Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Երաժշտության ընկալումը հայ միջնադարյան մեկնողական ավանդույթում

Թամրազյան, Արուսյակ Հրաչյայի (2016) Երաժշտության ընկալումը հայ միջնադարյան մեկնողական ավանդույթում. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (50Mb)
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (7Mb) | Preview

      Abstract

      Միջնադարյան տեսական և երաժշտատեսական համակարգը՝ խորհրդապատկերների ու վերապրումների, գեղագիտական-իմացաբանական միավորների, կատարողական հնարանքների իր ամբողջությամբ, բազմաշերտ, հարուստ աշխարհ է բոլորովին այլ կողմնորոշիչներով ու չափման միավորներով: Մշակութային փորձառության այս հսկայական շերտի վերհանումը, ինքնին կարևոր լինելով, ցանկացած մշակութային փուլում ընկալումների, գեղագիտական ու գործնական այլ կիրառությունների ըմբռնման, հարստության մեծ հեռանկարներ է ուրվագծում: Երևան եկող նոր բնագրերի, նոր համատեքստի ու համադրությունների արդյունքում այն մշտապես նոր, չուսումնասիրված ոլորտներ է ի հայտ բերում կամ արդեն իսկ ուսումնասիրությունների նորանոր վերծանություններ պահանջում՝ այս տեսակետից մշտապես մնալով գիտական առաջնահերթությունների ոլորտում: Այս աշխատանքում մենք փորձել ենք հնարավորինս վերականգնել խիստ կառուցիկ ու կուռ՝ միմյանց սերտաճած ու միմյանցից բխող միավորներով երաժշտության ընկալման, նրա որոշ կողմերի, տեսականացմանե հայ միջնադարյան համակարգը՝ իր հետ կապվող հասկացությունների ու ըմբռնումների ամբողջությամբ: Մեր նպատակն ենք համարել այս համակարգի հնարավորինս ամբողջական քննությունը՝ մեկնողական, բնագրային և հոգևոր կենցաղավարության համատեքստերում: Այս ճանպարհին մեր առջև դրված խնդիրները կապվում են զուտ միջնադարյան մշակույթի առանձնահատկությունից բխող հանգամանքների հետ: Միջնադարում տեսականացման ենթակա ցանկացած ոլորտ, գործունեության ձև, այդ թվում և երաժշտությունը, սերտաճած է ընդհանուր տեսական համակարգին, առհասարակ մշակութային վերաիմաստավորված, ,յուրացված տարածությանըե և հոգևոր վարժանքների ուղիներին: Այս առումով մեզ համար առաջնային է եղել վերականգնել հայ միջնադարյան տեսական և պատկերային համակարգն ամբողջության մեջ՝ մտահղացման ու նախապատկերի, ձևի ու թվի, ստեղծագործության, գիտելիքի ու արվեստի, նյութական կաղապարի ու ձայնի, խոսքի ու հնչյունի հետ կապվող ըմբռնումների ,միջավայրըե, հոգևոր կենցաղավարության ձևերը, որոնց ծիրում ձևավորվում են նաև երաժշտության գործառույթները, եզրերի զուտ միջնադարյան նշանակությունն ու գործածությունը և դրանց կառուցումն այդ ամբողջության մեջ: Այս տեսակետից ուսումնասիրության մեջ անհրաժեշտ ենք համարել ներառել առհասարակ հայ միջնադարյան մեկնությունների պատկառելի հատվածը՝ հարակից կամ զուտ երաժշտական հասկացություն քննող բնագրերը: Диссертационная работа посвящена изучению восприятия музыки и связанных с ней понятий, образов, символов, функций, а также попыток теоретизирования отдельных ее моментов в средневековой армянской письменной традиции. Работа состоит из введения, трех глав, заключения, списка использованных источников и литературы, приложения. В первой главе представлены общие понятия, эстетические категории и принципы, заложенные в основе разделения математических наук (в число которых входит и музыка), их чередования, формировавшие восприятие искусства, самого творческого акта, их античные платонические и неоплатонические истоки, их перевод (сравнение с древнегреческими оригиналами, особенности перевода терминов ит.д.) и дальнейшее бытование и преобразование в христианской экзегетической традиции. Основные средневековые критерии связаны с понятием числа (четыре математические науки охватывают внутренний универсальный образ вселенной четыре вида количества, нисхождение “чистого” немаериального числа в пропорциональное от-ношение чисел в музыке, далее в число, отраженноесозидающее пространственные отношения [геометрия] и последнее вещественное ее проявление в движении небесных тел). Другим универсальным понятием, формировавшим все остальные критерии творчества и познания, теоретического и практического, разделение видов искусств и сам