Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Պրոգնոստիկ գործոնների նշանակությունը ոսկրային մետասթազների ճառագայթային բուժման դեպքում

Սաղաթելյան, Թաթուլ Շոպենի (2016) Պրոգնոստիկ գործոնների նշանակությունը ոսկրային մետասթազների ճառագայթային բուժման դեպքում. PhD thesis, Երեվանի Մ. հերացու անվան պետական բժշկական համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (2661Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (880Kb) | Preview

      Abstract

      Ոսկրերի մետասթատիկ ախտահարումը (ՈՄԱ) տարածուն ուռուցքային պրոցեսի առավել հաճախ դիտվող դրսևորումներից մեկն է: Ըստ տարբեր հեղինակների, այն կլինիկորեն արտահայտվում է բոլոր ուռուցքաբանական հիվանդների 14-70%-ի մոտ, իսկ աուտոպսիոն տվյալներով` հանդիպում է կրծքագեղձի, շագանակագեղձի և թոքի քաղցկեղից մահացածների 70-85%-ի մոտ: ՈՄԱ-ը 65-75% դեպքերում արտահայտվում է ցավով, ինչպես նաև հաճախ հանգեցնում է այնպիսի դրսևորումների և լուրջ բարդությունների, ինչպիսիք են ախտաբանական կոտրվածքները, ողնուղեղի և խոշոր նյարդաբների ճնշումը, հիպերկալցեմիան և արտահայտված ֆունկցիոնալ խանգարումները: Այս առումով, ՈՄԱ- ը հանդիսանում է մետասթատիկ ուռուցքներով հիվանդների կյանքի որակի վրա ազդող հիմնական գործոններից մեկը, սահմանափակելով նրանց կյանքի ֆիզիոլոգիական, ֆունկցիոնալ և սոցիալ-հոգեբանական հարմարավետությունը: Վերջին 2 տասնամյակներում քիմիաթերապիայի և համակարգային հակաուռուցքային ներգործության այլ եղանակների բուռն զարգացման շնորհիվ դիտվում է քաղցկեղի մետասթատիկ ձևերով, այդ թվում` և ՈՄԱ-ով հիվանդների կյանքի տևողության զգալի մեծացում, որի հետ կապված մեծանում է նաև ամոքիչ բուժման կարիք ունեցող հիվանդների թիվը: Ճառագայթային բուժումը իր ուրույն տեղն ունի ՈՄԱ-ով հիվանդների ամոքիչ բուժման մեջ, հանդիսանալով ոսկրային մետասթազների տեղային բուժման առավել լայնորեն կիրառվող եղանակը: Ռադիոթերապիայի հակացավային արդյունավետությունը ՈՄԱ-ի դեպքում հասնում է 66-90%-ի, ընդ որում, հիվանդների 25-50%-ի մոտ դիտվում է լիարժեք հակացավային էֆեկտ: Կասեցնելով ոսկրի քայքայումը և նպաստելով ախտահարված ոսկրային կառուցվածքների վերականգնմանը, ճառագայթային բուժումը կանխում է նաև ոսկրային մետասթազների հետ կապված ծանր բարդությունների առաջացումը: Համաձայն մի շարք աղբյուրների, ՈՄԱ-ի կապակցությամբ ամոքիչ ճառագայթային բուժումը կազմում է տարբեր ռադիոթերապևտիկ կլինիկաների ծանրաբեռնվածության 10-40%-ը: Թեև ՈՄԱ-ի բուժման դեպքում ամոքիչ ռադիոթերապիայի արդյունավետությունը կասկած չի հարուցում, այս հիմնախնդրին վերաբերվող մի շարք առանցքային հարցեր մնում են վիճելի: Մասնավորապես, բազմաթիվ հակասություններ կան ամոքիչ ճառագայթային բուժման ցուցումների առմամբ, իսկ գիտական գրականության տվյալները ռադիոթերապիայի անմիջական հակացավային արդյունավետության և հիվանդների ապրելիության վրա ազդող գործոնների վերաբերյալ՝ խիստ սակավ են: ՈՄԱ ամոքիչ ճառագայթային բուժման համար առաջարկված են ավելի քան 100 բաժնևորման ռեժիմներ, սակայն տարբեր կլինիկական իրադրություններում այս կամ այն բաժնևորման ռեժիմի կիրառման վերաբերյալ դեռևս չկա ընդհանուր մոտեցում: Թեև ըստ հետազոտողների մեծամասնության այս հիվանդների բուժման եղանակների ընտրությունը պետք է հիմնված լինի բուժման ակնկալվող արդյունավետության և հիվանդի ակնկալվող ապրելիության վրա, դեռևս չկա ոսկրային մետասթազներով հիվանդների ընդունված պրոգնոստիկ դասակարգում: Մինչդեռ, ոսկրային մետասթազներով հիվանդները պրոգնոստիկ տեսանկյունից ներկայացնում են խիստ անհամասեռ կլինիկական խումբ, որում ապրելիությունը տատանվում է շաբաթներից մինչև տարիներ, իսկ հիվանդների ճառագայթային բուժման նպատակները կարող են լինել ցավի որոշ մեղմացումից մինչև ոսկրային օջախի լիարժեք տեղային վերահսկում: Նշվածը ընդգծում է ՈՄԱ-ի ամոքիչ ճառագայթային բուժման ժամանակ տարբեր կլինիկական գործոնների պրոգնոստիկ նշանակության ուսումնասիրման արդիականությունը: Метастатическое поражение костей (МПК) является одним из наиболее частых проявлений распространенного опухолевого процесса. Локальная боль и осложнения МПК (патологические переломы, компрессия спинного мозга и нервных корешков) имеют значительное отрицательное влияние на качество жизни пациентов, которое считается важным критерием эффективности в лечении этих пациентов. В результате последних достижений в противоопухолевой лекарственной терапии отмечается улучшение показателей выживаемости пациентов с отдаленными, в том числе и костными метастазами, в связи с чем количество пациентов, нуждающихся в паллиативном лечении, имеет тенденцию к увеличению. В настоящее время пациенты с метастазами в кости составляют значительную часть ежедневной нагрузки в современных радиотерапевтических клиниках. Несмотря на то, что эффективность лучевой терапии (ЛТ) в лечении МПК не вызывает сомнения, все еще остается много спорных и малоизученных вопросов в этой области.