Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ինֆինիտիվի տիպաբանությունը

Գագինյան, Արմինե Ռոմիկի (2016) Ինֆինիտիվի տիպաբանությունը. Doctor of Sciences thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (497Kb) | Preview

    Abstract

    Ուշագրավ է, որ լինելով անվան և բայի միջակայքում՝ այս ձևերը ժամանակի ընթացքում անցում են կատարում անվանական համակարգից բայական համակարգ կամ հակառակը: Լեզուների դերբայական համակարգերի զարգացման զուգադրական ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն տվյալ լեզվի քերականական կառուցվածքի լիակատար նկարագրության, այլև ընդհանուր լեզվաբանական և տիպաբանական տեսակետից, քանի որ այդ համակարգերում առկա դերբայական ձևերի, այդ թվում նաև ինֆինիտիվի ձևակազմական ու շարահյուսական առանձնահատկություններն ունեն նաև տիպաբանական-դասակարգողական արժեք. օգնում են համակարգային և կառուցվածքային տեսանկյունից բացահայտելու ինֆինիտիվի հասկացական և քերականական կարգերը, նրա քերականացման ուղիները, բայի դիմավոր և անդեմ ձևերի հետ կազմած նրա հակադրությունների չեզոքացման հիմքերը, նրա պատմական առնչությունները դերբայական այլ ձևերի հետ: Գիտական նորույթը: Ներկա աշխատությունը, ըստ էության, փորձ է նորովի ներ-կայացնելու ինֆինիտիվի, հատկապես հայերենի անորոշ դերբայի տիպաբանական բնութագիրը: Այստեղ քննության են առնվել նաև անորոշ դերբայի, ինչպես նաև անցյալ դերբայի զարգացման միտումները ընդհանուր տիպաբանության համատեքստում: Հետազոտության նպատակն ու խնդիրները: Հետազոտության նպատակն է եղել համաժամանակյա և տարաժամանակյա տիպաբանության տեսանկյունից տալ ինֆինիտիվի տիպաբանական բնութագիրը: Այդ նպատակի հաար դրվել և հնարավորինս լուծվել են հետևյալ խնդիրները. Վերլուծել լեզվաբանության մեջ առավել հայտնի տեսակետները ինֆի-նիտիվի ծագման և բնույթի մասին: Վեր հանել ինֆինիտիվի տիպաբանական զարգացման առանձնահատ-կությունները: Քննության առնել ինֆինիտիվի հասկացական և քերականական կարգերը կառուցվածքային և համակարգային տեսանկյունից: Ուսումնասիրել ինֆինիտիվի հակադրությունների զարգացումը բայական համակարգում: Ներկայացնել անորոշ դերբայի տիպաբանական բնութագիրը հայերենում: Քննության առնել հայերենի անորոշ դերբայի ցուցիչի ծագումը և գործա-ռույթները ընդհանուր տիպաբանության համատեքստում: Ներկայացնել հին հայերենի սեռական հոլով+անցյալ դերբայ կառույցի ծագման մեկնաբանությունը հայ լեզվաբանության մեջ: Վերլուծել հայերենի անցյալ և անորոշ դերբայների քերականացման ուղիները ընդհանուր տիպաբանության համատեքստում: Сопоставительное изучение развития систем неопределенных форм глагола языков важна не только с точки зрения полноценного описания грамматической структуры данного языка, но и в общем и типологическом плане, поскольку формообразующие и синтаксические особенности существующих неопределенных форм в этих системах, в том числе и инфинитива, представляют типологически классифицирующую ценность, и способствуют выявлению с системной и структурной точки зрения понятийных и грамматических категорий инфинитива, его путей грамматикализации, основ нейтрализации его оппозиций с личными и безличными формами глагола, его исторических связей с другими неопределенными формами. Диссертация состоит из введения, пяти глав, заключения и списка использованной литературы. В введении рассматриваются основные вопросы и методологические подходы исследования. В первой главе рассматриваются вопросы возникновения и природы инфинитива в античных, русских, европейских грамматиках, а также в армянской лингвистике.В различных грамматических традициях инфинитив воспринимался по-разному. При этом определенную роль в этом вопросе сыграли как конкретные проявления инфинитива в данном языке, так и приоритет грамматиков в вопросе взаимоотношений плана выражения и плана содержания. Во второй главе описываются структурный и системный анализ понятийных и грамматических категорий инфинитива, оппозиции инфинитива в глагольной системе и типологическое развитие инфинитива. Структурный и системный анализ понятийных и грамматических категорий инфинитива выявляет с обеих точек зрения разный объем понятийных и грамматических категорий инфинитива. Если с системной точки зрения они ограничиваются темпоральностью, залоговостью, аспектуальностью, то в плане структуры к ним прибавляются финитность и модальность, тесно связанные с ситуативной темпоральностью. Если в качестве единицы оппозиции принять прямую форму инфинитива, то ей противопоставляются, с одной стороны, инфинитив, восходящий к дательному падежу (герундию), или предложный инфинитив, а с другой – супин и герундий, которые в дальнейшем преобразовываются, как правило, либо в несклоняемый инфинитив, либо в одну из застывших форм герундия. Нейтрализация оппозиции герундий–инфинитив происходит, когда исчезают семантические различия между герундием и инфинитивом, склоняемый инфинитив преобразуется в несклоняемую форму, т.