принцип разделения, является первообраз (мысленный созидательный образзамысел, который запечатлен на материальной поверхности вещи). В связи с этим особую эстетическую значимость приобретает в определении искусства роль воображения, сам творческий акт (а не конечный его результат), как выявлениенахождение первооб¬аза, процесс ее прохождения через внутренние миры (Иоанн Воротнеци, Григор Татеваци). The thesis is devoted to the study of the perception of music, as well as its related concepts, images, symbols, functions. It also includes the theorization of its specific aspects in medieval Armenian written traditions. The work consists of an introduction, three chapters, a conclusion, a bibliography and an appendix. The first chapter presents general concepts, aesthetic categories and principles, which laid the basis for the division of mathematical sciences (they also include music), their succession, forming the perception of art, the creative act itself, its Platonic and Neo-Platonic sources, their translation (comparison with the ancient Greek originals, the peculiarities of the translation of terms, etc.), as well as their further existence and transformation in the Christian exegetical tradition. The main medieval criteria are linked to the notion of number (the four mathematical sciences embrace the internal image of the universe – the four types of quantity, the descent of “pure” non-material number into the proportional relation of numbers in music, then into the reflected number, creating spatial relations [geometry], and its final material manifestation in the movement of celestial bodies.) Another universal concept, which formed all the other criteria of art and cognition, theoretical and practical, the division of arts and the principle of division itself, is considered to be the prototype (the ideal, internal creative image-conception, which is imprinted on the material surface of objects). Therefore the role of imagination, the creative act itself (and not its final result) gains special aesthetic value as the revelation of the prototype, its process of passing through the inner worlds (Yovhan Vorotnetsi, Grigor Tatevatsi). The second chapter presents a series of forms, functions and concepts related to music in the Armenian spiritual milieu. This chapter deals with the symbols of music in the Armenian translations of the commentaries of Philo of Alexandria and its reflection in the medieval Armenian tradition, universal musical symbols-images (their ancient archetypes and their transformation in the pan-Christian and Armenian traditions, see Plato, Nemesius, Basil of Cesarea, John Chrysostom, Eghishe, Nerses Lambronatsi, Hovhannes Erznkatsi and et al.), the interpretation of the essence and functions of music in the spiritual-aesthetic-cognitive practice (its primary elemental power – David, Athanaius of Alexandria, Clement of Alexandria et al.), the aesthetic influence and power of the combination of music and words (Nerses Lambronatsi), the interpretation of musical instruments in psalmody (the interpretations and introductions to the interpretation of psalms – Vardan Areveltsi, Hovhannes Erznkatsi, Grigor Tatevatsi et al.), the aesthetic-ontological essence of the all-embracing sound (Plato, Clement of Alexandria, Grigor Narekatsi, Theodoros Krtenavor, Sahak Dzoraporetsi et al.)

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Восприятие музыки в средневековой армянской экзегетической традиции. The perception of music in medieval armenian exegetic tradition.
      Uncontrolled Keywords: Тамразян Арусяк Грачьяевна, Tамrаzyan Arusyak
      Subjects: Art Science
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 05 Sep 2016 13:18
      Last Modified: 05 Sep 2016 13:21
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3353

      Actions (login required)

      View Item