Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ժողովրդական երգերի Խմբերգային մշակումները XX դարի երաժշտության մեջ

Ռաբորի, Համիդ Ասքարի (2012) Ժողովրդական երգերի Խմբերգային մշակումները XX դարի երաժշտության մեջ. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (491Kb) | Preview

    Abstract

    Հայտնի է, որ ֆոլկլորի նշանակությունը չափազանց կարևոր է կոմպոզիտորական դպրոցների կայացման, ձևավորման և զարգացման համար: Ինչպես ցույց է տալիս համաշխարհային երաժշտության պատմությունը, ազգային դպրոցները հիմնվել են նախ և առաջ ժողովրդական նյութերի վրա` երաժշտական, գրական, ծիսական, որոնք կոմպոզիտորի ստեղծագործական մտքի շնորհիվ ձեռք են μերել նոր μովանդակություն: Այդ հարցը ստացել է լայն և μազմակողմանի գիտական հետազոտում տարμեր μնույթի ուսումնասիրություններում: Օրինակ` մենագրություններում, նվիրված որևէ կոմպոզիտորի կամ որևէ խնդրի, առնչվող ֆոլկլոր-կոմպոզիտոր հարաμերության հետ (տե՛ս Ի. Զեմցովսկի, «Ֆոլկլորը և կոմպոզիտորը», Գ.Գոլովինսկի, «Կոմպոզիտորը և ֆոլկլորը»), ինչպես նաև մեծ թվով աշխատություններում, հրապարակումներում, զանազան հոդվածներում, որտեղ նշված հարցը շոշափվում է որևէ տեսանկյունից (օրինակ` Ռ.Աթայանի, Մ.Բրուտյանի, Կ.Խուդաμաշյանի, Գ.Գյոդակյանի, Ա.Փահլևանյանի, Ժ.Զուրաμյանի, Լ.Երնջակյանի և այլոց հոդվածներում): Ավելացնենք մեծ թվով ուսումնասիրությունները` ուղղված որևէ տեսական կամ գեղագիտական խնդրի լուսաμանմանը, որտեղ կարող է առանձին վերլուծվել ժողովրդական արվեստի դերը: Հայ երաժշտագիտության մեջ այսպիսի ուսումնասիրություններից է Կ.Ջաղացպանյանի «Ազգային երաժշտության ռիթմերի հետքերով» (Եր., 1999) մենագրությունը: «Կոմպոզիտոր և ֆոլկլոր» հարաμերության լայնածավալ դաշտում իր տեղն է զμաղեցնում ժանրը, որն ստացել է «ժողովրդական երգերի մշակում» անվանումը: Դա կոմպոզիտորի կողմից վերցված միաձայն ժողովրդական մեղեդի է, որը, ըստ կոմպոզիտորի հայեցակարգի, գեղագիտական առանձնահատկությունների, ստանում է դաշնակում, ձևավորում, նոր հնչողություն և իմաստավորում: Մշակման ժամանակ μուն նյութը փոփոխության շատ քիչ է ենթարկվում, հիմնականում դա վերաμերվում է ռիթմին և կառուցվածքին: Կարևոր է սակայն կոմպոզիտոր-հեղինակի վերաμերմունքը ընտրված μնագրի նկատմամμ: Երաժշտական մշակումը որպես առանձին ժանր կարող է տեղ գտնել ոչ միայն դասական երաժշտության մեջ, այլ նաև երաժշտական այլ μնագավառներում (այդ ստեղծագործական եղանակը երμեմն անվանվում է arrangement): Բոլոր դեպքերում այն վերաμերում է ընտրված ազգային նյութի դաշնակմանը, փոխադրմանը, նոր կոմպոզիտորական կոնտեքստի մեջ հարմարեցմանը: Ներկա աշխատանքը նվիրված է ժողովրդական երգերի խմμերգային մշակումների ժանրին, որը մոտ երեք դարի պատմություն ունի: Տվյալ դեպքում մենք ուսումնասիրում ենք XX դարի մշակումների ոլորտը` փորձելով վերլուծել այն իր μովանդակության μազմակողմանի երանգներով, կոմպոզիտորական անհատական մոտեցումներով: Հենց այդ պատճառով մենք դիմեցինք տարμեր ազգային դպրոցների վառ ներկայացուցիչներին, իհարկե, շեշտը դնելով հայ կոմպոզիտորների մշակումների վրա, քանի որ մեզ հետաքրքիր էր տեսնել մշակումների ոլորտում ունեցած զարգացումը և նվաճումները: Այդ պատճառով հայ կոմպոզիտորների մշակումներին աշխատանքում ավելի մեծ տեղ է հատկացված: Диссертация посвящена изучению особенностей одного из жанров композиторского творчества – обработкам народных мелодий для хора a cappella. Получив самостоятельное значение в музыке XIX века, этот жанр сохранился в творчестве ведущих композиторов XX века. В отличие от раннего типа обработок, понимаемого как гармонизация одноголосной народной мелодии, в XX веке жанр обработок связан с разнообразным использованием всех музыкальных средств: гармонии, ритма, полифонии, фактуры, формы, благодаря чему народная песня-источник получает новое осмысление. Рассмотрение хоровых обработок, принадлежащих перу различных композиторов, позволяет увидеть развитие жанра в свете стилевых устремлений и художественно-эстетических задач своей национальной школы. Диссертация состоит из Предисловия, пяти глав и Выводов. В Предисловии отмечается значение поставленной научной проблемы с точки зрения связи «фольклор-композитор». Жанр хоровых обработок играет в этой системе важную роль, воплощая собой непосредственное отношение композитора к наследию народного творчества. В Главе первой – «Фольклор-композитор: