Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հրազդան հիդրոէկոհամակարգի զոոպլանկտոնային համակցության բնութագիրը ջրաբանական ռեժիմի փոփոխման պայմաններում

Հայրապետյան, Արմինե Հովսեփի (2012) Հրազդան հիդրոէկոհամակարգի զոոպլանկտոնային համակցության բնութագիրը ջրաբանական ռեժիմի փոփոխման պայմաններում. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (645Kb) | Preview

    Abstract

    Ջրային ռեսուրսների համամոլորակային ճգնաժամի պայմաններում հիդրոէկոհամակարգերի ջրերի որակի վերականգնման և կենսառեսուրսների պահպանության հարցերն այսօր դարձել են առավել հրատապ և արդիական: Սակայն մակերևութային ջրերի Էկոլոգիայում հիմնական ուշադրությունը դարձվում է տնտեսական առումով առավել նշանակալի օբյեկտներին՝ խոշոր լճերին, ջրամբարներին, ձկնաբուծական լճակներին: Մինչդեռ մի շարք ջրային էկոհամակարգեր, մասնավորապես փոքր գետերը, մնում են քիչ ուսումնասիրված: Հայաստանի Հանրապետության գետերը չեն դասվում խոշոր գետերի թվին, սակայն նրանց դերը հանրապետության տնտեսական զարգացման գործում խիստ առաջնային է: Հրազդան հիդրոէկոհամակարգը, որի ջրերը կիրառվում են ջրաէներգետիկ, ոռոգման և ռեկրեացիոն նպատակներով, ներառում է ջրաբանական ռեժիմով միմյանցից խիստ տարբեր էկոհամակարգեր` Հրազդան գետ, Ախպարա և Երևանյան լիճ ջրամբարներ: Յուրաքանչյուր ջրային էկոհամակարգ աչքի է ընկնում կենսացենոզների ինքնատիպությամբ և կառուցվածքաֆունկցիոնալ առանձնահատկություններով, որոնք սակայն մարդու գործունեության արդյունքում շատ հաճախ արմատական փոփոխությունների են ենթարկվում (Лепнева, 1950; Типология озер, 1967; Wetzel, 2001 и др.): Կենսացենոզների կառուցվածքային բաղադրիչների և նրանց տրոֆիկ փոխհարաբերությունների հետազոտումը թույլ է տալիս գնահատել ջրակալներում ընթացող պրոցեսների ուղղվածությունը և կանխել տարբեր գործոնների բացասական ազդեցությունը դրանց վրա: Ջրային էկոհամակարգերի կարևորագույն բաղադրիչներից է զոոպլանկտոնային հանրույթը: Մեծ է նրա դերը տրոֆիկ փոխհարաբերությունների ձևավորման, ջրի որակի գնահատման և ջրամբարների ինքնամաքրման գործում: Հրազդան գետի, Ախպարա և Երևանյան լիճ ջրամբարների հետազոտությունների արդյունքների վերլուծությունը ցույց է տվել, որ նշված ջրակալների ուսումնասիրությունները ջրակենսաբանական տեսակետից ամբողջական չեն, առկա են բացթողումներ. զոոպլանկտոնային հանրույթի որակական և քանակական ուսումնասիրություններ նշված էկոհամակարգերում գրեթե չեն իրականացվել: Կապված փոքր չափերի հետ՝ զոոպլանկտոնը օժտված է: В условиях глобального кризиса, связанного с нехваткой водных ресурсов, вопросы восстановления качества воды гидроэкосистем и охраны их биоресурсов становятся все более актуальными. Однако в экологии поверхностных вод основное внимание уделяется более значимым с экономической точки зрения объектам (крупные озера, водохранилища, рыбоводные пруды), в то время как малые реки остаются малоизученными. Разданская гидроэкосистема, воды которого используются в энергетических, ирригационных и рекреационных целях, включает существенно отличающиеся друг от друга по гидрологическому режиму экосистемы: река Раздан, Разданское (Ахпара) и Ереванское водохранилища. Каждая из упомянутых экосистем выделяется спецификой биоценозов и структурно-функциональными особенностями, которые часто подвергаются радикальным изменениям под воздействием человеческой деятельности. Исследование структурных компонентов и трофических взаимоотношений биоценозов позволяет оценить направленность процессов, происходящих в водоемах и предотвращать отрицательное воздействие различных факторов. Важным компонентом водных экосистем является зоопланктонное сообщество, которое играет существенную роль в формировании трофических взаимоотношений, оценке качества воды и процессах самоочищения водоемов. Целью нашей работы было изучение структуры, динамики качественных и количественных показателей зоопланктонного сообщества Разданской гидроэкосистемы, выявление изменений в зоопланктонном