Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

ՈՒռուցքային հիվանդությունների որպես սոցիալ-հիգիենիկ հիմնախնդրի ուսումնասիրման մոտեցումները

Հովհաննիսյան, Մարինե Գևորգի (2015) ՈՒռուցքային հիվանդությունների որպես սոցիալ-հիգիենիկ հիմնախնդրի ուսումնասիրման մոտեցումները. Doctor of Sciences thesis, Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարան .

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (9Mb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (1152Kb) | Preview

      Abstract

      В апреле 2005г. на 58-ой сессии Всемирной ассамблее здравоохранения обсуждалась проблема профилактики рака и борьбы с онкологическими заболеваниями, на котором в докладе Секретариата ВОЗ было отмечено «В настоящее время рак является одной из самых распространенных причин заболеваемости и смертности. Ежегодно во всем мире регистрируется более 10 миллионов новых случаев заболевания раком и более 6 миллионов случаев смерти. Сейчас в мире насчитывается более 20 миллионов человек, которым поставлен диагноз «рак», более половины причин всех случаев заболевания раком приходится на долю развивающихся стран. Рак является причиной примерно 20% всех случаев смерти в промышленно развитых странах и 10% в развивающихся странах. Согласно прогнозам, к 2020г. количество новых случаев заболевания раком достигнет 15 миллионов в год, а случаев смерти – 10 миллионов (Всемирная декларация по борьбе с раком, 2008). Только в США согласно «Cancer Facts & Figures 2015» в конце 2015г. прогнозируется 1,658,370 новых случаев заболевания и 589,430 случаев смертей (Cancer Facts & Figures, 2015.). Экспертами ВОЗ высказывается обоснованное мнение, что работа по профилактике рака и борьбе с ним сдерживается в результате низкого уровня приоритетности, которая зачастую отдается этой болезни правительствами и министерствами здравоохранения, чрезмерным акцентом на лечение и расходами, связанными с его проведением, а также существенным дисбалансом между ресурсами, выделяемыми на осуществление научных исследований в области рака, и ресурсами, которые ассигнуются на профилактику этой болезни и борьбу с ней (Всемирная декларация по борьбе с раком, 2005). В Армении согласно сводным данным информационно-аналитического центра МЗ РА общая онкологическая заболеваемость за 2003 и 2007гг. составляла соответственно 269,6 и 311,0 на 100 000 населения, впервые установленная – 185,3 и 226,1, смертность – 135,6 и 161,2. Под диспансерным наблюдением в те же годы находилось 135,6 и 161,2 больных на 100 000 населения («Առողջություն և առողջապահություն Հայաստանում», 2007). Հայաստանում քաղցկեղով հիվանդացության դինամիկան, ինչպես նաև վերջին տարիներին դրա պատճառով մահացության դեպքերը պահանջում են տվյալ հիմնախնդրի ուսումնասիրության նոր մոտեցումներ: Ակնհայտ է, որ անհրաժեշտ է պարզել տարբեր տեղակայման քաղցկեղով հիվանդացության բժշկա-հիգիենիկ պայմանավորվածությունը՝ կախված շրջակա միջավայրի վիճակից` մթնոլորտային օդի, բաց ջրամբարների, հողի ախտոտվածության աստիճանից, սոցիալ-էկոլոգիական վիճակի դերի պարզաբանումից, բնակչության ուռուցքաբանական ծառայության կատարելագործումից, ինչպես նաև քաղցկեղով հիվանդների կյանքի որակից և ապրելակերպից: Աշխատանքում՝ հիմնված փաստացի նյութի վրա, որը ներառում է երկրի բոլոր մարզերում (քաղցկեղի 11 տեղակայումներով) քաղցկեղով հիվանդացության և մահացության հետազոտության արդյունքները, շրջակա միջավայրի վիճակը՝ սկսած անցած դարի 90-ական թվականներից, ինչպես նաև հիվանդացության բժշկա-աշխարհագարական կապի բացահայտումը քարտեզագրման կիրառմամբ, թույլ տվեց երկրում առանձնացնել տարբեր աստիճանի ռիսակայնության երեք գոտի՝ առավելագույն ռիսկի գոտի (Երևան, Լոռու, Կոտայքի, Շիրակի մարզեր), բարձր ռիսկի գատի (Արարատի, Սյունիքի, Տավուշի մարզեր) և չափավոր ռիսկային գոտի (Արագածոտնի, Արմավիրի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի մարզեր): 2005-2014թթ.-ին չարորակ նորագոյացություններով հիվանդացության դինամիկայի ուսումնասիրման, ինչպես նաև նախորդ 20 տարիների կտրվածքով (1994թ.-ից) հիվանդացության մակարդակի համեմատության արդյունքում, կիրառելով վիճակագրական վերլուծության ժամանակակից մեթոդներ (կումուլյատիվ՝ ցուցանիշ, ռիսկ, գործակից, հիվանդացության աճի տեմպ), տրվել է հիվանդացության մակարդակի կանխատեսում մինչև 2034թ. ըստ քաղցկեղի հիմնական տեղակայումների, որն առանձնանում է 1994թ.-ից նոր դեպքերի թվաքանակի էական աճով (թոքի, կրծքագեղձի, շագանակագեղձի, արգանդի մարմնի, միզապարկի, հաստ աղու քաղցկեղ): Dynamics of the cancer morbidity in Armenia, as well as the cancer mortality in recent years requires a new approach to this problem. It is essential to identify medical and hygienic conditioning of the cancer morbidity of different localizations of cancer depending on the environmental conditions (pollution of the air, open water sources and the soil), enhancement of the cancer care provision to the population in Armenia, clarification of the role of social and environmental conditions in development of disease, as In the presented study, based on the actual materials, which include the results of investigation of cancer morbidity and mortality by 11 cancer localizations in all regions of the country, analysis of the environmental conditions since the 90s of the last century, and the identification of medical and geographical contingency of cancer morbidity with using cartograms made it possible to identify three zones in the country with different levels of risk - a zone of very high risk (Yerevan, Lori, Kotayk, Shirak region), zone of high risk (Ararat, Syunik, Tavush region), zone of moderate risk (Aragatsotn, Armavir, Gegharkunik, Vayots Dzor). Based on the study of the cancer morbidity dynamics from 2005 to 2014, as well as comparison with cancer morbidity during the previous 20 years (since 1994), using contemporary methods of statistical analysis (cumulative indicator, cumulative risk, cumulative coefficient, the morbidity growth rate) the forecast of cancer morbidity up to 2034 is given by the main localizations featuring with the highest increase in the number of new cases since 1994 (lung, breast, prostate, uterus, bladder and colorectal cancer).

      Item Type: Thesis (Doctor of Sciences)
      Additional Information: ՈՒռուցքային հիվանդությունների որպես սոցիալ-հիգիենիկ հիմնախնդրի ուսումնասիրման մոտեցումները: Approaches to the investigation of cancer morbidity as a social-hygienic problem
      Uncontrolled Keywords: Հովհաննիսյան Մարինե Գևորգի, Hovhannisyan Marine Gevorg
      Subjects: Medicine
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 16 Aug 2016 11:02
      Last Modified: 16 Aug 2016 11:02
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3106

      Actions (login required)

      View Item