Целью данного исследования была оптимизация подходов к паллиативной ЛТ путем всестороннего изучения и комплексной оценки прогностической роли ряда клинических факторов для общей выживаемости и непосредственной противоболевой эффективности ЛТ у больных с МПК. В исследование были включены 515 пациентов, получивших дистанционную ЛТ по поводу МПК в 2007-2011гг. в отделении радиационной онкологии Национального Центра Онкологии им. Фанарджяна МЗ РА. Было изучено значение восемнадцати клинических факторов для прогноза общей выживаемости и обезболивающего действия паллиативной ЛТ, в том числе: локализации первичной опухоли, пола, возраста пациента, длительности анамнеза, временного интервала от диагностики первичной опухоли до развития МПК, состояния первичного очага, ранее проведенной химиотерапии и бисфосфонатного лечения, наличия других отдаленных метастазов, количества и локализации костных метастазов, наличия костных осложнений, ранее проведенных хирургических вмешательств по поводу костных метастазов, интенсивности болей в костях, потребления анальгетиков, общего состояния по шкале ECOG, уровня гемоглобина в крови и метода фракционирования ЛТ. В целом, противоболевой эффект от ЛТ был отмечен у 82,1% обследованных пациентов, из которых в 30,6% случаев эффект был «полным». Согласно результатам проведенного анализа, из числа изученных факторов независимыми предикторами для противоболевой эффективности ЛТ оказались статус по ECOG, интенсивность болей, локализация первичной опухоли и потребление опиатов. Статистически значимой корреляции между примененными режимами фракционирования и непосредственным обезболивающим эффектом ЛТ не зарегистрировано. Медиана общей выживаемости по всей группе составила 10,0 месяцев, а средняя выживаемость - 21,5 месяцев. Показатели шестимесячной, 1-, 2- и 5-летней выживаемости составили 70%, 46%, 28%, 15%, соответственно. Согласно многофакторному анализу (модель пропорциональных рисков Кокса) независимыми прогностическими факторами для общей выживаемости были статус по ECOG, первичная локализация, временной интервал от первичной диагностики до развития костных метастазов, наличие других отдаленных метастазов, интенсивность боли в костях, и пол пациента. Метастатическое поражение костей (МПК) является одним из наиболее частых проявлений распространенного опухолевого процесса. Локальная боль и осложнения МПК (патологические переломы, компрессия спинного мозга и нервных корешков) имеют значительное отрицательное влияние на качество жизни пациентов, которое считается важным критерием эффективности в лечении этих пациентов. В результате последних достижений в противоопухолевой лекарственной терапии отмечается улучшение показателей выживаемости пациентов с отдаленными, в том числе и костными метастазами, в связи с чем количество пациентов, нуждающихся в паллиативном лечении, имеет тенденцию к увеличению. В настоящее время пациенты с метастазами в кости составляют значительную часть ежедневной нагрузки в современных радиотерапевтических клиниках. Несмотря на то, что эффективность лучевой терапии (ЛТ) в лечении МПК не вызывает сомнения, все еще остается много спорных и малоизученных вопросов в этой области. Целью данного исследования была оптимизация подходов к паллиативной ЛТ путем всестороннего изучения и комплексной оценки прогностической роли ряда клинических факторов для общей выживаемости и непосредственной противоболевой эффективности ЛТ у больных с МПК. В исследование были включены 515 пациентов, получивших дистанционную ЛТ по поводу МПК в 2007-2011гг. в отделении радиационной онкологии Национального Центра Онкологии им. Фанарджяна МЗ РА. Было изучено значение восемнадцати клинических факторов для прогноза общей выживаемости и обезболивающего действия паллиативной ЛТ, в том числе: локализации первичной опухоли, пола, возраста пациента, длительности анамнеза, временного интервала от диагностики первичной опухоли до развития МПК, состояния первичного очага, ранее проведенной химиотерапии и бисфосфонатного лечения, наличия других отдаленных метастазов, количества и локализации костных метастазов, наличия костных осложнений, ранее проведенных хирургических вмешательств по поводу костных метастазов, интенсивности болей в костях, потребления анальгетиков, общего состояния по шкале ECOG, уровня гемоглобина в крови и метода фракционирования ЛТ. В целом, противоболевой эффект от ЛТ был отмечен у 82,1% обследованных пациентов, из которых в 30,6% случаев эффект был «полным». Согласно результатам проведенного анализа, из числа изученных факторов независимыми предикторами для противоболевой эффективности ЛТ оказались статус по ECOG, интенсивность болей, локализация первичной опухоли и потребление опиатов. Статистически значимой корреляции между примененными режимами фракционирования и непосредственным обезболивающим