Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Արմեն Գուլակյանի ստեղծագործական կյանքը և արվեստը

Վանյան, Գոռ Կամսարի (2012) Արմեն Գուլակյանի ստեղծագործական կյանքը և արվեստը. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (354Kb)

    Abstract

    Գուլակյանը 20-րդ դարի հայ թատրոնի նշանավոր μեմադրիչներից է: Նա իր ողջ ստեղծագործական կյանքը նվիրել է ազգային μեմարվեստի զարգացման գործին. ռեժիսոր, թատերագիր, թատերական մանկավարժ, թատրոնական գործի կազմակերպիչ, մեծ կամքի, զգոն մտքի և ուժեղ μնավորության տեր անհատականություն: Նա մեծապես նպաստել է հայ թե՛ դրամատիկական և թե՛ օպերային թատրոնների զարգացմանը: Շուրջ երկու տասնամյակ` 1930-50-ական թվականներին Գուլակյանը հայ μեմի առաջատարն է եղել, Սունդուկյանի անվան թատրոնի ստեղծագործական նկարագիրն ու ուղղվածությունը որոշող μեմադրիչը: Գուլակյանի μեմական-հասարակական գործունեության մեջ չեն եղել վայրիվերումներ, սկզμունքի պակաս, անհարկի հակասություններ: Սակայն քիչ չեն նրա մասին ձևավորված հակասական կարծիքները: Շատերը Գուլակյանին համարում են 20-րդ դարի հայ թատրոնի ամենապրոֆեսիոնալ ռեժիսորը, ոմանք էլ այն կարծիքին են, որ նա ուղղակի զμաղված է եղել խորհրդային գաղափարախոսության պրոպագանդայով: Ռեժիսորի շատ μեմադրություններ տարμեր մեկնաμանությունների առիթ են տվել և չμացահայտված շերտեր են ենթադրում: Չշրջանցելով և չհակադրվելով մեզ նախորդող հեղինակներին, գնահատելով նրանց ձեռքμերումները, փորձել ենք շարունակել ասվածը, լրացնել առկա μացթողումները, նաև հիմնավորել նոր տեսակետներ` ոչ թե հայտարարությամμ, այլ փաստերի տրամաμանությունից և հետազոտության արդյունքներից ելնելով: «Չեմ հավատում Սիրանույշի մեծությանը և չեմ հավատա, եթե ասելու են` «Նա հրդեհվում էր μեմում և այրվում անմնացորդ»: Էսպես կխոսե՞ն,- ասել է Գուլակյանը: - Թող ասեն` ինչ էր անում»1: Ատենախոսության խնդիրն է պարզել, թե ինչպես էր աշխատում Գուլակյանը` «Ինչ էր անում»: Ինչպիսի՞ն էր նրա ռեժիսուրան: Այս հարցերը հիմնավորապես ուսումնասիրված չեն: Շատ հեղինակներ Գուլակյանին անդրադառնալով արվեստից խոսելու փոխարեն, թվում են նրա կամային հատկանիշները: Ռեժիսորի ստեղծագործական նկարագրի մասին ակնարկներ կան միայն: Значительный период истории армянского театра первой половины 20-го века (1930-50-е гг.) напрямую связан с именем Армена Гулакяна. Исследование его творческой жизни, по сути, призвано истолковать сценические ценности, противоречивые искания и идеологическую дань эпохе. Эпоха со своими светлыми и темными сторонами нашла отражение в творческих достижениях и идейно-художественных услугах многих художников, в том числе и Армена Гулакяна. Перелистав страницы театральной критики той эпохи и мемуарную литературу, подробно изучив архивы режиссера, приходим к следующим выводам: Уже в ранний период его творческой жизни (любительский и студийный) художественными ориентирами для Гулакяна были традиционный реализм восточноармянской сцены и русский реализм начала 20-го века. Тифлисская театральная атмосфера, насыщенная сундукяновской традицией, а также сопричастный к опыту Художественного театра Ови Севумян оставили неизгладимый след на формирование вкуса и восприятий будущего постановщика. Учеба в Москве, по системе Станиславского и год практических занятий у Мейерхольда, дала Гулакяну ориентацию в двух направлениях: с одной стороны, это был психологический реализм; с другой – крайняя условность и некоторая плакатность, которые имели решающую роль в его постановках 1920-30гг.. Армену Гулакяну суждено было быть художественным руководителем Первого армянского государственного театра в ту пору советской действительности, когда литература и искусство выступали слугами идеологии – смотрели на жизнь сквозь очки официального оптимизма. Представление драматургических ценностей прошлого, исходя из социально-классовых позиций, являлось партийным и государственным требованием, а Армен Гулакян его исполнителем по сценическим достоверным критериям. В постановках Гулакяна направление социалистического реализма имело академическую характеристику, благодаря чему госудатсвенный театр им. Сундукяна в годы его руководства поднялся на уровень академического театра. (1930s-50s) is directly associated with the name of Armen Gulakyan. In essence, the investigation of his creative work proposes an explanation for the then existing theatrical values, mutually exclusive searches and ideological tributes. Among the works of other numerous art workers, Armen Gulakyan’s achievements and ideological-artistic services similarly reflect back the bright and dark aspects of that time. Looking through the pages of the theatre critique and memoirs of the given period and thoroughly examining Gulakyan's archive, we may draw the following conclusions. 1. In the earliest period of his creative work, i.e. amateur and studio periods, Gulakyan was profoundly influenced by the traditional realism of the East Armenian theatre and the Russian realism of the early 20th century. Tbilisi’s theatrical atmosphere, along with Sundukyan's traditions, and Ovi Sevumyan, who was familiar with the experience of the Moscow Art Theatre, had their strong impact on the taste and comprehension of the future theatre director. 2. Studying in Moscow, particularly attending a one-year practical course by Meyerhold, an adversary of Stanislavski’s system, granted Gulakyan a dual orientation, i.e. psychological realism and, on the other hand, extreme conditionality and poster allusions which performed a decisive role in his productions in 1920s-30s. 3. Gulakyan was to become the art director of the first Armenian state theatre in such a period of the Soviet reality when literature and art acted as ideological servants viewing life through the prism of the official optimism. The social-class interpretation of the past dramaturgical values was a requirement established by the party and authorities. And Armen Gulakyan functioned as executor of the interpretation according to the tested standards of performing arts. In Gulakyan’s productions socialist realism achieved academic Thus, Sundukyan State Theatre rose to the level of an academic theatre under Gulakyan’s guidance.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Творческая жизнь и искусство Армена Гулакяна. Armen Gulakyan's creative life and art.
    Uncontrolled Keywords: Ванян Гор Камсарович, Vanyan Gor
    Subjects: Art Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 15 Jun 2016 13:44
    Last Modified: 21 Oct 2016 12:51
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/2563

    Actions (login required)

    View Item