Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ազատ ոտանավորը 20-րդ դարի առաջին կեսի հայ բանաստեղծության մեջ

Ասատրյան, Կարինե Մարատի (2012) Ազատ ոտանավորը 20-րդ դարի առաջին կեսի հայ բանաստեղծության մեջ. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (323Kb) | Preview

    Abstract

    Ատենախոսության նյութը 1900-1950-ական թվականների հայ ազատ բանաստեղծության ուսումնասիրությունն է, որն իր հիմնական հարցադրումներով գալիս է լրացնելու նշված ժամանակահատվածում ստեղծագործած և արևելահայ, խորհրդա- հայ, և արևմտահայ, սփյուռքահայ հեղինակների բանարվեստի շուրջ' մինչև այժմ կատարված գրականագիտական վերլուծությունները' գեղարվեստական չափածոյի բազմաշերտ կառուցվածքային մակարդակների մանրամասն դիտարկումներով ամբողջացնելու հատկապես դասական, կանոնավոր չափերից կառուցվածքով առավել ազատ բանաստեղծական ձևերի քննությունը: Աշխատանքում քննության է առնվել արևմտահայ (Սիամանթո, Դ. Վարուժան, Մ. Մեծարենց), խորհրդահայ (Ե. Չարենց Ա. Վշտունի, Գ. Աբով, Վ. Ալազան), սփյուռքահայ (Վ. Շուշանյան, Կ. Զարյան, Կ. ճանճիկյան, Հ. Գալուստյան, Զահրատ, Ա. էոզեր, Ն. Սարաֆյան, Բ. Թոփալյան) 1900-1950թթ. հայ ազատ բանաստեղծության զարգացման ընթացքը' գեղարվեստական չափածո տեքստի ռիթմակազմիչ գործոնների ձևափոխությունների համապատկերում առանձնացնելով չափածո ստեղծագործությունների կառուցվածքային երկու տիպեր. Առաջինը' չափածո գեղարվեստական տեքստեր, որոնք կառուցված են տաղաչափական կանոնի ու խոսքի ազատ ռիթմավորմամբ, դասական և ազատ բանաստեղծական կառույցների համադրմամբ: Հանդես են գալիս բանաստեղծական կանոնավոր և թեմատիկ-բովանդակային, պատկերային-իմաստաբանական, հնչերանգային շարահյուսական ամբողջություն կազմող բանատողերի փոփոխական ռիթմով պայմանավորված չափածո ստեղծագործություններ: Երկրորդը' չափածո գեղարվեստական տեքստեր, որոնք ռիթմական նոր որակներ են ձեռք բեում բանաստեղծական կանոնավոր չափերի ձևակառուցվածքային փոփոխությունների շնորհիվ, տաղաչափական կայուն կառուցվածքները ներկայացվում են բանաստեղծական խոսքի առավել ազատ ձևակերպումներով, գեղարվեստական լեզվի ներքին հարաբերությունների տրանսֆորմացիաներով: Բանաստեղծական կառույցը դառնում է ավելի անկաշկանդ, որտեղ ռիթմական գործոններ են ոչ այնքան տաղաչափական ոտքը, շեշտային կոնկրետ դասավորությունը կամ հանգային վերջավորությունները, որքան գրողի ներաշխարհը, հոգեկան ապրումների ելևէջումները գեղարվեստական նյութի իմաստաբանական, խորքային ենթաշերտերով բացահայտելու նոր կառուցվածքային ձևավորումները: 1900-1950-ականներին հայ բանաստեղծության կառուցվածքային ձևափոխությունները ներառում են հայկական ոտանավորի տաղաչափական հարուստ ավանդույթներն ու նորարարական մշակումները: 1900-1950-ականներին հայ ազատ բանաստեղծության ուսումնասիրությունը մեր գրականագիտության մեջ մինչև այժմ կատարվել է մասնակի դիտարկումներով' ընդգրկելով առանձին հեղինակների ստեղծագործությունների գրականագիտական վերլուծություններ, պոետիկայի առանձին հարցերին վերաբերող անդրադարձներ, հայերեն ոտանավորի կառուցվածքային ընդհանուր սկզբունքների' տաղաչափության քննություն: Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ նշված ժամանակահատվածի հայ բանաստեղծությունը մինչև այժմ գրական վերլուծության է ենթարկվել առավելապես հեղինակային ստեղծագործության գաղափարաբովանդակային և թեմատիկ-պատկերային մոտեցումներով, իսկ գեղարվեստական չափածո տեքստի տաղաչափական կառուցվածքային վերլուծությունը մնացել է թերի: Диссертация посвящена анализу армянского свободного стиха 1900-1950-х годов. Во введении коротко обозначена отличительная характеристика свободного стиха, представлен процесс зарождения и развития армянского свободного стиха, очерчены предмет и методологическая основа исследуемого материала, обоснованы актуальность и научная новизна исследования. В первой главе ‘’Тенденции свободного стиха в армянской поэзии начала 20-го века’’ Сиаманто, Д. Варужан, М. Мецаренц проводится структурный анализ свободного стиха западноармянской поэзии, в частности, свобдного стиха Сиаманто. Путем сравнительного анализа мы выявили процесс развития свободного стиха Сиаманто. Предметом анализа стали также метрические изминения в поэзии Д. Варужана и М. Мецаренца. В первой подглаве ‘’Литературно-художественная проблематика структурных преобразований классической поэзии конца 19-го-начала 20-го века’’ анализ армянского свободного стиха мы проводим параллельно происходившим в литературно-художественной сфере культурно-историческим событиям, новой теоретической постановке вопросов, связанных с появлением качественно новых содержания и формы стихотворных построений, а также параллельно новому эстетическому восприятию мировым художественным мышлением. В части ‘’Ритмико-структурные особенности свободного стиха Сиаманто. Изменения формы и смысла художественного текста в символистическом верлибре поэта’’ второй главы "Пути ‘’преодоления’’ ритмического стиха в западноармянской поэзии в начале 20-го века'’ развитие ритмического построения верлибрских поэтических текстов Сиаманто анализируется путем проведения сравнительной параллели с оригинальными примерами и переработанными вариантами. В части ‘’Образная динамика верлибрной строки в синтаксическом построении текста.