Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Չորացրած խաղողի որոշ որակական ցուցանիշների և արտադրության տեխնոլոգիական չափորոշիչների ազդեցությունը աղտոտիչ միկրոմիցետների տեսակային կազմի և նրանց տոքսիկության վրա

Հակոբյան, Լուսինե Լևոնի (2016) Չորացրած խաղողի որոշ որակական ցուցանիշների և արտադրության տեխնոլոգիական չափորոշիչների ազդեցությունը աղտոտիչ միկրոմիցետների տեսակային կազմի և նրանց տոքսիկության վրա. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ բուսաբանության ինստիտուտ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (3823Kb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (866Kb)

      Abstract

      Безопасность пищевых продуктов вызывает большую обеспокоенность у потребителей как развитых, так и развивающихся стран. Болезни пищевого происхождения представляют собой угрозу для здоровья потребителей, нанося серьезный экономический ущерб государству (FAO/WHO, 2002). Для обеспечения биобезопасности пищевых продуктов, в том числе микологической и микотоксикологической, на всех стадиях их производства, хранения и реализации необходимо провести научно-обоснованную оценку биологических рисков. Результаты такой оценки служат основой для разработки рекомендаций по предотвращению рисков (FAO/WHO, 2006). Одним из главных способов управления рисками в пищевой промышленности является внедрение системы гигиенической сертификации по HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points). Принципы HACCP применяются на всех этапах производства продуктов питания, от вегетации сырья до процесса реализации готовых продуктов. К особо опасным биологическим контаминантам пищевых продуктов относятся микотоксины - вторичные метаболиты микроскопических плеснеобразующих грибов. Контаминация пищевых продуктов, в том числе свежих и переработанных продуктов растительного происхождения токсинообразующими мицелиальными грибами, является важной актуальной проблемой почти для всех стран (Barkai-Golan & Paster, 2008). К числу наносящих наибольший экономический ущерб микотоксинов, контаминирующих плоды и овощи, относятся афлатоксины, охратоксины и патулин. Продуцентами указанных микотоксинов являются мицелиальные грибы, в основном, из родов Реnicillium и Aspergillus. Поражение плодово-ягодных культур, в том числе и винограда, мицелиальными грибами, имеет место в период вегетации, сбора урожая, хранения и переработки. Актуальность проблемы контаминации сырьевого винограда штаммами вида Aspergillus carbonarius и другими видами из секции Aspergillus Nigri, в качестве активных продуцентов ОТА (охратоксина А), впервые была выявлена в 1996 г (Zimmerli & Dick, 1996). Важность указанной проблемы в короткий период была доказана учеными в многочисленных научных исследованиях, проводимых в разных странах мира. Изюм и другие разновидности сушеного винограда являются благоприятным субстратом для роста мицелиальных грибов из секции Aspergillus Nigri и биосинтеза охратоксина А (Alghalibi and Shater, 2004). В указанном продукте основным продуцентом охратоксина А отмечается вид Aspergillus carbonarius (Magnoli et al., 2003). В последние годы отмечается тенденция роста случаев обнаружения ОТА в сушеном винограде. Учитывая его токсичные свойства (нефротоксичные, генотоксичные, иммунотоксичные и тератогенные) и способность накапливаться в почках, возникла необходимость его лимитирования в пищевых продуктах. В сухофруктах, в том числе и в сушеном винограде, максимально допустимое количество ОТА составляет 10 мкг/кг (EC Regulation No 1881/2006). Չամիչը և չորացրած խաղողի մյուս տեսակները շատ լավ սուբստրատ են հանդիսանում Aspergillus Nigri սեկցիային պատկանող միցելիալ սնկերի աճի և օխրատոքսին А-ի կենսասինթեզի համար: Չորացրած խաղողում օխրատոքսին А-ի (ՕՏА) հիմնական պրոդուցենտ հանդիսանում է carbonarius տեսակը: Բորբոսասնկերով և նրանց տոքսիններով չամիչի աղտոտվածության վրա նշանակալի ազդեցություն են ունենում մի շարք ֆիզիկո-քիմիական չափորոշիչներ, ինչպիսիք են ջրի ակտիվությունը (aW), ջերմաստիճանը, ծծմբի երկօքսիդի պարունակությունը և այլն: Տվյալ աշխատանքի նպատակն է` սնկերի օխրատոքսիգեն տեսակներով և օխրատոքսին А-ով չորացրած խաղողի աղտոտվածության աղբյուրների բացահայտումը և արտադրության տարբեր փուլերում դրանց կրիտիկական վերահսկման կետերի որոշումը: Հայաստանում առաջին անգամ ուսումնասիրվել է տեղական արտադրության և ներմուծված` չորացրած խաղողն աղտոտող սնկերի տեսակային կազմը: Ուսումնասիրության արդյունքները ցույց տվեցին չորացրած խաղողի ինչպես հայկական այնպես