Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Վայրի բանջարային բույսերում ծանր մետաղների պարունակության քանակական և որակական դինամիկան տարբեր էկոլոգիական պայմաններում

Հովսեփյան, Տաթևիկ Սարգսի (2016) Վայրի բանջարային բույսերում ծանր մետաղների պարունակության քանակական և որակական դինամիկան տարբեր էկոլոգիական պայմաններում. PhD thesis, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (30Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (5Mb)

      Abstract

      Այսօր անհրաժեշտություն է դառնում էկոլոգիապես անվտանգ բնական ռեսուրսների ռացիոնալ և արդյունավետ օգտագործումը: Վերջինս հնարավորություն է տալիս բնության կողմից կարգավորվող պայմաններում, առանց մարդու միջամտության և լրացուցիչ ծախսերի բնությունից վերցնել բուսական հումք` բանջարեղեն: Բնությունից վերցրած բուսական հումքը՝ որպես սննդի ստացման բնագավառ, առավելապես նպատակահարմար և արդյունավետ է սակավահող, ինչպես նաև գյուղատնտեսությունում չօգտագործվող հողատարածքներ, մեծ թեքություններ, ժայռեր, հանդակներ, քարքարոտ տարածքներ ունեցող երկրների համար, ինչպիսին մեր հանրապետությունն է: Հայաստանի բուսական աշխարհը բանջարներով չափազանց հարուստ է և բազմազան, և այն մեծ մասսայականություն է վայելում Լոռու մարզում` թե՛ քանակական և թե՛ տնտեսական առումով: Բնությունից վերցված հումքը, ինչպես նաև բանջարը որպես ապրանք վաճառվում է շուկայում` դառնալով եկամուտի աղբյուր: Սակայն դրանց օգտագործման անվտանգությանն ու պահպանությանն ուշադրություն չի դարձվում: Այս խնդիրն արտահայտված է Լոռու մարզում. մի կողմից մարզի ուղղաձիգ գոտիականությունն ու կլիման բարենպաստ պայմաններ են ստեղծում բուսականության տեսակային բազմազանության համար, մյուս կողմից վայրի բանջարային բույսերի չվերահսկվող հավաքն է: Առկա են տեխնածին աղբյուրներ, բնական կենսաերկրաքիմիական մարզեր, որոնք բնութագրվում են շրջակա միջավայրի բաղադրիչներում որոշ ԾՄ բարձր պարունակությամբ: Այս կոնտեքստում չափազանց կարևոր է սննդի անվտանգությունը, ինչն էլ թեմայի ուսումնասիրությունը դարձնում է արդիական: Վայրի բանջարային բույսերի պահպանության, ռացիոնալ օգտագործման, որպես սնունդ նրանց անվտանգության, հատկապես դրանցում ծանր մետաղների (ԾՄ) քանակական ու որակական ուսումնասիրության վերաբերյալ աշխատանքներ գրեթե չկան: Այդ պակասը լրացնելու համար նպատակ ենք դրել պարզել հետևյալ խնդիրները. Ուսումնասիրել ազգաբնակչության կողմից վայրի բանջարային բույսերի օգտագործման խնդիրները, տարածաշրջանում նրանց բաշխվածությունը, օգտագործման առաջնահերթությունը: Պարզել մարդու առկա և հեռանկարային ազդեցությունը վայրի բանջարային բույսերի պահպանման գործում: Բացահայտել վայրի բանջարային բույսերի բազմազանության պահպանման և կայուն զարգացման վիճակը: Обеспечение человека безопасным питанием во все времена было и остается важнейшей задачей растениеводства, которая также касается и сырья, полученного из дикорастущих овощных растений. С давних времен население Армении пользуется дикими съедобными растениями, получает натуральное овощное питание без каких либо дополнительных расходов, со-бирая овощные, растущие без человеческого вмешательства на непригодных территориях, крутых склонах, в лесных и других ценозах. Однако исследований по охране, рациональному использованию, приумножению запасов дикорастущих овощных, а также безопасности их потребления, в частности по определению содержания в них тяжелых металлов, очень мало, и вос-полнению этого пробела посвящены наши исследования. В Лорийском марзе, где население чересчур активно занято сбором диких овощных растений, впервые исследовалось их текущее количественное и качественное состояние, содержание в них тяжелых металлов в за-висимости от вертикальной зональности и экологических условий их место-обитания на территории района данного региона. В качестве материала ис-следований дикорастущих овощных были выбраны щавель, двудомная кра-пива, бутень, борщевик, мальва, резак, купена, живучка. Результаты наблюдений 5-и отобранных участков показали, что количество растений в основном уменьшается, и через определенное время, учитывая их беспощадный сбор, многие овощные растения исчезнут. Лорийский марз богат дикими овощными, где по количественным показате-лям первое место занимают окресности Ванадзора, а затем прежде изоби-лующие дикорастущими овощными Гугаркский, Туманянский, Степанаванский, Калининский и Спитакский районы. Во флоре региона преобладают щавель, двудомная крапива, борщевик, мальва, купена и живучка (в порядке убывания распространенности). В двух и более зонах встречаются крапива, борщевик, щавель.Наблюдается сокращение количества упомянутых овощных растений. One of the key goals of plant growing in all times has been to provide population with safe food products, including the raw stock made from wild leafy vegetables. Since old times the Armenians have been using wild edible plants providing themselves without any additional inputs with valuable natural vegetative nutrition by gathering from the useless areas, steep slopes, forests and other various cenoses wild vegetable plants, which grow without any human efforts. Though, there have been few research works carried on wild vegetable protection, their rational use, resource enhancement, as well as their safety use, partially on determining the content of heavy metals, thus, the very work is devoted to cover this lack. It’s for the first time that in Lori region, where the inhabitants unsparingly use wild leafy vegetables, the current quantitative and qualitative state of wild leafy vegetables have been studied, as well as the content of heavy metals subject to vertical zoning, under different environmental conditions of their habitat on the area of the very region communities. For the case study from the wild leafy vegetable we selected such species like dock, common nettle, chervil, cow-parsnip, mallow, falcaria, Solomon’s-seal and houseleek. According to the observation results of 5 selected sites, in general, the quantity of the studied plant species tends to reducing which means that they are potentially endangered due to the unsparing use. Lori region is rich in wild leafy vegetables, and according to their abun-dance the first place belongs to the Vanadzor surroundings then come formerly rich in abovementioned species Gugark, Tumanyan, Stepanavan, Kalinino and Spitak sub-regions. In the region flora the dock prevails, then, in order of prevalence decreasing, common nettle, cow-parsnip, mallow, Solomon’s-seal and houseleek. In two or more belts there occur common nettle, cow-parsnip and dock. Тhe amount of the mentioned species also tends to reducing.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Количественная и качественная динамика содержания тяжелых металлов в диких овощных растениях в различных экологических условиях. Quantitative and qualitative dynamics of heavy metal contents in the wild leafy vegetable plants under different environment conditions.
      Uncontrolled Keywords: Овсепян Татевик Саргисовна, Hovsepyan Tatevik
      Subjects: Agriculture
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 06 Sep 2016 15:51
      Last Modified: 07 Sep 2016 12:56
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3362

      Actions (login required)

      View Item