Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Սիբիրախտի համաճարակային ռիսկերի գործոնների գնահատումը Հայաստանի Հանրապետությունում

Հայկունի, Միքայել Գրիշայի (2016) Սիբիրախտի համաճարակային ռիսկերի գործոնների գնահատումը Հայաստանի Հանրապետությունում. PhD thesis, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (29Mb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (641Kb) | Preview

      Abstract

      Սիբիրախտը մարդկանց և կենդանիների հատուկ վտանգավոր, բարձր կոնտագիոզ սապրոզոոնոզ հիվանդություն է: Որոշակի տարածքում արձանագրվելուց հետո այն պահպանում է ինֆեկցիայի կրկնակի բռնկումների վտանգը, որը մեծապես պայմանավորված է կայուն հողային օջախներում հարուցչի տևական պահպանմամբ և վեգետացիայի հնարավորությամբ (Покровский В.И. Онищенко Г.Г. идр., 2003, Ананьина Ю.В., 2004, Бакулов И.А., Гаврилов В.А. и др., 2001, Буланцев A.Л., Липницкий A.B., 1998): Մարդկանց մոտ Սիբիրախտով հիվանդացության դեպքերը հանդիպում են բոլոր 5 մայրցամաքներում: ՀԱԿ-ի (Համաշխարհային Առողջապահական Կազմակերպություն) տվյալներով աշխարհում ամեն տարի հիվանդանում են ավելի քան 20 մլն անասնագլխաքանակ և արձանագրվում են մարդկանց հիվանդացության 20-ից մինչև 100 հազար դեպքեր, հազվադեպ մահացու ելքերով (Муминов А.А., Ахмадбекова С. И и др., 2012): Սիբիրախտը վերջին տասնամյակի ընթացքում պահպանել է իր համաշխարհային նոզոարեալը, և միայն աշխարհագրական ծայրամասերն են ապահով մնում հիվանդության նկատմամբ: ProMED համաշխարհային տեղեկատվական համակարգի տվյալներով` հիվանդության բռնկումները արձանագրվում են ոչ միայն աֆրոասիական տարածաշրջանում, այլև զարգացած եվրոպական շատ երկրներում` ԱՄՆ-ում, Կանադայում, ինչպես նաև Ավստրալիայում (Макаров В.В., Сухарев О.И., 2012): Սիբիրախտի բռնկումները Ռուսաստանի Դաշնությունում (ՌԴ) կրել են մշտական, մասսայական բնույթ: Պատահական չէ, որ սիբիրյան խոց անվանումը առաջացել է 1860-ական թթ. Սիբիրում մարդկանց և կենդանիների շրջանում հիվանդության մասսայական բռնկումներից հետո (Горковенко Л.Е., Туркутюков В.Б. и др., 2003): Չնայած հակասիբիրախտային պլանային կանխարգելիչ միջոցառումների իրականացմանը` ՌԴ-ի տարածքում հաշվառվում են ավելի քան 30 հազար ստացիոնար անապահով կետեր (ՍԱԿ), որոնց գերակշիռ մասը բաժին է հասնում Հյուսիս-Կովկասյան, Կենտրոնական Սևահողային և Մերձվոլգյան տարածաշրջաններին (Ладный В.И., Ющенко Г.В., 2009, Еременко Е.И., Рязанова А.Г. и др., 2010): Ինչպես ցույց են տալիս ժամանակակից տվյալները, հիվանդության նոր դեպքերը գրանցվում են նախկինում գրանցված, սակայն ընթացիկ վիճակագրության մեջ չհաշվառված ՍԱԿ-երում իրականացվող հողային աշխատանքների, բնական կատակլիզմների հետևանքով (Галсанова Г.Д., Цыдыпов В.Ц. и др., 1995, Арутюнов Ю.И., 2013, Шевченко В.В., Базарова Г.Х. и др., 2014): Անհնար է հաշվի չառնել հիվանդության արդիականությունը` կապված վերջին շրջանում Մեծ Բրիտանիայում, Գերմանիայում, Նորվեգիայում, Շոտլանդիայում` հիվանդության հարուցիչը որպես կենսատեռորի միջոց օգտագործմամբ Целью диссертационной работы явилось проведение эпизоотологического обследования стационарно неблагополучных сибиреязвенных пунктов в Республике Армения, идентифицировать возбудителя сибирской язвы бактериологическими и генетическими методами. Первоначально нами был проведен анализ эпизоотической ситуации по сибирской язве в Республике Армения в период за 2004-2015 гг. В процессе приватизации имевшей место в 90-е годы прошлого столетия произошла децентрализация животноводческих хозяйств, из за нарушения снабжения регионов противосибиреязвенной вакциной и режима плановых противоэпизоотических мероприятий, большое количество восприимчивых животных остались не привитыми. В связи с этим, в последние годы единичные случаи вспышек сибирской язвы уступили место энзоотическим вспышкам. Нами были рассчитаны и определены экстенсивные и интенсивные показатели эпизоотического процесса, связанные с заболеваемостью животных. Для каждого исследуемого района рассчитывали величину степени неблагополучия, что позволило объединить выделенные группы территорий по степени эпизоотической опасности. Всего за исследуемый период произошло 18 вспышек антракса в 18-и населенных пунктах 9-и районов РА. Заболевание животных регистрировалось в 2004, 2006, 2007, 2012, 2013 годах. Пик заболеваемости в этот