Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Արասբարան ցեղի ընտանեկան ծիսակարգը և տոները

Հոջջաթ, Նիքնաֆս (2016) Արասբարան ցեղի ընտանեկան ծիսակարգը և տոները. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1011Kb) | Preview

    Abstract

    Ատենախոսությունը նվիրված է արասբարան ցեղի տոներին և ծիսակատարություններին: Սույն աշխատությունում բացահայտվում են արասբարան ցեղի հոգեբանության, աշխարհընկալման, մշակութային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պետական և ազգային մտածելակերպը, որը կարող է արտահայտվել ինչպես գիտակցական, այնպես էլ ենթագիտակցական մակարդակներում: Արձանագրվում է, որ ընտանեկան ծիսակարգն ու տոներն ինչպես անհատական, այնպես էլ հասարակական երևույթներ են, որոնք արտահայտում են անհատի, ընտանիքի և առավել լայն իմաստով՝ երկրի պատմությունը, տվյալ ժողովրդի բազմադարյան ավանդույթներն ու ծեսերը: Ընտանեկան ծիսակարգին հետևելով և ընտանեկան տոները նշելով՝ անհատն իրականացրել է իր միասնությունը հարազատների և հասարակության հետ: Տոներն ունեն կարևոր հանրային գործառույթ: Տոնը սինկրետիկ բնույթ ունի և այն պետք է դիտարկել տարբեր տեսանկյուններից` տնտեսական, կրոնական և այլն: Տոնն ավելի հարազատ է դարձնում մարդկանց անկախ ժամանակաշրջանից և անկախ նրանից, թե ո'ր ժողովրդին են պատկանում այն կատարող մարդիկ: Յուրաքանչյուր ցեղ կամ ազգ ունի ընտանեկան ծիսակարգի և տոների ուրույն համակարգ, սակայն հաշվի առնելով այն իրողությունը, որ ազգն` ինքը բազմաշերտ հասկացություն է, և էթնոլեզվական խմբերն ամբողջացնում են այդ հասկացությունը՝ ազգային տոներն ու ընտանեկան ծիսակարգային համակարգը նույնպես հարկավոր է շերտավորել: Ինչ վերաբերում է արասբարաններին, ապա նրանց հոգևոր-մշակութային կյանքը, որպես իրանական ազգի մշակութային համակարգի բաղկացուցիչ մաս, բոլոր ժամանակներում աչքի է ընկել իր հարստությամբ և բազմազանությամբ: Ըստ որում, նրանց ծիսակատարությունների բազմաթիվ տարրեր հուշում են այն մասին, որ դրանք, մեծամասամբ, հնից են գալիս և ունեն հեթանոսական կամ զրադաշտական ծագում: Իրանական լեզուների բառագիտական վերլուծությունները, պատմագրական նյութերի ուսումնասիրությունն ու հնագիտական պեղումների արդյունքները ցույց են տալիս, որ հնագույն ժամանակներից քոչվոր անասնապահությունն արասբարան ցեղի համար եղել է կենսակերպ և գոյատևման միջոց։ Արասբարան ցեղի բառապաշարը հարուստ և զարգացած անասնապահական եզրույթաբանություն ունի, որը հարստացնում է իրանական ժամանակակից լեզուների բառաֆոնդը: Ընտանի կենդանիների անվանումները վերաբերում են արասբարանների բառապաշարի ամենահին շերտին։ Արասբարանների համար այնքան մեծ է եղել տնտեսական նշանակության կենդանիների տեղն ու դերը կենցաղում, որ հաճախ կենդանիների անվանումները նույնացվել են մարդկանց տրվող անվանումների հետ: Հետագայում՝ XX դարում, երբ արասբարան ցեղի մեծ մասն անցել է նստակեցության, և քոչվոր անասնապահության նշանակությունը նվազել է, քոչվորական կենցաղին բնորոշ շատ բառեր դուրս են եկել կիրառությունից: Диссертация посвящена праздникам и семейным обрядам племени Арасбаран. В данной работе автор пытается раскрыть некоторые стороны образа жизни, психологии, культурных особенностей племени Арасбаран. Праздник имеет синкретический характер и его следует рассматривать с разных точек зрения: экономической, религиозной и т. д. Целью данной работы являюется исследование праздников и семейных ритуалов кочевой племени арасбаранов,сравнивая их с традициями других иранских народов. Многие элементы позволяют предположить, что они являются, по большей части, старинными ритуалами и имеют зороастрийское или языческое происхождение. В введении представляется цель, проблемы, анализ, важность данной темы, ее актуальность, научная новизна, исторические источники, литература, связанная с данной проблемой. Важную роль играют различные материалы и ценные факты, собранные автором по современным праздникам и ритуалам племени арасбаран. В первой главе дается географическое расположение Арасбарана, климатические условия, преистория племени арасбаран, происхождение названия местности, которая называется также Карадагом, кочевнический образ жизни, этнолингвистические и религиозные характеристики. Наименование "Арасбаран" имеет относительно новую историю. Его происхождение приписывается периоду прихода Пехлевийской династии к власти, то есть XX веку. До этого, в период монгольского владычества, поселение было известно как "Каредаг" или "Карадаг", слово тюркского происхождения и, как отмечает Хасанбейгин, изменилось под влиянием "Карабах" , который находится на севере. Арасбараны исповедуют ислам-шииты-двунадесятники (признают своими духовными руководителями 12 имамов из рода Али ибн Абу Талиба). Вторая глава посвящена племенным праздникам и брачным ритуалам арасбаранов. Первым представлен детский праздник Руз-е-Баччеха, который отмечается в середине апреля. В день праздника девочкам дарят девочек- кукол, а мальчикам – мальчиков- кукол. Праздник Эид-е Корбан –праздник жертвоприношения. Во время праздника режут ягненка, и мясо жертвенного животного, обычно раздают в качестве милостыни нищим и бедным. Этот праздник отмечается на 10-ый день двенадцатого месяца мусульманского лунного года. Верующие обращаются с мольбой о покаянии к Богу, просят о прощении, здоровье, радости и благодарят. Чахаршамбе сури-празднуется в последнюю среду года по иранскому календарю (по христианскому календарю-21-го марта). Название происходит от персидских слов: чахаршамбе-среда и сур-пир. Он имеет языческие корни, но шиитская традиция внесла кое-какие изменения: в частности, было об'явлено, что огни, которые люди зажигают на крышах своих домов, символизируют пламя полета Мухаммеда на крылатом Бураке. The thesis is devoted to the holidays and family rituals of Arasbaran tribe. The author tries to investigate the psychology, the lifestyle, worldview and cultural features of Arasbarans. Festival is syncretic in its nature and it should be considered from different points of view: economic, religious, etc. One of the questions of the work is to compare Arasbarans' festivals and rituals with other Iranian peopes (taking into consideration the nomadic way of life of Arasbarans). Another question is to show the origin of the rituals and the holidays: many elemens of family traditions and rituals allow to assume that they are, mostly, old and have Zoroastrian or pagan origin. The thesis consists of introduction, three chapters, the conclusion, the list of references and tables. Introduction represents the purpose, problems, their detection, the analysis, importance of this subject, its relevance, scientific novelty, historical sources, different researches connected with the problems of the thesis and field materials collected now by the author. Chapter one introduces the geographical arrangement of Arasbarans, climate, the origin of the name of their dwelling, Arasbarans' way of life based on nomadic life, their ethnolinguistic and religious characters. The Name "Arasbaran" has rather modern history. Its origin is attributed to Pahlavi dynasty period, that is the 20th century. Before that, during the Mongolian dominion, the settlement was known as "Gharedagh" or "Kara Dag", the word of a Turkic origin and as Hasanbeygin mentions, was under the influence of "Gharebagh" or the name of the settlement "Karabakh" which is in the North. Arasbarans profess Islam "Twelver Shias", they recognize theit heads 12 Imams from the kind of Ali ibn Abu Talib. Chapter two is devoted to tribal festivals and mating rituals of arasbaran. The first festival presented here is children's Ruz-e-Bachchekha which is celebrated in the middle of April. On the feast day the children are presented with dolls: it is necessary to give a girl-doll to the girl and a boy-doll to the boy. Eid-e Korban is a sacrifice holiday. During the holiday a lamb must be cut, and the meat of the sacrificial animal is usually given away in charity as alms to beggars and the poor. This holiday is celebrated on the 10th day of the twelfth month of Muslim lunar year. Believers turn to God with a prayer of repentance, ask for forgiveness, health, joy and thank God.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Семейные ритуалы и праздники племени Арасбаран. Family rituals and festivals of Arasbaran tribe.
    Uncontrolled Keywords: Ходжат Никнафс, Khojat Niknafs
    Subjects: History
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 30 Aug 2016 11:18
    Last Modified: 31 Aug 2016 11:59
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3315

    Actions (login required)

    View Item