е. исчезают его падежные значения (в немецком) и возникает новая форма для выражения значения склоняемой формы (в армянском, английском, немецком), а также в том случае, когда инфинитив субстантивируется. Нейтрализация оппозиции инфинитива и супина происходит, когда исчезают смысловые различия и различия в употреблении, и существование супина перестает быть необходимым, как, например, в русском и романских языках, а также, когда их формы совпадают и побеждает более устойчивое значение, как в русском. from the standpoint of the valuable description of grammatical structure of the given language but also in the general and typological view because of the typological and classified value of formal and syntactical peculiarities of existing infinitive forms in these systems including the infinitive. With 34 relation to the system and structure it promotes the ascertainment of conceptual and grammatical categories of the infinitive, of its grammaticalization ways, basis of neutralization of its oppositions with personal and impersonal verbal forms, its historical connections with оther infinitive forms. The dissertation consists of an introduction, five chapters, a conclusion and a bibliography. The first chapter of the dissertation has a focus on the problems of the origin and character of the infinitive in ancient grammars, in Russian and European grammars and in Armenian linguistics. The infinitive was taken in different grammar traditions in different ways. And a certain role had played thereby both the concrete expressions of the infinitive in the given language and the priority of the grammarian in the matter of interrelations in content plane and expression plane. The systemic and structural analyses of conceptual and grammatical categories of the infinitive, the tendencies of the development of the opposition between the infinitive and other impersonal forms, typological characteristics and the development of the infinitive are presented in the 2-nd chapter titled “The Typological Characteristics and Development of the Infinitive”.The systemic and structural analysis of conceptual and grammatical categories of the infinitive shows, that from both standpoints the conceptual and grammatical categories of the infinitive have different scope. If from the systematic standpoint they confine to the temporality, genera verbi, aspectuality, then from the structural standpoint added finiteness and modality. On another hand the structural standpoint concern the categories of the gender and of the definite and the indefinite. If we take the initial form of infinitive as the edge of controversy, we can put it against the dative case derived (gerund) or preposition-infinitive patterns on the one hand and supine and gerundivum on the other hand, which in the course of time, turn into either unchangeable infinitive, or into other stable gerund forms.Otherwise, in the contradiction between infinitive and other impersonal verbal forms the unmarked form is the initial form of the infinitive or the other stable case forms of general characteristics of action, as counter forms mentioned above are neutralized precisely in favor of the forms already mentioned, which consequently set up new forms of infinitive and derived infinitive. The opposition gerund – infinitive gets neutralized as soon as the semantic differences between these forms disappear,

    Item Type: Thesis (Doctor of Sciences)
    Additional Information: Типология инфинитива. The typology of the Infinitive.
    Uncontrolled Keywords: Гагинян Армине Ромиковна, Gaginyan Armine
    Subjects: Linguistics
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 06 Sep 2016 14:20
    Last Modified: 13 Sep 2016 12:52
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3359

    Actions (login required)

    View Item