Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ամիրդովլաթ Ամասիացու «Օգուտ բժշկութեան» երկի բառապաշարը

Կարապետյան, Աստղիկ Ալբերտի (2015) Ամիրդովլաթ Ամասիացու «Օգուտ բժշկութեան» երկի բառապաշարը. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (311Kb) | Preview

    Abstract

    Որևէ հեղինակի երկերի μառապաշարի քննությունը հնարավորություն է ընձեռում նախ և առաջ μացահայտելու և արձա-նագրելու այն ընդհանրությունները, որոնք հատուկ են տվյալ լեզվին նրա զարգացման տվյալ փուլում: Այս տեսանկյունից մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում Ամիրդովլաթ Ամասիացու μժշկագիտական աշխատությունները, որոնք մինչ այսօր հարուստ նյութ են տվել միջին հայերենի μառամթերքը ներկայացնելու և հնչյունական ու քերականական իրողություններն ուսումնասիրելու համար, սակայն մասնավո-րապես «Օգուտ μժշկութեան» երկի μառապաշարն առանձին քննության առարկա չի եղել1: ՕԲ-ի հարուստ ու μազմաշերտ μառապաշարի ուսումնասիրությունը հստակ ու ամμողջական պատկերացում կարող է տալ գրական լեզվի զարգացման տվյալ ժամանակի վիճակի մասին: Թեմայի ընտրությունը պայմանավորված է նաև միջին հայերենի համակողմանի ուսումնասիրության կարևորությամμ, քանի որ հայոց լեզվի այս փուլը նվազ խորությամμ է ուսումնասիրված: ԱՏԵՆԱԽՈՍՈՒԹՅԱՆ ՆՊԱՏԱԿՆ ՈՒ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ: Ատենախոսության նպատակն է կատարել Ա.Ամասիացու ՕԲ-ի μառապաշարի համակողմանի քննություն, μնութագրել այնտեղ արտացոլված μառակազմական օրինաչափությունները և μառապաշարային առանձնահատկություններն ու փոփոխությունները, որոնք հատուկ են XV դարի հայերենին: Այս նպատակի իրականացման համար մեր առջև խնդիր ենք դրել. Առանձնացնել և ուսումնասիրել μառակազմական կաղապարները՝ ընդգծելով դրանցով կազմված գրաμարյան և միջինհայերենյան կազմությունները, տալ յուրաքանչյուր կաղապարի ու ենթակաղապարի գործունության ու գործառական μեռնվածության աստիճանը, ներկայացնել μառակազմական մակարդակում գործող համակարգային իրողությունները: Առանձնացնել գրաμարյան այն μառերը, որոնք μնագրում գործածվել են նոր իմաստներով: Ներկայացնել միջինհայերենյան նորաμանությունները: Ներկայացնել երկում հանդիպող μոլոր փոխառությունները, դասակարգել դրանք ըստ փոխատու աղμյուրի՝ առանձնացնելով այն փոխառությունները, որոնք երկում գործածվել են առաջին անգամ կամ միակ վկայությունն են ողջ միջին հայերենի շրջանում: Փոխառությունները քննելիս ներկայացնել նաև պատմական, քաղաքական, լեզվական ու մշակութային այն հանգամանքները, շփումներն ու ազդեցությունները, որոնք՝ որպես արտալեզվական գործոններ, նպաստել են ընդհանրապես միջին հայերենի μառապաշարում կատարված փոփոխություններին: Анализ лексикона произведений того или иного автора дает возможность выявить и констатировать сходства с лексикой данного языка на данном этапе развития. С этой точки зрения большой интерес представляют труды по медицине Амирдовлата Амасиаци, которые и по сей день являются богатым источником для представления словарного фонда среднеармянского языка, а также изучения его фонетических и грамматических реалий. Oднако словарный запас данного труда ни разу не становилась предметом отдельного исследования. Цель диссертации заключается во всестороннем изучении лексикона “Польза медицины” А. Амасиаци (ПМ), в исследовании отраженных в труде словообразовательных закономерностей, а также лексических особенностей и изменений, свойственных армянскому языку XV века. Для достижения данной цели были поставлены следующие задачи: Выделить и изучить словообразовательные модели, а также ими образованные слова в грабаре и среднеармянском, выявить степень эффективности и функциональной нагрузки каждой отдельной модели и подмодели, определить структуры, функционирующие на словообразовательном уровне. Выделить те слова грабара, которые в подлиннике используются в новом значении. Представить неологизмы среднеармянского языка. Представить все встречающиеся в труде заимствования, классифицировать их по источникам, выделив те заимствования, которые впервые были использованы в данном труде или единственный раз в среднеармянском языке вообще. Исследуя заимствования, представить также те исторические, политические, языковые и культурные предпосылки и влияния, которые в качестве внеязыковых факторов способствовали появлению заимствований в среднеармянском языке. The examination of the vocabulary of the complete works of any author first of all enables the researcher to reveal and record the similarities with the vocabulary of a particular language in the given period of its development. Amirdovlat Amasiatsi is of а special interest from this perspective as although his medical works have provided vast material to present the vocabulary of the Middle Armenian, as well as to examine the phonetic and grammatical facts, but the word-stock of the present work hasn’t been subject to a particular analysis yet. The analysis of the rich and multilevel vocabulary of “The Benefits of Medicine” (B.M.) can fully and clearly present the development of the literary language in the given period of time. The aim of the research is to thoroughly examine the vocabulary of the “The Benefits of Medicine” by Amirdovlat Amasiatsi, as well as to reveal all the peculiarities characteristic of the 15th century Armenian word-formation. To attain this aim, we have set out the following objectives: To single out and examine word-forming patterns, the Ancient Armenian and the Middle Armenian words formed with these patterns, to measure the functional load of every pattern and sub-pattern, to present the structures functioning on the word formation level. To single out those Old Armenian words that acquired new meanings in the original. To single out the Middle Armenian neologisms. To present all the borrowings used in the work, to classify them according to the source borrowed, singling out the borrowings, which are used in the work for the first time, or those which are used only once in the whole Middle Armenian period. While analysing the borrowings to introduce the political, historical, linguistic and cultural situation that contributed to the changes in the Middle Armenian vocabulary as an extra-linguistic factor. The findings of the research can be used while designing courses on History of the Armenian language, Historical Lexicology, Historical Word-Formation, as well as in researches on the interrelations of the Middle Armenian and Eastern languages, in particular Arabic and Farsi.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Лексикон труда “Польза медицины” Амирдовлата Амасиаци. The vocabulary of “The benefits of medicine” by Amirdovlat Amasiatsi.
    Uncontrolled Keywords: Карапетян Астхик Альбертовна, Karapetyan Astghik Albert
    Subjects: Linguistics
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 08 Sep 2016 13:52
    Last Modified: 13 Sep 2016 12:46
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3387

    Actions (login required)

    View Item