эффектом ЛТ не зарегистрировано. Медиана общей выживаемости по всей группе составила 10,0 месяцев, а средняя выживаемость - 21,5 месяцев. Показатели шестимесячной, 1-, 2- и 5-летней выживаемости составили 70%, 46%, 28%, 15%, соответственно. Согласно многофакторному анализу (модель пропорциональных рисков Кокса) независимыми прогностическими факторами для общей выживаемости были статус по ECOG, первичная локализация, временной интервал от первичной диагностики до развития костных метастазов, наличие других отдаленных метастазов, интенсивность боли в костях, и пол пациента. Bone metastasis is one of the most frequent manifestations of advanced cancer. Local pain and skeletal related events (pathologic fractures, spinal cord and nerve root compression) secondary to bone metastases have immense limiting impact on the quality of life of the patients, which is considered an important endpoint in management of these patients. Although radiotherapy has since long proved to be an effective modality of palliative treatment for painful bone metastases, there still remain many controversial and scarcely studied issues in this field. The purpose of this study was optimization of the palliative radiotherapy approaches through comprehensive study and complex assessment of prognostic role of a number of clinical factors for overall survival and analgesic effect of radiotherapy in patients with bone metastases from solid tumors. Overall, 515 patients treated with external beam radiotherapy for painful bone metastases in 2007-2011 in the Radiation Oncology department of the National Center of Oncology, Yerevan, Armenia, included in the study. Eighteen clinical factors, including primary localization, patient sex, age, anamnesis duration, time to development of bone metastases, primary status, previous chemotherapy and bisphosphonate therapy, presence of non-skeletal distant metastases, number and sites of bone metastases, skeletal related events, prior surgery for bone lesions, bone pain intensity, analgesic consumption, ECOG performance status, blood hemoglobin level and radiotherapy fractionation; were evaluated for their prognostic and predictive significance for overall survival and analgesic effect of palliative radiotherapy. Overall, bone pain relief was experienced by 82.1% of evaluable patients, and, in 30.6% cases complete pain response to radiotherapy was registered. Of the listed parameters, ECOG performance status, severe pain, unfavorable primary tumour and opioid consumption turned to be negative predictors of analgesic efficacy of palliative radiotherapy, according to the results of univariate and multivariate analysis. No significant correlation was found between the used radiotherapy fractionation regimens and immediate analgesic effect. Median overall survival for the whole group was 10.0 months, and survival mean was 21.5 months. Survival rates at 6 months, 1 year, 2 years and 5 years were 70%, 46%, 28%, 15%, respectively. According to the multivariate survival analysis (Cox proportional hazards model) ECOG performance status, primary localization, time interval from primary diagnosis to development of bone metastases, presence of non-skeletal distant metastases, bone pain intensity, and patient sex, were independent prognostic factors for overall survival. The highest hazard ratios (HR) were found for the ECOG performance status, indicating that the patients with an ECOG score 4 and 3 were 4.37 and 1.78 times, respectively, more likely to die, than those with ECOG 0-2. HRs for pain intensity was 1.75, indicating that patients experiencing more intensive bone pain had 75% higher risk of death, than patients with milder pain. Hazard ratios for primary localization, time interval from primary diagnosis to development of bone metastases, presence of non-skeletal distant metastases, and patient sex, were 1.47, 1.36, 1.54 and 1.47, respectively. To develop a prognostic model, the score for each significant factor was derived from the corresponding estimated regression coefficients. The prognostic score for each patient was calculated by adding all the scores for individual factors.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Значение прогностических факторов при лучевой терапии костных метастазов. Significance of prognostic factors in radiotherapy of bone metastases.
      Uncontrolled Keywords: Сагателян Татул Шопенович, Saghatelyan Tatul. S.
      Subjects: Medicine
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 31 Aug 2016 11:14
      Last Modified: 31 Aug 2016 12:22
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3324

      Actions (login required)

      View Item