Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հայկական հարցը Եգիպտոսի արաբալեզու մամուլում (1870-1890-ական թթ.)

Երանոսյան, Նարինե Ստեփանի (2015) Հայկական հարցը Եգիպտոսի արաբալեզու մամուլում (1870-1890-ական թթ.). PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (28Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (5Mb)

      Abstract

      Հայկական հարցը Բեռլինի 1878 թ. վեհաժողովից հետո դարձավ միջազգային խնդիր և մեծ տերությունների քաղաքական նախասիրություններն օսմանյան կառավարությանը պարտադրելու հզոր կռվան: Օսմանյան կառավարությունն, ի դեմս սուլթան Աբդուլ Համիդ Երկրորդի, մեծ քաղաքականության մեջ խուսանավելու և կայսրությունը կործանումից փրկելու ելքը տեսնում էր հայ ազգը ֆիզիկապես վերացնելու մեջ: Դա իրականացվում էր տերությունների կողմից սուլթանական կառավարության վրա գործադրվող ճնշումների սաստկացմանը զուգահեռ: 1894-1896 թթ. հայերի զանգվածային կոտորածները նրանցից ձերբազատվելուն ուղղված աբդուլհամիդյան քայլերի գագաթնակետը դարձան: Ժամանակակից արաբական երկրների մեծ մասը XIX դարի վերջին քառորդին գտնվում էր օսմանյան տիրապետության ներքո: Արաբ ժողովուրդը նույնպես կրում էր օսմանյան բազմադարյա ծանր լուծը: Կայսրության ազգային-ազատագրական շարժումները սկսել էին ծավալվել նաև արաբական տարածքներում: Եգիպտոսում դրա համար խթան հանդիսացան այնտեղ ֆրանս-բրիտանական մրցակցության սաստկացումը և բրիտանական ներկայության ամրապնդումը: Օսմանյան արյունոտ քաղաքականությունն ուղղված էր նաև գլխատելու արաբական ազգային-ազատագրական շարժումները: Եգիպտոսի՝ միևնույն քաղաքական միավորի կազմում գտնվելը ենթադրում է պատմական իրադարձությունների լուսաբանման հավաստիություն և նվազ միջնորդավորվածություն: Արաբական պարբերական մամուլի ծանրության կենտրոնը XIX դարի վերջին քառորդին Եգիպտոսն էր: Սուլթանական ամենակուլ գրաքննության ու սրի սպառնալիքը սիրիական տարածքներից արաբ մտավորականության սերուցքն ուղղորդել էր Եգիպտոս, որտեղ բավականաչափ անկաշկանդ միջավայր էր ձևավորված խոսքի ազատության համար: Ըստ այսմ` ակնհայտ է խնդրի առնչությամբ ժամանակի եգիպտական մամուլի հրապարակումների ուսումնասիրության անհրաժեշտությունը: Այդ հրապարակումներն իրենց ուրույն տեղն են գրավում համաշխարհային պարբերական մամուլում Հայկական հարցի արտացոլման խճանկարում: Ատենախոսության թեմայի արդիականությունը միտված է Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանը և ցեղասպանության հետևանքների վերացմանն ու փոխհատուցմանը: Հայոց ցեղասպանության սկիզբն աբդուլհամիդյան կոտորածներով դրվեց, իսկ Հայկական հարցն առ այսօր առկախ է: Թուրք-ադրբեջանական պատմագիտության մեջ պատմությունը նենգափոխելու պարագայում ողջամիտ է հայտնի պատմական իրողությունների առնչությամբ ներկայացնել նաև մեկ այլ ականատես ժողովրդի ընկալումը՝ խնդիրը դիտելով ոչ թե արևմտյան միսիոների կամ քաղաքական գործչի, այլ միևնույն կայսրության հպատակ ժողովրդի աչքերով: Армянский вопрос в 1878 году приобрел международное звучание, и стал основным инструментом в руках Великих держав по принуждению Османской империи к проведению реформ с целю улучшения положения армян империи. В ответ османское правительство ожесточило политику притеснения армян, в последствии приведшую к массовой резне 1894-1896 годов. Центр тяжести арабской прессы, во второй половине 19 века, переместился из Сирии в Египет. Вследствии османской цензуры печати, беспредела и гонений, стержень арабской ителигенции переместилась в Египет, где присуствовала свобода слоа. Потому изуечние арабской прессы приобретает важное значение. Диссертация состоит из предисловия, трех глав, заключения, библиографии и приложений, где приводятся карикатуры египетской газеты “Аль-Мушир”. “Египетская пресса последней четверти 19 в., освещение положения Западного армянства”. В начале представлена картина общественно-политической среды и его отражение на идейном уровне, кратко изложены особенности арабской просветительности в Египте, а также история становления и развития египтеской периодической прессы. В контексте вышеизложенного представлена мозаика разнонаправленности прессы: проосманской, пробританской, национально-исламской, мадотурецкой и научной периодики. Арабоязычная периодика Египта отмечала высокий уровень армянской культуры и стратегическое значение Западной Армении в контексте политики великих держав. В этих публикациях освещалась также антиармянская политика османского правительства, в частности: ужесточение налогов, гонения в отношении армянской интеллигенции и духовенства, провокационные действия османских властей, направленные на разжигание розни между османоподданными курдами и армянами. В основном акценты поставлены на проявлениях абдулгамидской политики геноцида, а именно: налоговая палитика, голод, натравление курдов на армян, гонения на священослужителей, цензура печати и другие социальние