период пришелся на 2004 и 2012 годы, при этом подавляющее большинство случаев наблюдалось в Ахурянском и Варденисском районах. В период за 2004-2015 гг. заболеваемость по видам животных показывает, что все случаи инфицирования и падежа наблюдались преимущественно (100% случаев) среди крупного рогатого скота. Во всех случаях трупы павших от сибирской язвы животных были захоронены либо в сконструированных скотомогильниках, либо в обычных ямах. Таким образом в почве возникают устойчивые сибиреязвенные очаги, которые при биотических и абиотических благоприятных условий, а также в случае природных катаклизмов могут привести к вспышкам болезни среди животных и людей. Поскольку почва является универсальным резервуаром и питательной средой для Bac. anthracis, его физико-химические, биологические, природно-климатические факторы способствуют сохранению и вегетации возбудителя в течении долгих десятилетий (Черкасский Б.Л., 1999, Черкасский Б.Л., 2002). В этом отношении, научное исследование факторов эпизоотического риска сибирской язвы всегда должнo проводиться с учетом факторов окружающей среды. The aim of the research is to conduct epizootic study of anthrax stationary unsafe points, to identify Bacillus anthracis using bacteriological and genetic methods in the Republic of Armenia. First of all, we analyzed the epizootic situation of anthrax in the Republic of Armenia in the period of 2004-2015. The privatization process which took place in the 90-s of our century, occurred the decentralization of the farm animals, as well as violation of the vaccine supply and planned anti-epizootic measures lead to a large amount of susceptible animals were not grafted. In this regard, recent years single cases of anthrax outbreaks have given way to enzootic form. We have calculated and determined the extensive and intensive parameters of epizootic process associated to morbidity animals. For each study area was also calculated the degree of unsafeness that helped to unite selected groups of territories by the degree of epizootic risk. Total for this period there had been 18 outbreaks of anthrax in the 18 populated centers of 9 regions. The disease among the animals was detected in 2004, 2006, 2007, 2012, 2013, respectively. The peak incidence during this period was in 2004 and 2012, with the vast majority of cases comes to Akhuryan and Vardenis regions. During the studied period, morbidity of animal species shows that in all cases have been infected and dead only cattle, making 100%. In all cases, the corpses of anthrax dead animals were buried or in constructive animal burials or in the simple pits. Thus in the soil are forming stable anthrax points, which at biotic and abiotic favorable conditions, as well as natural disasters can cause outbreaks of disease in animals and humans. Since the soil is a versatile reservoir, and a nutrient medium for Bac. anthracis its physico-chemical, biological, natural and climatic factors contribute to the conservation and vegetation of the pathogen in the soil (Черкасский Б.Л., 1999, Черкасский Б.Л., 2002).In that regard, the scientific study of anthrax epizootic risk factors always have to be accompanied by environmental factors. We found that the maximum number of outbreaks of anthrax-61.1%, registered those regions where is dominated humus-rich black soil. Second place goes to the mountainous chestnut type-16.6%, and 11.1% is to mountainous forest brown. The lowest index of outbreaks registered in the regions with slough-meadow black soils and salt-alkali lands-5.5%.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Оценка факторов эпизоотических рисков сибирской язвы в Республике Армения. Evaluation of anthrax epizootic risk factors in the Republic of Armenia.
      Uncontrolled Keywords: Айкуни Микаэл Гришаевич, Haykuni Mikayel Grisha
      Subjects: Veterinary
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 02 Sep 2016 13:06
      Last Modified: 06 Sep 2016 10:20
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3342

      Actions (login required)

      View Item