Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Գ. Ջահուկյանի ընդհանուր լեզվաբանական հայացքները

Սարգսյան, Մերի Արթուրի (2016) Գ. Ջահուկյանի ընդհանուր լեզվաբանական հայացքները. PhD thesis, Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների Ազգային Ակադեմիա Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1908Kb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (540Kb)

      Abstract

      Գ. Ջահուկյանը թողել է գիտական հարուստ ժառանգություն, որ թեև մասամբ ուսումնասիրված է, սակայն լիովին չբացահայտված դեռ շատ հարցեր կան: Նկատելի է, որ վերջին ժամանակներում լեզվաբանական զանազան հարցերի ջահուկյանական մեկնաբանություններն ու ըմբռնումները նոր հետևորդներ են գտնում: Վստահաբար կարելի է ասել, որ Ջահուկյանի աշխատությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել իր ժամանակակիցների և հետագա սերունդների վրա: Չնայած հեղինակի աշխատություններն ուսումնասիրվել են, կազմվել է նրա աշխատությունների կենսամատենագիտությունը, որոշ հետազոտողներ անդրադարձել են լեզվական այս կամ այն խնդրի ջահուկյանական մեկնաբանություններին, սակայն ընդհանուր լեզվաբանական տեսակետից շատ ու շատ հարցեր մնացել են ըստ պատշաճի չուսումնասիրված: Բացի այդ՝ գրեթե անդրադարձ չի եղել հեղինակի տերմինակերտման առանձնահատկություններին: Գ. Ջահուկյանի ընդհա¬նուր լեզվաբանական հայացքները կարևորվում են ոչ միայն զուտ տեսական հարցերի արծարծման, այլև լեզվաբանության պատմական զարգացման տեսակետից: Ջահուկյանը այն հայ լեզվաբաններից էր, որ առաջ քաշեց լեզվաբանական նոր մեթոդներ, մշակեց լեզվի ուսումնասիրության նոր հայեցակարգ և քննադատաբար ներկայացրեց կառուցվածքային լեզվաբանության որոշ ներկայացուցիչների աշխատությունները: Ձեռնարկելով անվանի լեզվաբանի ընդհանուր լեզվաբանական հայացքների ուսումնասիրությունը՝ նկատի ենք ունեցել այն ծառայությունները, որ մատուցել է Գ. Ջահուկյանը ոչ միայն հայ, այլև համաշխարհային լեզվաբանական մտքի զարգացմանը՝ ընդհանուր լեզվաբանական զանազան հարցերի ճշգրիտ լուծումներ տալու բնագավառում: Այսօր էլ գիտական վեճերի և տեսակետների բախման առարկա են դառնում ընդհանուր լեզվաբանական այնպիսի հարցեր, որոնցից շատերի սպառիչ պատասխանները տվել է Գ. Ջահուկյանը: Այսպիսով՝ Գ. Ջահուկյանի ընդհանուր լեզվաբանական հայացքների, ինչպես նաև հեղինակի տերմինակերտման առանձնահատկությունների ոչ բավարար ուսումնասիրությամբ էլ պայմանավորված է սույն աշխատանքի արդիականությունը: Ատենախոսության մեջ նպատակ ենք ունեցել ներկայացնելու Գ. Ջահուկյան գիտնականի դերը ընդհանուր լեզվաբանական որոշ հարցերի կանոնակարգման և հստակեցման, լեզվաբանական նոր սկզբունքների և տեսության առաջադրման և կիրառման, լեզվաբանական մեթոդների մշակման և մի շարք այլ հարցեր նորովի ներկայացնելու ասպարեզում: Մեր խնդիրն է առավել խոր բացահայտել այն գաղափարները, որոնք իրապես կնպաստեն ոչ միայն հայ լեզվաբանական մտքի, այլև ընդհանուր լեզվաբանական մտքի հետագա զարգացմանը: Բացի այդ՝ կարևոր է հեղինակի տեսության օբյեկտիվ գնահատականը ընդհանուր լեզվաբանական խնդիրների հետագա ուսումնասիրության համար: Ուսումնասիրության փաստական նյութը Գ. Ջահուկյանի գիտական ժառանգությունն է՝ տպագրված առանձին գրքերով և գիտական հանդեսներում: Մեր ուսումնասիրության ընթացքում միաժամանակ անդրադարձել ենք ինչպես հեղինակին ժամանակակից, այնպես էլ հետագա լեզվաբանական մտքի ձեռքբերումներին, որ արտացոլված է թե՛ ատենախո¬սության համապատասխան էջերում, թե՛ օգտագործված գրականության ցանկում: Цель диссертации – представить роль Г. Джаукяна в разработке и примене¬нии новой лингвистической теории и принципов описания языка, внедрении новых методов исследования, разъяснении и упорядочении некоторых общелингвистических понятий, новой интерпретации языковых фактов, а также – наиболее полно выявить те идеи ученого, которые реально могут способствовать дальнейшему развитию не только армянского языкознания, но и лингвистической науки в целом. Объективная оценка вклада ученого важна также с точки зрения определения дальнейших задач, стоящих перед современной лингвисти¬кой. Актуальность диссертации обусловлена недостаточной изученностью обще-лингвистических взглядов Г. Джаукяна, а также принципов и особенностей его терминотворчества в области языкознания. Труды Г. Джаукяна оказали значительное влияние на его современников и лингвистов последующих поколений. Общелингвистические взгляды автора важны не только с точки зрения разработки чисто теоретических вопросов, но также в плане исторического развития лингвистической науки в целом. Г. Джаукян выдвынул новые методы исследования, разработал новую концепцию изучения языка и дал критическую оценку трудов некоторых представителей структурной лингвистики. Изучение общелингвистических взглядов Г. Джаукяна