էլ ներկրվող տեսակների աղտոտվածության բարձր աստիճան Aspergillus Nigri սեկցիային պատկանող սնկերի օխրատոքսի А-ի պոտենցիալ պրոդուցենտ հանդիսացող տեսակներով: Հետազոտության են ենթարկվել չորացրած խաղողի 167 նմուշներ՝ նմուշառված Երևանի տարբեր խանութներից և սուպերմարկետներից, ինչպես նաև Արմավիրի մարզի որոշ չորանոցներից: Հայտնաբերվել և նույնականացվել են միցելիալ սնկերի 32 տեսակներ, որոնք պատկանում են 2 դասի՝ Zygomycetes և Deuteromycetes, և 6 ցեղի՝ Mucor, Syncephalastrum, Aspergillus, Penicillium, Trichoderma, Alternaria: Deuteromycetes դասին պատկանող տեսակները կազմել են անջատված սնկերի ընդանուր թվի 90.6%: Aspergillus ցեղի սնկերի թիվը գերազանցել է անջատած տեսակների ընդանուր թվի 47%-ը: Այս ցեղից անջատած 15 տեսակների 66.7%-ը (10 տեսակ) կազմել են Aspergillus Nigri սեկցիային պատկանող սնկերը: Անջատվել և նույնականացվել են ՕՏА–ի պոտենցիալ պրոդուցենտներ հանդիսացող A. carbonarius և A. niger տեսակները, որոնք գերակշռել են ոչ միայն տեղական, այլ նաև չորացրած խաղողի ներմուծված նմուշներում: Առաջին անգամ չորացրած խաղողի նմուշներում նույնականցավել են Aspergillus Nigri սեկցիային պատկանող ևս երկու օխրատոքսիգեն տեսակ՝ A. lacticoffeatus և A. sclerotioniger: Raisin and other sorts of dried vine fruit are good substrate for growth of filamentous fungi from Aspergillus Nigri section and biosynthesis of ochratoxin A by them. The main producer of OTA in dried vine fruit is A. carbonarius. Variety of ecophysiological parameters, such as water activity (aw), temperature and sulphure dioxide content are significantly influencing on contamination of dried vine fruit by moulds and their toxins. The aim of this work is: detection of contamination sources of dried vine fruit by ochratoxigenic species and ochratoxin A, as well as determination of critical control points in all stages of production. For the first time in Armenia the mycobiota of fungi contaminating local produced and imported dried vine fruits are determined. The results of this study shown high contamination level of Armenian as well as imported sorts of dried vine fruit by fungi potential producers of ochratoxin A from Aspergillus section Nigri. 167 dried vine fruit samples collected from different markets and supermarkets of Yerevan, as well as some drying production in Armavir region, were analyzed. 32 species of filamentous fungi were found out and identified, which belong to six genera: Mucor, Syncephalastrum, Aspergillus, Penicillium, Trichoderma, Alternaria, from two classes: Zygomycetes and Deuteromycetes,. Species from Deuteromycetes class were 90.6% of total quantity of all isolated fungi. The quantity of fungi from genus Aspergillus exceeded 47% of total quantity of all isolated species. 66.7% (10 species) of isolated 15 species from this genus were fungi from Aspergillus Nigri section. Potential producers of OTA species A. carbonarius and A. niger were isolated and identified, which dominated in local produced samples as well as in imported samples of dried vine fruit. For the first time two more ochratoxigenic species from Aspergillus Nigri section: A. lacticoffeatus and A. sclerotioniger, were identified in dried vine fruit samples. The bank of cultures of active producers of ochratoxin A belonging to Aspergillus Nigri section was formed. Two aflatoxigenic species from Aspergillus Flavi section: A. flavus և A. nomius, were isolated with moderate frequency of occurrence. 12 species from genus Penicillium were identified, quantity of which were 37.5% of all isolated fungi. The investigated samples of raisin had high level of contamination by fungi from Mucor genus: M. mucedo և M. racemosus. By single species from Trichoderma, Syncephalastrum, Alternaria genera were isolated and identified.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Չորացրած խաղողի որոշ որակական ցուցանիշների և արտադրության տեխնոլոգիական չափորոշիչների ազդեցությունը աղտոտիչ միկրոմիցետների տեսակային կազմի և նրանց տոքսիկության վրա: Influence of some quality indicators and technological parametres of dried vine fruit production on contaminant fungi species composition and on their toxicity.
      Uncontrolled Keywords: Հակոբյան Լուսինե Լևոնի, Hakobyan Lusine Levon
      Subjects: Biology
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 07 Sep 2016 10:11
      Last Modified: 07 Sep 2016 10:11
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3370

      Actions (login required)

      View Item