Ритмические перемещения союзных форм’’ той же подглавы речь идет об образном построении поэтической строки Сиаманто, которая своими ритмическими изменениями непосредственно связывается с синтаксическим построением текста. В третьей части ‘’Структурное многообразие ритмического стиха в поэтическом творчестве Д. Варужана. Д. Варужан - Сиаманто’’ проводится структурный анализ поэтического мастерства Варужана. Особое внимание уделяется творческому подходу писателя к классическим, свободным формам метрического стиха в художественных текстах. В четвертой части ‘’Художественные элементы свободного стиха в творчестве М. Мецаренца’’ проявления свободных конструкций в произведениях Мецаренца раскрываются в классической метричесой последовательности. Мецаренц использует элементы свободного стиха для выражения переходов самых нежных внутренних переживаний. Вторая глава диссертации ‘’Процесс развития свободного стиха в эстетической системе футуризма’’ - Е. Чаренц, Г. Абов, А. Вштуни, В. Алазан посвящена рассмотрению теоретических проблем армянского советского стиха 20-30-х годов 20-го века и его художественному перевоплощению в свете структурных особенностей произведений футуристического периода. The given research presents the analysis of Armenian free verse poetry of 1900-1950s. The Introduction briefly outlines the general characteristics of free verse poetry and the process of formation and development of typically Armenian free verse, defines the subject matter and the methodological basis of its analysis, grounds the topicality and scientific novelty of the research. Chapter I (Trends in Armenian Free Verse Poetry of Early 20h Century: Siamanto, Varujan, Mecarents) is a structural survey of Western Armenian free verse poetry. The focus here is on Siamanto’s free verse which is investigated through the method of comparative analysis. Metsarents and Varujan’s metric transformations as distinct deviations from structural forms of classical verse have also been referred to. In the first sub-chapter (Literary and Artistic Transformation of Classical Poetry Forms in Late 19th and Early 20h Centuries) of the above mentioned chapter the analysis of Armenian free verse poetry has been carried out on the basis of numerous literary-artistic trends and historical and cultural developments, structural peculiarities of verse (in the light of theoretical issues associated with the appearance of qualitatively new forms of content and poetic construction), as well as new aesthetic perceptions in global artistic thinking. Part I (The Rhythmic and Structural Peculiarities of Siamanto’s Free Verse Poetry. Changes in Form and Meaning of a Literary Text in the Symbolic Vers Libre of the Poet) of the second sub-chapter (“Overcoming” Rhythmic Verse in Western Armenian Poetry of Early 20h Century) investigates structural and rhythmic peculiarities of vers libre through a comparative study of the original and revised versions of Siamanto’s poems. By extending a literary metaphor or a comparison the author “opens” the poetic structure, striving to form new rhythmic variations and free formulations of discourse. The belletristic spatiality is extended parallel to the constant and continuous extension of the poetic line. Part II (The Imagery Dynamics of the Vers Libre Line in the Syntactic Structure of the Text: Rhythmic Transition of Conjunctions) of the second sub-chapter refers to Siamanto’s creative poetic line which, through its rhythmic modifications, is directly connected with the syntactic construction of the text. Part III (Structural Diversity of Rhythmic Verse in Varujan’s Poetry: Varujan - Siamanto) presents a structural analysis of Varujan’s poetic skills. Particular attention is paid to the writer’s creative approach to classical, free verse forms of metric style in verbal art. It is noteworthy that pagan themes and contents enlarge the creative boundaries of poetic structure, adorning it with new imaginary characteristics in free metric forms. In Part IV (Creative Elements of Free Verse in Metsarents’s Poetry) the free verse constructions of the mentioned poet are disclosed in classical metric sequence. Metsarents uses diverse elements of free verse to express most delicate transitions of inner self and experiences.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Свободный стих в армянской поэзии первой половины 20-го века. Free verse Armenian poetry in the first half of the 20th century.
    Uncontrolled Keywords: Асатрян Карине Маратовна, Asatryan Karine M.
    Subjects: Literature
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 29 Jun 2016 10:53
    Last Modified: 31 Jan 2017 10:01
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/2877

    Actions (login required)

    View Item