Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տնտեսագիտա-մաթեմատիկական մոդելավորումը (ՀՀ ոռոգման համակարգի օրինակով)

Արտաշյան, Արգամ Համլետի (2015) Ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տնտեսագիտա-մաթեմատիկական մոդելավորումը (ՀՀ ոռոգման համակարգի օրինակով). PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (2043Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (367Kb) | Preview

      Abstract

      Ինչպես զարգացած, այնպես էլ զարգացող երկրներում առկա է ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման խնդիրը: Դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ջրային ռեսուրսներն օգտագործվում են բազմաթիվ բնագավառներում, որոնցից յուրաքանչյուրը մեծ դեր ու նշանակություն ունի երկրի տնտեսության զարգացվածության մակարդակի, սոցիալական հավասարության, պարենային անվտանգության, շրջակա միջավայրի կայունության և այլ կարևորագույն սկզբունքների համար: Համեմատած այլ երկրների հետ՝ ՀՀ-ն ունի ջրային ռեսուրսների բավարար պաշար, սակայն դա անհրաժեշտ հիմք չի ապահովում ոռոգման համակարգի արդյունավետ գործունեության համար, ինչը երևում է վերջին տարիներին Սևանա լճից լրացուցիչ ջուր վերցնելու օրինակով: Այսպես, 2012 թվականին Սևանա լճից վերցվեց աննախադեպ մեծ քանակի ջուր՝ 320 մլն խմ, 2013 թվականին լճից վերցվող ջրի ծավալը իջեցվեց մինչև 170 մլն խմ, սակայն 2014 թվականին ևս ոռոգման նպատակով վերցվող ջրի ծավալը բավական մեծ էր՝ 245 մլն խմ: Կատարվել են մի քանի ամբողջական ուսումնասիրություններ, ինչպես օրինակ Ա.Խ. Մարկոսյանի «Ջրային ռեսուրսների գնագոյացումը» , որոնք ցույց են տալիս, որ մեր հանրապետությունում ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման խնդիրները հանգում են ռեսուրսների ճիշտ գնահատմանը՝ հաշվի առնելով նաև բնապահպանական գործոնը, օպտիմալ տեղաբաշխումը և գյուղատնտեսության զարգացման նպատակով ռեսուրսի օգտագործման կարգավորումը: Առաջադրված խնդրի լուծման համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել ջրային ռեսուրսների կառավարման միջազգային փորձը զարգացած և զարգացող երկրներում, զուգահեռներ անցկացնել ՀՀ կառավարման համակարգի հետ, առանձնացնել ջրային ռեսուրսների օգտագործման բնագավառները, որոնցում ջրի սպառումն ունի ռազմավարական նշանակություն, վերլուծել համակարգը բնութագրող ցուցանիշները, և առաջարկել ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման համալիր մոտեցում: Ատենախոսության թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նշված խնդիրներով և դրանց լուծման անհրաժեշտությամբ: Проблема оптимального управления водными ресурсами существует во всем мире.Географические и климатические условия РА, а также существуюшая система требуют классифицировать ее как проблему первостепенной важности. В РА более 80% водных ресурсов используется в сельском хозяйстве, при этом в этой сфере водные ресурсы расходуются безвозвратно.Именно по этой причине основной акцент исследования был сделан на изучении оросительной системе РА. В течение последних лет в РА собирается в среднем по 2,3 млрд. м3 воды для орошения, 1,6 млрд из которого потребляется фермерами. В этом процессе потеря составляет в среднем 0,25млрд. м3 воды, в результате ликвидации которой в РА ВНА сельского хозяйства увеличится на 80 миллиард драм. Это составляет 20% ВНА сельского хозяйства. Целью диссертации является теоретическое и практическое обоснование таких методов, которые обеспечат управление водными ресурсами РА эффективным. С этой целью были выдвинуты следующие задачи. Основываясь на экономической сущности водных ресурсов характеризовать особенности их использования и отделить основные индикаторы, описывающие систему. Осуществить экономико-статистический анализ Рассмотреть концептуальные подходы эффективного управления водными ресурсами в оросительных системах, найти типичные характеристики удачных проектов. Осуществить анализ результатов и сравнительный анализ проектов, касающихся водных ресурсов РА. Предложить количественную оценку водных ресурсов в РА, включая анализ основных индикаторов связанных с ними. Предложить эффективные и систематизированные решения использования водных ресурсов в оросительной системе РА, основываясь на соответствующие экономико-математических модели. Произведен совокупный статистический анализ системы орошения РА, определены внутренние и внешние причинно-следственные связи системы. На основе исследовании опыта экономико-математического моделирования эффективного управления водных систем разработана система моделей эффективного использования водных ресурсов для системы орошения РА, где также рассчитывается экологический фактор. На основе решения динамической модели оптимального управления рассчитана оптимальная стратегия использования водных ресурсов в системе орошения РА по следующих 3 лет. The problem of optimal water management exists all over the world. Geographic and climatic conditions of the RA, as well the current system requires to classify this as a problem of paramount significance. More than 80% of water is used in agriculture in the RA, wherein water resources are spent irrevocably in this sphere. This is why the main accent of the research has been made on the irrigation system of the RA. During the recent years there is collected 2.3 billion cubic meters water on the average for irrigation in the RA, 1.6 billion of which is delivered to the farmer. So 0.25 cubic meters water has been lost, therefor the elimination of the loss could allow the increase of the agricultural GNI by 80 billion drams. That’s the 20 percent of the agricultural GNI. The aim of the thesis is the theoretical and practical corroboration of the methods that will make water management in the RA effective. The following problems have been brought out for that case: Based on the economic essence of water resources characterize the peculiarities of their use and to separate the core indicators describing the system. Implement economic and statistical analysis related to the use of water resources in the RA. Consider conceptual approaches of the effective management of water resources in irrigation systems, find the typical characteristics of successful projects. Analyze the results and make comparative analysis of projects referring to water resources of the RA. Develop a qualitative and quantitative assessment of water resources in the RA including analysis of key indicators associated with them. Offer effective and systematic solutions for the use of water resources in the irrigation system of the RA based on relevant economic and mathematical models.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Экономико-математическое моделирование оптимального использования водных ресурсов (на примере оросительной системы РА). Тhe economic-mathematical modelling of the optimum water resourse use (the case of irrigation system of the РА).
      Uncontrolled Keywords: Арташян Аргам Гамлетович, Аrtashyan Аrgam Hamlet
      Subjects: Economy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 15 Aug 2016 10:48
      Last Modified: 11 Apr 2017 12:29
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3097

      Actions (login required)

      View Item