теоретические основы проблемы» рассматриваются разные стороны взаимоотношения композиторского творчества с народным, нашедшие освещение в трудах музыковедов К. Кушнаряна, Г. Головинского, И. Земцовского, К. Худабашян, А. Пахлеванян, Ж. Зурабян, М. Оты, а также композитора-фольклориста Б. Бартока. Различаются разные формы цитирования народных мелодий в композиторском творчестве – от отдельных мотивов и попевок до завершенных тем. Выдвигается вопрос о характере сохранения природы народной мелодии, еѐ колорита и жанровых черт, позволяющих композитору передать национальный дух используемых песен. В жанре обработок, где сохраняется мелодия всей песни, служащая основой всей композиции, автор произведения имеет возможность творческого выбора. При этом им соблюдаются: а) созвучность своему времени, б) индивидуальные художественные принципы, в) собственное осмысление избранного фольклорного материала. The present thesis studies the distinguishing features of one of the genres of composer creative work: arrangements of folk tunes for a cappella choir. Having attained its independent role previously in the XIX century music, this genre has been preserved in the works of many leading composers of the XX century. Unlike arrangements of the initial type perceived as harmonization of monodic folk tunes, in the XX century the genre of arrangements is connected with a diverse use of all musical means: harmony, rhythm, polyphony, musical texture and formal structure, thanks to which the folk song-source acquires new apprehension. The scientific review of choral arrangements attributed to different composers allows tracing the evolution of the genre in light of stylistic strivings and artistic-aesthetical problems of one’s own national school. The thesis comprises the Preface, five Chapters and Conclusions. The Preface discusses the significance of the identified scientific problem from the perspective of “folklore – composer” relationship. The genre of choral arrangements which embodies the composer’s direct attitude to the heritage of folk art plays an important role in this system. The First Chapter “Folklore – Composer: Theoretical Bases of the Problem” discusses different aspects of interaction of music composition with folk music analyzed in the works of musicologists K. Kushnaryan, G. Golovinsky, I. Zemtsovsky, K. Khudabashyan, A. Pahlevanyan, Zh. Zurabyan, M. Ota, as well as composer-ethnomusicologist B. Bartok. Different forms of citing of folk tunes in music compositions are distinguished which vary from individual motives and melodies to accomplished themes. The question is set forth concerning the nature of preserving the features of folk tunes, their coloring and genre traits allowing the composer to render the national spirit of used songs. In the genre of arrangements, where the tune of the entire song underlying the composition as a whole is preserved, the choral work author’s has a creative choice. Furthermore, the following are followed: a) contemporariness, b) individual artistic principles, c) personal perception of the chosen folklore material. In the Second Chapter “Komitas' Views on Folk Song: Analysis of Choral Arrangements” aims to link the theoretical concepts by Komitas presented in his article “Armenian Peasant Music” (1906) to folklore-based choirs (“Kali Erg” and “Chinar es” for mixed choir, “Sona Yar” for female choir). It is noted that owing to the principle of evolution of folk tunes and diversity of musical means Komitas' arrangements become free poems. For comparison purposes two choirs of Makar Yekmalyan are reviewed.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Хоровые обработки народных песен в музыке XX века. Choral arrangements of folk songs in the XX century music.
    Uncontrolled Keywords: Рабори Хамид Аскари, Rabori Hamid Askari
    Subjects: Art Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 15 Jun 2016 09:29
    Last Modified: 21 Oct 2016 13:00
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/2551

    Actions (login required)

    View Item