    Last Modified: 21 Mar 2017 10:19
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/181

    Actions (login required)

    View Item