притеснения. Публикации арбояазычной перссы Египта приводят к заключению, что вышеуказнное стало основной причиной приводящей вмешательству сверхдержав во внутренние дела Османской империи. “Отражение массовой резни армян 1894-1896 гг. и положении армянских беженцев”. Массовая резня армян 1894-1896 гг. ими охарактеризовано как “погромы”, “резня”, “зверства”, “свирепства”. Подчеркнуто умышленность и запланированность их проведения: с помощю османской армии и курдских отрядов, а также преступный умысел султана по истреблению армянского народа. The internationalization of the Armenian Question in 1878 became a powerful argument for the European great powers to impose their political preferences to the Ottoman government. The Armenian Question was mostly related to the demands for reforms to improve the situation of the Western Armenians. They were met by an Ottoman forceful response in Ottoman policy, which reached its height with the Armenian massacres in 1894-1896. The political game of the great powers and the Ottoman Empire revolved around those historical events. Egypt was the gravity center of the Arabic press in the second half of the nineteenth century. The threats of the Sultan’s growing censorship and the sword directed the cream of Arab intelligentsia from the Syrian territories to Egypt, where there was a rather relaxed atmosphere for freedom of speech. Egypt belonged to the same political unit, which entails truthfulness in the coverage of historical events and less intermediation. The study of Arabic periodicals, therefore, acquires importance in this context. The first chapter - "The Egyptian periodical press in the last quarter of the nineteenth century. The coverage of the Western Armenian situation" - initially speaks about the main political ferments within Egypt in the last quarter of the nineteenth century and their reflection and impact on the ideological level. The features of “Nahda,” the Arabic enlightenment in Egypt, are briefly described, followed by the history of the establishment and development of the press in Egypt. The mosaic of the press under study is presented within the aforementioned context, including those publications with pro-British, pro-Ottoman, nationalist, and Young Turk orientations, as well as academic journals. The evaluation of Western Armenians and the situation of Western Armenia in the Arabic-language media of Egypt are investigated in depth1. The Egyptian media, along with the Western world, reflected the intolerable situation created by the Ottoman government in its description of the Western Armenians as a civilized nation, while emphasizing the important strategic role of Western Armenia. The Arabic-language press of Egypt underscored the practices of Abdul Hamid’s extermination policy toward Armenians, such as the heavy tax policy, famine, provocations of Kurds against Armenians, persecutions against Armenian clergy, censorship, and other social restrictions. The media emphasized that the execution of this program became the cause behind the intervention of the powers in the internal affairs of the Empire and the steps taken by the Armenians to improve their situation. The second chapter, “The reflection of the 1894-1896 massacres of Western Armenians an Armenian refugees in the Arabic-language media of Egypt,” introduces the materials from the Egyptian media concerning the 1894-1896 massacres. The massive exterminations of Western Armenians were characterized as “pogroms,” “massacres" and “atrocities.” Their intentional and deliberate implementation was underscored, together with the Sultan's idea of killing the Armenians through the Ottoman Army and the Kurdish militias. The emphasis of the Egyptian on the participation of the Turkish government and army in the achievement of the extermination is particularly important. It would be the future basis to distinguish the nature of the massacres as genocide. At the time, the Egyptian readers were offered a picture of the Armenian massacres, their development, causes, and consequences as complete as it was possible.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Армянский вопрос в египетской арабоязычной прессе (1870-1890 гг.). The Armenian question in the arabic-language press of Egypt (1870-1890s).
      Uncontrolled Keywords: Ераносян Нарине Степановна, Yeranosyan Narine Stepan
      Subjects: History
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 08 Sep 2016 10:13
      Last Modified: 13 Sep 2016 11:09
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3382

      Actions (login required)

      View Item