Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Մխիթարյանների «Բազմավէպ» հանդեսը (1843-1880-ական թվականներ)

Խաչատրյան, Լուսինե Արմենի (2012) Մխիթարյանների «Բազմավէպ» հանդեսը (1843-1880-ական թվականներ). PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (220Kb) | Preview

    Abstract

    Ատենախոսությունը նվիրված է հայ ամենաերկարակյաց պարբերականի' Վենետիկի Մխիթարյանների «Բազմավէպ» հանդեսի զարգացման երեք շրջափուլերի համակողմանի ուսումնասիրությանը: Այն նախ ընդգրկում է հանդեսի 1843-1857 թթ. գործունեության վերլուծությունը, երբ պարբերականը բնական, տնտեսական ու բանասիրական երկշաբաթաթերթ էր և նպատակ ուներ դյուրըմբռնելի աշխարհաբարով ընթերցողին ներկայացնել լուսավորական գաղափարներ և օգտակար խորհուրդներ, ուղիներ մատնանշել տնտեսական, քաղաքական և հոգևոր կյանքի վերածնման համար, ապա' 1858-1872 թթ., երբ «Բազմավեպը» վերափոխվել է ամսագրի և աստիճանաբար սահմանափակել բնական և տնտեսական գիտելիքներին հատկացվող էջերը փոխարենը լայն ասպարեզ տալով գրական-գեղարվեստական նյութերին, համաշխարհային գրականության լավագույն էջերի թարգմանությանը, և, վերջապես, 1872-1882 թթ., երբ «Բազմավէպը» վերածվել է եռամսյա ուսումնաթերթի: Այս շրջանում ավելացել են հա-յագիտական պատմական, բանասիրական, լեզվաբանական, տեղագրական, մատենագիտական ուսումնասիրությունները: Անուրանալի է «Բազմավէպի» կատարած կարևորագույն դերը հայագիտության համար: Այսօր ևս հանդեսի էջերում կան հայ գաղթօջախների, արևմտահայ գրակա-նության, պատմության և մշակութային արժեքների հետազոտության համար վավերագրական և աղբյուրագիտական անփոխարինելի հսկայական նյութեր: Մեծ էր «Բազմավէպի» ներդրումն անցած սերունդների ստեղծագործական ժառանգության պահպանման, զարգացման և փոխանցման հարցում: Հանդեսը հրապարակման օրվանից մշակեց իր գործունեության ծավալը և ուղղությունը, բազմաթիվ խնդիրներ ու կարևոր նպատակներ դրեց իր առջև, որոնք իրագործում էր հետևողականորեն' անկախ միմյանց փոխարինող խմբագիրների ճաշակից ու աշխարհայացքից, դրա հետ մեկտեղ, ժամանակի պահանջների համեմատ, դրսևորելով ճկունություն: «Բազմավեպն» ընդգրկում էր ոչ միայն ներազգային խնդիրներ, այլև արձագանքում էր համաշխարհային իրադարձություններին: Այդ տեսակետից ատենախոսության մեջ զանց չեն առնվել հայ լրագրության պատմությունն ամբողջացնելու տեսակետից պատկառելի ու բավական հետաքրքիր նյութեր պարունակող հանդեսի' նաև աշխարհում ընթացող կարևոր իրադարձություններին (բնական և հումանիտար գիտությունների նվաճումներ, արվեստի և մշակույթի նորույթներ, հանրային քաղաքական առավել կարևոր խնդիրներ ու իրողություններ) նվիրված հաղորդագրությունները... Թեմայի արդիականությունն ամենից առաջ պայմանավորված է այն խոր հետաքրքրությամբ, որ վերջին ժամանակներս վերստին ցուցաբերվում է անցյալի հայ պարբերական մամուլի նկատմամբ: «Բազմավէպի» նման ծանրակշիռ հանդեսի գործունեության ուսումնասիրությունն այսօր արդիական է բոլոր առումներով: Ուշագրավ են ոչ միայն հանդեսի արծարծած խնդիրներն ու դրանց մատուցման եղանակները, այլև այն անձինք, ում ջանքերով կայացել է հանդեսը, նախ և առաջ' խմբագիրները, ովքեր ուսյալ, բազմիմաց ու հայրենասեր, ազգանվեր գործիչներ էին, հեղինակները, որ նախանձախնդիր էին իրենց տողի ու մտքի հանդեպ, մարդիկ, ովքեր մշակեցին հանդեսի սկզբունքներն ու անդավաճան հետևեցին նրան: Հատկապես այժմ, երբ ազգային ինքնության ու ազգային միասնության հիմնախնդիրն աննախընթաց կարևորություն է ստացել: Ուստի «Բազմավէպի» դերակատարության վերարժևորումը արդիակւսնության համապատկերում հնարավորություն է տալիս հետևելու և գնահատելու արդի լրագրագիտական մի շարք հայեցակարգերի կայացման գործընթացը: Диссертация посвящена разностороннему исследованию развития трех периодов самого долголетнего периодического издания журнала «Базмавеп» Мхитарянов: 1843- 1857 гг., когда он являлся естественной, экономической и филологической газетой-двухнедельником, имеющей целью посредством легкодоступного ашхарабара довести до читателя просветительские идеи и полезные советы, наметить пути возрождения политической и духовной жизни; 1858-1872гг., когда газета «Базмавеп» была преобразована в журнал и постепенно ограничила количество страниц, отведенных на естественные и экономические знания, предоставляя взамен широкую сферу литературно-художествен- ному материалу, переводу лучших образцов всемирной литературы; наконец, 1872-1882 гг., когда «Базмавеп» был преобразован в трехмесячную учебную газету. В этот период возросло количество «исторических, филологических, лингвистических, топологических, библиографических исследований». Неоспорима и важна роль «Базмавепа» для арменистики. Даже сегодня на страницах журнала есть богатый незаменимый документальный и источниковедческий материал для изучения исторических и культурных ценностей армянских колоний, западноармянской