сообществе под воздействием гидрологических и антропогенных факторов, оценка качества воды исследуемых экосистем на основе структурных показателей зоопланктона. В результате проведенных исследований в реке Раздан и искусственных водоемах (водохранилище Ахпара и Ереванское озеро) обнаружено 39 видов планктонных беспозвоночных, относящихся к 12 семействам трех основных групп зоопланктона - Rotifera, Copepoda, Cladocera. Наибольшим разнообразием отличалось семейство Daphniidae (9 видов). Из 39 обнаруженных видов 10 отмечены впервые на территории Республики Армения: Platyas quadricornis (Ehrenberg, 1838), Brachionus calyciflorus spinosus Wierzejski, 1891, Daphnia hyalina Leydig, 1860, Moina micrura Kurz, 1874, Bosmina longirostris (O.F. Müller, 1785), Eudiaptomus gracilis (Sars, 1863), Paracyclops poppei (Rehberg, 1880),Hydroecosystems water quality restoration and conservation of bioresources under global water crisis circumstances has become more urgent and nowadays issues. Although in surface waters ecology the major attention is paid to economically more significant objects such as large lakes, pools and fish ponds. Meanwhile, small rivers remain to be rarely explored. The waters of Hrazdan hydroecosystem are used for hydroenergetic, irrigation and recreation purposes, including very different ecosystems by hydrological regime - Hrazdan River, Yerevan Lake and Akhpara reservoirs. Each of these ecosystems is allocated by uniqueness of biocenosis, also by structural and functional features, although they are often subjected to radical changes as a result of human activities. The structural components of biocenosis and their trophic interrelationships observation allow assessing the ongoing directional processes in water reservoirs and preventing the negative impact of various factors. Zooplankton community is an important component of hydroecosystems. It has a significant role in the formation of trophic interrelationships, in the water quality assessment and in the self-purification of reservoirs. The aim of this study is to investigate the structure, dynamics of quantitative and qualitative indicators of zooplankton community of Hrazdan hydroecosystem, identification of changes in zooplankton community under the hydrological and anthropogenic factors and water quality assessment in mentioned ecosystems on the base of structural parameters of zooplankton. During the studies in the Hrazdan River, Yerevan Lake and Akhpara artificial water reservoirs were found 39 species of three main groups of zooplankton (Rotifera, Copepoda, Cladocera) belonging to 12 families. As a result of zooplankton community observations were found out that Daphniidae is a species-rich family (9 species). 10 species were first discovered in Armenia: Platyas quadricornis (Ehrenberg, 1838), Brachionus calyciflorus spinosus Wierzejski, 1891, Daphnia hyalina Leydig, 1860, Moina micrura Kurz, 1874, Bosmina longirostris (OF Müller, 1785), Eudiaptomus gracilis (Sars, 1863), Paracyclops poppei (Rehberg, 1880), Cyclops scutifer Sars, 1863, Cyclops insignis Claus, 1857, Thermocyclops oithonoides (Sars, 1863).

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Характеристика зоопланктонного сообщества Разданской гидроэкосистемы в условиях изменения водного режима. Characterization of zooplankton community of Hrazdan hydroecosystem under changes of water regime conditions.
    Uncontrolled Keywords: Айрапетян Армине Овсеповна, Hayrapetyan Armine
    Subjects: Biology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Thesis Dissertations
    Date Deposited: 07 Dec 2015 12:34
    Last Modified: 20 Mar 2017 15:15
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/200

    Actions (login required)

    View Item