важно также с точки зрения подчеркивания заслуг выдающегося ученого не только в арменистике, но и в развитии мировой лингвистической мысли в целом, в выдвижении и точных научных решениях многих спорных проблем. Научная новизна и практическое значение диссертации заключаются в том, что настоящее исследование, как первая попытка всестороннего представления и оценки общелингвистического наследия Г. Джаукяна, будет способствовать дальнейшему изучению научного творчества ученого и в других отраслях языкознания и может представлять определенный интерес для лингвистов, занимающихся общим и армянским языкознанием, а также для студентов филологических факультетов. Диссертация состоит из введения, четырех глав с соответствующими разделами, заключения, списка использованной литературы и приложений. В распределении глав исследования лежит джаукяновский принцип рассмотрения лингвистических проблем в следующей последовательности: вопросы теории лингвистики, вопросы методов исследования, вопросы теории языка. Особенности джаукяновского терминотворчества представлены в отдельной главе, т. к. хотя вопросы терминологии относятся к области лингвистической теории, но более целесообразно их отдельное рассмотрение ввиду многочисленности новообразованных терминов и их принадлежности к разным отраслям языкознания. 0015, st. G. Lusavorich, 15). The aim of the dissertation is to represent G. Jahukyan’s role in the field of regulation and specification of some general linguistic issues, origination and application of linguistic theory and new principles, processing of linguistic methods and demonstrating a series of other questions in a new way. The aim of the research also is to reveal the most profound ideas that will promote the development of not only the Armenologie but also of general linguistic conception. In addition, the objective appreciation of the author’s theory is important for the further development of general linguistic issues. The modernity of the thesis lies in a non satisfactory research of G. Jahukyan’s general linguistic views, as well as the principles of creation of new terms. The works of G. Jahukyan have had great influence on his contemporaries and subsequent generations. The author’s general linguistic views are important not only in terms of touching upon theoretical issues, but also in historical development of linguistics. G. Jahukyan proposed new linguistic methods, developed a new concept of language study and critically presented the works of some representatives of structural linguistics. By undertaking the research of general linguistic views of the distinguished linguist, we have meant the services rendered by G. Jahukyan not only to the development of Armenian, but also to international linguistic thought, in the field of giving scientific and accurate solutions to various general linguistic issues. The novelty and practical significance of the thesis lies in the fact, that the present research, being the first attempt of comprehensive evaluation of G. Jahukyan’s general linguistic heritage, can further to form an overall notion about G. Jahukyan scientist. It may be useful to specialists involved in G. Jahukyan’s scientific heritage or in history of general and Armenian linguistics, as well as to the students of professional faculties. The dissertation consists of an introduction, four chapters with the corresponding subchapters, conclusions, bibliography and appendixes. The principle underlying the distribution of dissertation chapters was Janukyan’s grouping and coordination of material, that is, to examine the issues of linguistic field in such way: the issues of linguistic theory, the issues of linguistic method, the issues of language theory. At the end the study of the characteristic of term-creation is also represented, that althogh belongs to the field of linguistic theory, but it is appropriate to examine separetely, because the volume of term inclusion is wide and refers to different domains.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Общелингвистические взгляды Г. Джаукяна. General linguistic views of G. Jahukyan
      Uncontrolled Keywords: Саргсян Мери Артуровна, Sargsyan Meri Arthur
      Subjects: Linguistics
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 02 Sep 2016 18:17
      Last Modified: 05 Sep 2016 09:43
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3352

      Actions (login required)

      View Item