Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Բառամիավորների նկարագրության սկզբունքները ժամանակակից հայոց լեզվի բառապաշարի համակարգչային շտեմարանում

Հակոբյան, Ֆրիդա Արտաշեսի (2016) Բառամիավորների նկարագրության սկզբունքները ժամանակակից հայոց լեզվի բառապաշարի համակարգչային շտեմարանում. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (332Kb) | Preview
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (31Mb)

      Abstract

      Ատենախոսության թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է առավել լիակատար կերպով հայերենը տեղեկատվական տեխ-նոլոգիաների բնագավառում կիրառելու անհրաժեշտությամբ, որը կծառայի երկու նպատակի: Մի կողմից՝ համակարգչային տեխնիկական միջոցների նորագույն նվա-ճումներն օգտագործելով՝ հնարավոր կլինի նոր ձևերով կատարել հայերենի լիակատար ուսումնասիրությունը, համակարգել լեզվական նյութը, լեզվական իրողությունները հետազոտել և համապատասխան ձևով՝ թվային տարբեր միջոցներով ներկայաց-նել, մյուս կողմից՝ համացանցում եղած հսկայածավալ և տարաբնույթ տեղեկատվու-թյունը հայերենով հասանելի դարձնել հայ օգտվողներին։ Քանի որ ցանակացած լեզվի հիմնական ատաղձը այդ լեզվի բառապաշարն է, լեզուն համակարգչի միջոցով ուսում-նասիրելն ու ներկայացնելը ամենից առաջ ենթադրում են այդ լեզվի բառապաշարի ներկայացում։ Հետևաբար հայերենը համացանցային լեզու դարձնելու և այն տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնագավառում առավել հաջողությամբ գործածելու համար առաջին հերթին անհրաժեշտ է նկարագրել հայերենի բառապաշարը՝ օգտագործելով ժամանակակից համակարգչային տեխնիկայի անընդհատ ու շարունակական զարգացումները։ Այդ նպատակին հասնելու լավագույն եղանակը հայերենի բառապա-շարի համակարգչային շտեմարան կազմելն է: Ատենախոսության նպատակն է, մի կողմից՝ հենվելով ժամանակակից համակարգչային բառարանագրության ուսանելի փորձի վրա, մյուս կողմից՝ հաշվի առնելով հայերենի լեզվական առանձնահատկությունները, մշակել հայերենի բառապաշարի համակարգչային շտեմարան կազմելու սկզբունքները, որոնց համաձայն ներկայացված կլինի հայերենի բառապա-շարն իր համաժամանակյա վիճակով, կկատարվի բառապաշարի հնարավորինս ամ-բողջական իմաստային դասակարգում, ներկայացված կլինեն բառերի հասկացական և իմաստային փոխհարաբերությունները, կտրվի բառի ձևաիմաստային սպառիչ բնութագիրը: Ատենախոսութ-յան մեթոդաբանական հիմքում ընկած են ժամանակակից լեզվաբանության փորձն ու արդի գիտության նվաճումները: Կիրառվել են կառուցվածքային լեզվաբանության հա-մաժամանակյա ուսումնասիրության մեթոդները, համակարգչային լեզվաբանության մեջ լեզվական հետազոտությանների սկզբունքներն ու լեզվի ձևային նկարագրության եղանակները: Целью диссертационной работы является разработка принципов построения нового типа электронного лексического банка данных современного армянского языка. Научная новизна и практическое значение работы заключаются в том, что как процесс создания, так и результат построения принципиально нового банка данных будет способствовать дальнейшему расширению использования информационных технологий в области гуманитарных наук, изучению некоторых теоретических проблем компьютерной лингвистики, разработке методов формального описания языка, а также решению различных прикладных задач. Диссертация состоит из введения, трех глав, заключения и списка использованной литературы. Во введении рассматриваются вопросы, связанные с основными особенностями компьютерной лингвистики, стоящими перед ней теоретическими и прикладными задачами, в частности, в области применения методов формального описания языков в целях изучения и представления языковой структуры с помощью компьютерной техники, способами и приемами описания лексики, а также представляются цели и задачи исследования. В первой главе- «Предпосылки создания электронного лексического банка данных современного армянского языка» -рассматриваются имеющиеся в интернете источники по предоставлению лексической информации, с целью выявления, могут ли они считаться электронной базой данных и послужить примером для построения электронного лексического банка для современного армянского языка. Описывается структура иноязычных электронных словарей и лексических баз, говорится об их общих чертах и различиях в представлении словарных единиц. Отмечается, что в них ни в коей мере не дается исчерпывающая формально-семантическая характеристика слова, и посему они не только не могут служить прямой основой для построения нашего банка, но и сами по себе не могут считаться лексической базой данных. Обращается внимание на работы, ведущиеся в сфере армянской электронной лексикографии, рассматриваются вопросы о действительном существовании электронных словарей армянского языка и о том, в какой мере имеющиеся источники могут быть полезны для создания армянского банка данных. Подчеркивается важность представления в будущем банке данных армянской лексики в ее современном состоянии, с наиболее точной семантической классификацией представленной лексики наряду с полным описанием фонетических, семантических и грамматических особенностей лексических единиц. The aim of the dissertation is on one hand by using current advances of modern computational lexicography, on the other hand, taking consideration linguistic features of the Armenian language to develop principles of creating a lexical database in which the lexicon will be presented in its current state, the semantic classification of the lexicon will be done, lexical and semantic relations of words will be shown and lexical-semantic characteristics of words will be given. The novelty and practical significance of the thesis lies in developing principles of creating a kind of lexical database which will have an enormous impact on the way of using modern information technologies in the field of human science, investigating linguistic phenomena as well as will have many different applications. The dissertation consists of an introduction, three chapters, conclusions and bibliography. The introduction presents some issues connected to computational linguistics, formal description of language, types of meaning representations on the Internet. The choice of the theme under the study, scientific novelty, the modernity of the dissertation, the aims and the methods are discussed as well. In the first chapter entitled “The background of creating a lexical database for the Armenian language” some of modern age electronic dictionaries and lexical databases compiled for different foreign languages are shown as the main source of presenting lexical information. Major characteristics and differences between electronic dictionaries and lexical databases are analyzed. It is noted that neither in electronic dictionaries nor lexical databases is given lexical-semantic characteristics of the word as the principal semantic unit of language; for us none of them can serve as an example for creating a lexical database. Moreover, they cannot be considered lexical databases by themselves in any way because neither of them gives complete lexical-semantic characteristics of words. Some issues about Armenian dictionaries are discussed trying to find ways how the experience of Armenian lexicography can be used in order to create a lexical database. It is noted that in our newly compiled database must be given phonetic, lexical-semantic and morphological characteristics of words.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Принципы описания словарных единиц в электронной лексической базе современного армянского языка. The principles of word descriptions in the lexical database of modern armenian language.
      Uncontrolled Keywords: Акопян Фрида Арташесовна, Hakobyan Frida Artashes
      Subjects: Linguistics
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 08 Sep 2016 15:03
      Last Modified: 14 Sep 2016 10:55
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3389

      Actions (login required)

      View Item