Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ժամանակակից թուրքերենի հարադրությունների և կրկնավորների իմաստաքերականական քննություն

Հայրապետյան, Դիանա Արթուրի (2016) Ժամանակակից թուրքերենի հարադրությունների և կրկնավորների իմաստաքերականական քննություն. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (2158Kb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (4Mb)

      Abstract

      Թուրքերենի բառապաշարի, քերականական կառուցվածքի զա-նազան դրսևորումների քննությունն այսօր էլ շարունակում է մնալ թուրքագետ լեզվաբանների ուշադրության կենտրոնում: Լեզվաբանության արդի փուլում վերլուծական բարդությունները՝ կրկնավորներն ու հարադրությունները, պատմական և նկարագրական լեզվաբանությամբ զբաղվող մասնագետների ուշադրության կենտրոնում են: Կրկնավորներն ու հարադրություններն իրերի և երևույթների անվանումների համար կիրառվող ամենահին միջոցներն են և շարունակում են մնալ ժամանակակից թուրքերենում որպես բառակազմական կենսունակ կաղապարներ: Լեզվի զարգացման բոլոր փուլերում բառապաշարի համալրման հիմնական աղբյուրը բառակազմական օրենքներով նոր բառերի ստեղծումն է: Թուրքերենի բառակազմության միջոցների մասին առավել խորը պատկերացում կարելի է կազմել կրկնավորների և հարադրությունների ծագումնաբանական, ձևաբանական, բառաիմաստաբանական վերլուծությամբ, որը հնարավորություն կընձեռի լեզվական այս երևույթի շատ իրողություններ ըմբռնելու և արժևորելու համար: Ձեռնարկելով ժամանակակից թուրքերենի բառակազմության միջոցների՝ հարադրությունների և կրկնավորների քննությունը՝ փորձել ենք լուծել մեր առջև դրված հետևյալ խնդիրները: Թուրքերենի բառակազմության մեջ առանձնացնել հարադրությունների և կրկնավորների արժեքն ու տեղը: Ներկայացնել ժամանակակից թուրքերենի հարադրությունների և կրկնավորների հնչյունական, բառակազմական, ձևաիմաստային, կիրառական, ոճական օրինաչափություններն ու յուրահատկությունները: Վեր հանել ժամանակակից թուրքերենի հարադրությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները: Դիտարկել հարադրությունների և կրկնությունների միջոցով բառիմաստի փոխակերպման իրողությունը: Առանձնացնել հարադրությունների և կրկնավորների հին թյուրքական շերտն ու կաղապարները, փոխառությունները և փոխառյալ կաղապարները: Վեր հանել թուրքերեն հարադրությունների ու կրկնավորների հայերեն համարժեքները, որը հենք կձևավորի հայախոսների՝ թուրքերենի ուսուցման գործընթացում լեզվական այս իրողությունները ճշգրիտ թարգմանելու և ըմբռնելու համար: Диссертация посвящена семантико грамматическому, фонетическому, словообразующему, формообразующему, синтаксическому анализу повторов и парных словосочетаний в современном турецком языке. Методологическую основу исследования составляют методы анализа сравнительного языкознания. Мы проводим типологический анализ повторов и парных словосочетаний в турецком языке при помощи сопостовительного метода. Диссертация состоит из введения, пяти глав с соответствующими параграфами, заключения и списка использованной литературы. Во введении представляются основные цели и задачи исследования, методологическая основа, обосновываются актуальность, значимость, научная новизна и основная цель диссертации. Дается подробный анализ научной литературы по истории вопроса. В первой главе, «Общая характеристика повторов и парных словосочетаний в современном турецком языке», описываются анализируемые феномены на стадиях развития турецкого языка. Повторы и парные словосочетания все еще играют большую роль в формировании словарного корпуса турецкого языка. Редупликаты в турецком языке, в первую очередь, указывают на усиление смысла, значение множественности, а также длительности, связанности и одновременности действия. При помощи дублирования образуются существительные, прилагательные, наречия, становится возможным выразить степени сравнения прилагательных. Редупликаты широко распространены как в литературной, так и в разговорной речи, сообщая ей дополнительную выразительность и эмоциональность. Во второй главе «Роль фонетических трансформаций в процессе создания редупликатов и парных словосочетаний» мы выделили полный, трансформированный, усеченный или частичный способы формирования редупликатов. Трансформированные редупликаты в современном турецком языке образуются почти из всех частей речи, включая подражательные слова и междометия. Редупликаты, образованные именами собственными, имеют уничижительную окраску. Словарные единицы, созданные методом частичной редупликации, подразделяются на три группы в соответствии с количеством пропущенных фонем: двуфонемные, трехфонемные и четырехфонемные. В процессе создания редупликатов предпочтение всегда отдается формам с одинаковым количеством слогов. В третьей главе, озаглавленной «Номинативные повторы и парные словосочетания в современном турецком языке», мы выделяем последовательные, конъюнктивные и определительные