Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Գուրգեն Մահարու արձակի պոետիկան

Աղաջանյան, Սերգեյ Արարատի (2012) Գուրգեն Մահարու արձակի պոետիկան. Doctor of Sciences thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (363Kb) | Preview

    Abstract

    Ինչ խոսք, նշված մենագրություններով չի սահմանափակվում գրականագիտության անդրադարձը Գ. Մահարու ստեղծագործությանը: 1960-ականներից սկսած' տարբեր առիթներով գրվել են բազմաթիվ հոդվածներ, խորհրդահայ արձակին նվիրված մի շարք ուսումնասիրություններ, որոնք կամ հենց Գ. Մահարու ստեղծագործությանն են վերաբերում, կամ գրական գործընթացում նրա առանձին ստեղծագործությունների տեղին ու նշանակությանը: Հիշարժան են Լ. Հախվերդյանի, Ս. Սարինյանի, Ս. Արզումանյանի, Ս. Աղաբաբյանի, ժ. Քալանթարյանի, Ս. Գրիգորյանի, Ն. Ադալյանի, Ա. օառուկյանի, Ա. Անդրեասյանի, Շ. Շահնուրի, Ա. Եղիազարյանի, Ս. Ավետիսյանի և ուրիշների գնահատականները: Հետխորհրդային շրջանի համար առանձնապես կարևոր են գրողի որդու' Գ. Աճեմյանի ուսումնասիրությունները, հրատարակած ստեղծագործություններին վերաբերող ծանոթագրությունները: Վստահորեն կարելի է ասել, որ Գ. Աճեմյանի հետևողական ու նպատակամետ ջանադրությամբ սկիզբ է առել Գ. Մահարու ստեղծագործությունը հանրությանը ոչ միայն անխաթար ու ամբողջական ներկայացնելու, այլ նաև վերագնահատելու արդյունավետ մի շրջան: Այդ իրողության դրսևորումը պիտի համարել նաև վերջերս պաշտպանված թեկնածուական ատենախոսությունները: Դրանք եթե նույնիսկ ամբողջությամբ նվիրված էլ չեն միայն Գ. Մահարու ստեղծագործությանը, բայց շարադրվել են նոր ժամանակների հայ գրականությանը վերաբերող այնպիսի հիմնախնդիր կամ թեմատիկ հարցադրումներով, որոնց վերլուծության ամբողջականությունը հնարավոր չէր լինի առանց Գ. Մահարու ստեղծագործության էական գործոնի հաշվառման : Գ. Մահարու ստեղծագործության վերաբերյալ ոչ միայն «բազմաշերտ լռությունը» , այլ նաև ժամանակին մերժման ծայրահեղությունը հասունացրել են նորովի անդրադարձի անհրաժեշտությունը, որը հնարավոր է խոսքի ու կարծիքի մերօրյա ազատությունների շնորհիվ: Նրա գրականության համար միանգամայն կիրառելի է հետևյալ ճշմարտությունը. «Գրականության գիտակցումը կամ մեկնական-քննական ընթերցումը պարբերաբար նորոգվող քննակարգ է ենթադրում, որի ընթացքում հայտնակերպվող ընկալումները, հաստատվող չափանիշները, վերակառուցվող արժեսանդղակները, իշխող ընթերցման եղանակներն ու կարգերը ածանցվում են պատմաքաղաքակրթական տվյալ իրավիճակի գեղարվեստա-իմացաբանական փորձառությունից ու հնարավորություններից» : Այժմ, իհարկե չանտեսելով արդեն իսկ ձեռք բերվածն ու առկա փորձը, հնարավոր է Գ. Մահարու և' ստեղծագործության գաղափարական բովանդակության վերաբերյալ մեր իմացությունը վերանայել, և' չանտեսել, որ ուսումնասիրվող նյութը գեղարվեստական է, որի համար էական են խոսքարվեստային առանձնահատկությունները: Диссертация посвящена прозе одного из самобытных писателей советской армянской литературы, Гургена Маари. Основной целью исследования является раскрытие особенностей поэтики его прозы. Результаты исследования классифицированы и представлены в четырех главах: «Писатель и время», «Сатира в прозе Г. Маари», «Своеобразие повествования», «Создание образа». Получены следующие основные результаты. Рассказы Г. Маари 1920-30-х годов часто представляют собой «дискуссию» вокруг предложенных литературе тем. В этих произведениях отражено также душевное состояние писателя, которое можно охарактеризовать психологическим понятием «маргинальность». Охват его произведений, относящихся к советской действительности и лагерной жизни, настолько глубок, что отрицание описанных пороков и недостатков развивается, достигает системного объема, благодаря чему он невольно превращается в противника подобного образа жизни. Сатира для Г. Маари является не оружием, направленным именно против дашнаков, а особенностью творческой и человеческой натуры, способом восприятия и осознания действительности. От его сатиры, распространяющейся практически на всех и вся, не защищен даже он сам, в описаниях как бытовых, так и судьбоносных жизненных обстоятельств. Характерное поэтике сатиры свойство внезапности в прозе Г. Маари неожиданно в проявлении, а по содержанию - парадоксально. Перемежание трагического сатирой, слез - смехом является стихийным проявлением творческой индивидуальности, обусловленной его душевным складом (а не следствием какой-то идеологической предпосылки либо заранее задуманной творческой программы). В политической сатире Г. Маари четко отражена демистификация исторического прошлого. А политическая сатира относительно советской реальности, невзирая на всю свою остроту, остается в рамках официально дозволенного, если, конечно, не принимать во внимание дополнительный, полученный невольно, политический оттенок некоторых произведений. Хотя проза Г. Маари пропитана сатирой, в действительности она является произведением о горестях и трагедиях жизни. К сатирическим приемам Г. Маари относятся игра слов, неожиданное употребление слова в новом, ином, смысле, комизм положения и речи, юмор, ирония, сарказм и так далее. Стилю Г. Маари присуще использование внеязыковых средств сатиры. The thesis is devoted to the prose of one of the most original writers of the Soviet Armenian Literature, Gurgen Mahari. The main purpose of the study is to reveal the characteristic features of the poetics of his prose. The results of the research are classified and presented in four chapters: “The writer and time”, “Satire”, “The originality of Narrative”, ”Image Making”. G. Mahari’s stories written in 1920-30 are often considered to be a kind of debate on the existing literature themes. These works also reflect the writer’s emotional state, which can be characterized by the concept of psychological marginality. The scope of his works related to the Soviet reality and camp life, is so deep that the negation of the described vices and defects develops, obtains a volume of system, so he unwittingly becomes the enemy of such a lifestyle. Satire for G. Mahari is not a weapon just directed against the Dashnak, but a special feature of the creative and human nature, a way of perceiving and understanding reality. From his satire, practically spreading over everyone and everything, is not protected even he himself, taking in to account the descriptions of both everyday occurrences and fateful life circumstances. The feature of unexpectedness is typical of the poetics of satire in G. Mahari’s prose is unpredictable by the place of its sudden manifestation and paradoxic by its content. To blend tragic and satire, cry and laughter is a spontaneous manifestation of the creative personality, conditioned by his mentality (not a consequence of the ideological background or pre-conceived creative programs). It is clearly reflected the demystification of the historical past in G. Mahari political satire. A political satire on Soviet reality, with all its sharpness, remains within the officially permitted, if we, certainly, ignore the additional involuntarily obtained political overtones of some works. In spite of the fact that G. Mahari’s prose is saturated with satire, in reality it is the work of the sorrows and tragedies of life. In G. Mahari’s satire the pun is considered to be one of devices as well as the unexpected, usage of unexpected, reconsidered usage of a word, the comic element, sarcasm, irony of a state and speech and so on. The extralinguistic means of satire are typical of G. Mahari style. The description of scenes from of Van inhabitants’ life and lifestyle in “Burning Orchards” has the same historical and political content as the images concerning the national political destiny, the national figures.

    Item Type: Thesis (Doctor of Sciences)
    Additional Information: Поэтика прозы Гургена Маари. The poetics of Gurgen Mahari's prose.
    Uncontrolled Keywords: Агаджанян Сергей Араратович, Aghajanyan Sergey Ararat
    Subjects: Literature
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 27 Jun 2016 14:19
    Last Modified: 31 Jan 2017 09:38
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/2850

    Actions (login required)

    View Item