Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Էկոտուրիզմը Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում որպես կենսաբազմազանության վրա ազդող հնարավոր գործոն

Մակիչյան, Գոհար Տիգրանի (2016) Էկոտուրիզմը Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում որպես կենսաբազմազանության վրա ազդող հնարավոր գործոն. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոն.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (5Mb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (1272Kb) | Preview

      Abstract

      В современном мире процессы глобализации и урбанизации отрицательно влияют на природные экосистемы. Сохранение и мониторинг биоразнообразия на территории РА и, в частности, на ООПТ, является одной из важнейших задач современной экологии. В последние годы стратегия правительства РА в области развития туризма дает возможность использования ресурсов ООПТ для проведения на данных территориях туристической деятельности, в частности, экотуризма, так как этот вид туризма по сравнению с другими является менее негативным для окружающей среды. Как известно, в последнее время экотуризм является одним из наиболее развивающихся секторов туризма в Армении. Экологический туризм (экотуризм) является новым направлением туризма в Армении. За несколько лет, произошедших в туристской индустрии Армении изменений выявилось, что необходимо более тщательно и глубоко исследовать все структурные проблемы развития туризма, и в частности, экотуризма. Актуальными проблемами этой области являются: во-первых, функционирование системы особо охраняемых природных территорий (ООПТ), расширение ООПТ и создание сети с целью сохранения биоразнообразия; во-вторых, отсутствие стандартов для реализации программ развития экотуризма в Армении. В настоящее время организационные работы экотуризма на ООПТ ведутся без опоры на какую-либо концепцию и научно обоснованные программы, отсутствует также координация действий операторов в области экотуризма. Реализация имеющегося большого потенциала развития экотуризма на ООПТ Армении возможна при разработке мер по более эффективной организации экотуризма, в которую входят взаимодействие организационных механизмов, мониторинга и экономического контроля деятельности. При отсутствии научно-обоснованных данных экотуризм может разрушить именно те ресурсы окружающей среды, на которых основано его функционирование. Отрицательное влияние на биоразнообразие, разрушение историко-культурных памятников, утилизация отходов на ООПТ – серьезные насущные проблемы. Հայաստանում էկոտուրիզմը համարվում է նոր զարգացող ուղղություն տուրիստական գործունեության շրջանակներում: Այս տեսանկյունից արդիական է համարվում էկոտուրիզմի կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև հնարավոր ռիսկերի գնահատումը և համապատասխան գործառույթների իրականացումը: Խնդիրը չափազանց արդիական է, երբ խոսքը գնում է էկոտուրիզմի անցկացմանը բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում (ԲՀՊՏ), որտեղ կենսաբազմազանության, էկոհամակարգերի պահպանումը հանդիսանում է գերխնդիր: Հարկ է նշել, որ ներկայումս ՀՀ-ում գործող բազմաթիվ կազմակերպություններ, որոնք անցկացնում են էկոտուրիստական միջոցառումներ, ոչ միշտ են օգտագործում միջազգային փորձը և շատ դեպքերում չեն կիրառում գիտական հիմնավորված գործընթացներ: Հետազոտությունների նպատակն է եղել ուսումնասիրել և գնահատել ՀՀ ԲՀՊՏ-ում իրականացվող էկոտուրիզմի ազդեցությունը դրանց կենսաբազմազանության վրա: Աշխատանքում առաջին անգամ կատարված է ՀՀ ԲՀՊՏ-ներում իրականացվող էկոտուրիստական գործունեության վերլուծություն՝ հաշվի առնելով տվյալ տարածքներում կենսաբազմազանության յուրահատկությունները: Կատարված է Հայաստանի արգելոցներում և ազգային պարկերում առկա, ՀՀ կարմիր գրքում ներառված, կենդանական աշխարհի էկոլոգա-կենդանաբանական վերլությություն՝ օգտագործելով կենսաբազմազանության համեմատության համալիր վիճակագրական մեթոդները: ՀՀ ԲՀՊՏ-ում կենդանական աշխարհի որակական և քանակական փոփոխությունները գնահատելու համար օգտագործվել է «սիգմա» մեթոդը, ինչպես նաև «Շենոն-Ուիվերի» հավասարաումը, որը թույլ է տալիս հաշվարկել կենդանական աշխարհի բազմազանության գործակիցները ըստ դասերի: ՀՀ ԲՀՊՏ-ում բնակվող, կարմիր գրքում ներառված կենդանատեսակների նույնականության համեմատության գործակիցները հաշվարկվել են «Ժակկարի» և «Ստուգրեն-Ռադուլեսկու» ցուցանիշները բնութագրող հավասարումներով: Առաջին անգամ տարբեր ԲՀՊՏ-ում բնակվող կենդանատեսակների նույնականության առանձնահատկությունները բացահայտելու համար օգտագործվել է «գրաֆների» վերլուծական մեթոդը: Այս մեթոդի հիման վրա ստեղծվել են կենդանատեսակների նույնականության ցանցեր, որոնք հնարավորություն են տվել հաշվարկել կենդանատեսակների քանակական ցուցանիշները: Ստացված ցուցանիշները կարող են ընդգրկվել որպես առանձին գործակիցներ էկոարահետների վրա անթրոպոգեն ծանրաբեռնվածության աստիճանը հաշվարկելու ժամանակ: Ecotourism is a new developing trend in Armenia within the framework of tourist activities. From this perspective the study of structural features of ecotourism , as well as the evaluation of potential risks and the implementation of respective functions are considered to be actual. The issue is extremely important when it comes to conducting ecotourism in specially protected areas (PAs), where the preservation of biodiversity and ecosystems is the most important problem. It should be mentioned that many organizations currently operating in Armenia, who conduct ecotourism activities, do not always use the international experience and in many cases don’t apply research-grounded processes. The research objective was to study and to evaluate the impact of tourism on the environment and biodiversity in the protected areas of Republic of Armenia. In this research the analysis of ecotourism activities in the specially protected areas of the Republic of Armenia is done for the first time, taking into account the peculiarities of the biodiversity of these territories. Ecological and zoological analysis of wildlife, available in reserves and national parks of Armenia, included in the Red Book, is done, using complex statistical methods of wildlife comparison. The research objective was to study and to evaluate the impact of tourism on the environment and biodiversity in the protected areas of Republic of Armenia. To estimate the indicators of diversity of fauna’s species composition in the Pas of RA, as well as the ratios of quantitative variations, “Sigma” method has been used, and also the equation “Shannon-Uiver", which allows to calculate the diversity ratios of fauna according to classes. Comparison of ratios of animal species identity, included in red book and living in the Pas of RA, were calculated, using the equations characterizing "Zhakkar" and "Stugren- Raduleski" indicators. Analytical method of “Graphs” was used for the first time in order to reveal the identification features of the animals, living in different Pas.Based on this method animal identification systems have been established, which allowed to estimate the quantitative indicators of animal species. The calculated parameters can be included as separate ratios while calculating the anthropogenic load on ecopaths.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Էկոտուրիզմը Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում որպես կենսաբազմազանության վրա ազդող հնարավոր գործոն: Ecotourism as a possible factor influencing on biodiversity in the specially protected areas of the nature of Armenia.
      Uncontrolled Keywords: Մակիչյան Գոհար Տիգրանի, Makichyan Gohar T.
      Subjects: Biology
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 07 Sep 2016 09:40
      Last Modified: 07 Sep 2016 10:03
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3369

      Actions (login required)

      View Item