формы. Номинативные парные словосочетанния бывают коррелятивными (eşsesli), синонимическими (eşanlamlı) и антонимическими (zıt anlamlı). Кроме вышеназванных, в турецком языке встречаются также единства, образованные заимствованными словами. В современном турецком языке редупликатные сложные слова образуются повторением одного и того же слова. Иногда в подобных единствах используются служебные слова. Тогда они связываются в обход существующих грамматических правил. Можно выделить также сочетания, один или оба компонента которых не являются значимой частью речи и самостоятельно в языке не используются. На первый взгляд подобные компоненты лишены лексического значения, но сравнительно-исторический метод позволяет выявить и восстановить их. Конструкции, составленные антонимами, выражают стилистическую и эмоциональную окрашенность, используются во фразеологических оборотах, пословицах, поговорках, газетных заголовках. The dissertation is devoted to the analyses of juxtapositions and duplicate forms in Modern Turkish from semantic and grammatical point of view. Our research studies phonetic, formative, morphological, syntactic and semantic features of juxtapositions and duplicate forms in Modern Turkish, in comparison with their Armenian equivalents. The research’s methodology is based on the analytical method used in comparative linguistics. We used the comparative method to analyse the typological features of Turkish juxtapositions and duplicate forms. The dissertation consists of introduction, five chapters with their corresponding subchapters, conclusion and bibliography. The Introduction of our research describes the main objectives, the methodological basis of the study; it also justifies the novelty, importance and aim of the theme. A brief review of literature is also provided. The first chapter, “The Common Characteristics of Modern Turkish Duplicate Forms and Juxtapositions”, describes the pragmatic significance of juxtapositions and duplicates as an important means of enriching Turkish vocabulary in all stages of development of the Turkish language. In Modern Turkish the formation of new lexical units by means of juxtapositions and duplicate forms continue to be as one of the most effective ways of word-formation, which can analyzed from the point of view of word-formation and morphology. In Turkish the duplicate forms mainly reflect the intensification of meaning, idea of plurality, sustainability and the meaning of implementation of joint action. The linguistic phenomenon of complexity is mainly active in the field of word formation in Modern Turkish, but it is also observed in the context of morphology. The complexity in the language makes nouns, adjectives, adverbs; it makes possible to express the degrees of comparison of the adjective, plurality. Due to the Turkish linguistic characteristics, many duplicate forms exist in the language. They are widely spread both in the literary language and colloquial speech for the expressiveness and emotional colouring. The Second chapter “The Role of Phonetic Changes in the Formation Process of Dublicates and Juxtopositions” introduces the full, transformed, contracted or partial dublicates. Transformed dublicates, derived from the full ones, differ from their initial forms by the qualitative features of the second component, which is the rhythmical word-echo of the first component. This type of dublication is peculiar to Turkish and has wide range of use. In Modern Turkish transformed dublicates are formed with nearly all parts of speech, including imitative words. According to the number of contracted phonemes compounds formed through partial duplication fall into three groups; double-phonemes, triple-phonemes, four times-phonemes. Under the influence of stem-compounds syllabic identification process, preference is always given to the constructions, in which the number of the syllables is the same. For the same reason stress movements can occur. Phonetic peculiarities are typical for Turkish juxtopositions and duplicates, which have great role in components’ word order.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Семантико-грамматический анализ повторов и парных словосочетаний в современном турецком языке. Semantic and grammatical analysis of juxtaposıtıons and duplıcate forms ın modern turkısh.
      Uncontrolled Keywords: Айрапетян Диана Артуровна, Hayrapetyan Dıana Arthur
      Subjects: Linguistics
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 08 Sep 2016 10:38
      Last Modified: 08 Sep 2016 10:38
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3383

      Actions (login required)

      View Item