литературы. Велик был вклад «Базмавепа» в деле хранения, развития и передачи творческого наследия прошлых поколений. Во введении коротко представлены история вопроса, цели и задачи исследования, методологическая основа работы, обоснованы актуальность и научная новизна темы. В первой главе («Базмавеп» и его редакторы»), которая состоит из трех подглав, последовательно исследуются зарождение и исходные тезисы «Базмавепа», деятельность наиболее известных редакторов, проводимая на продолжении 1843-1880-х годов литературная политика и оценка журнала на страницах прессы Главным выводом здесь является то, что журнал «Базмавеп» создавался с учетом опыта предыдущих журналов («Тарегрутюн», «Еханак Бюзандян» и «Дитак Бюзандян»). The dissertation is devoted to the thorough study of the three periods of development of the long-lived Armenian periodical published in the Venice Abbey and entitled "Bazmavep". The author studied the period between 1843-1857 when "Bazmavep" a natural, economic and philological periodical was published at two weeks interval aiming to deliver to its readers enlightening ideas and useful advices written in easily understood ashkharabar. During this period the periodical also pointed ways for economic, political and spiritual revival. In 1858-1872 the periodical "Bazmavep" turned into a magazine and gradually limited its pages devoted to natural and economic knowledges and instead of them it gave broad realm to the materials concerning literary-fiction and the best translations of world literature. In its last period dating 1872-1882 the magazine "Bazmavep" turned into curriculum paper which was published once in three months. In this period Armenological "studies devoted to history, philology, linguistics, topography and bibliography " had a high rise. No one can ignore the great role of "Bazmavep" in the development of Armenology. Even today in its pages the magazine covers huge materials dealing with Armenian colony, West Armenian literature, documental and source information ones which have irreplaceable values for investigating history and culture. In Introduction the author briefly presents the history of the issue under study, the aims and problems of the dissertation, the methodological basis of the work, the modernism and scientific novelty of the theme are also substantiated. The first chapter entitled (""Bazmavep" and its Editors") consists of subchapters where the author in succession studies the birth and essential provisions of "Bazmavep" as well as the activity of the most famous editors. Here the author of the dissertation also pays attention to the literary policy of the magazine in the period of 1843-1880 and also to the evaluation of the given periodical in the pages of the Armenian press. One of the most essential concludes done in this chapter is that the magazine "Bazmavep" was founded by taking into account the experience of its predecessors ("Taregrutjun", "Eghnak Bjuzandian" and "Ditak Bjuzandian"). By being a mass media and due to is work the magazine had the mission of fulfilling its leading functions, that is, to inform the public readers about the important events which took place in the world, to introduce the achievements in the field ofnatural and humanitarian science, to reveal the novelties in the realm of art and culture, to acquaint its readers with the most significant public issues and events and to satisfy the interests of the Armenian new readers. It is noteworthy that the first editors and employees of "Bazmavep" had first of all tried to echo to the vital needs of the secular Armenian readers. Only this fact can explain the language policy of the magazine which differs from the ones used in the periodicals that were published earlier. The language of "Bazmavep" is not the ashkharabar "mixed with the language of the villagers". Instead it is the language that was used by the West Armenian intellectuals at the first decade of the 19th century, though it was not fully composed as a literary language.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Журнал «Базмавеп» Мхитарянов (1843-1880 годы). The Mkhitarists magazine "Bazmavep" (1843-1880 of).
    Uncontrolled Keywords: Хачатрян Лусине Арменовна, Khachatryan Lusine A.
    Subjects: Literature
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 26 Aug 2016 14:52
    Last Modified: 31 Jan 2017 14:28
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3287

    Actions (login required)

    View Item