Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Արաբերենի ազդեցության դրսևորումները Անտիոքի հայերեն խոսվածքներում

Միքայելյան, Սոնա Արայի (2016) Արաբերենի ազդեցության դրսևորումները Անտիոքի հայերեն խոսվածքներում. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (28Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (5Mb)

      Abstract

      Հայերենի բարբառային միավորները նկարագրելիս հեղինակներն ուշադրություն են դարձրել նաև դրանցում առկա օտար ազդեցություններին: Սակայն նրանց հետաքրքրությունը հիմնականում սահմանափակվել է իրենց աշխատությունների հավելվածների բառացանկերում ընդգրկելով օտար փոխառություններ: Որոշ հետազոտություններում ներկայացվել են բարբառային տվյալ համակարգի տարբեր մակարդակներում առկա օտար ազդեցություններ: Բայց այդ ամենն արվել է ուսումնասիրվող բարբառի կամ խոսվածքի գրանցման պահին ստացված պատկերն ամբողջացնելու նպատակով: Հայերենի բարբառներում օտար լեզուների այս կամ այն տիպի ներթափանցումներին նվիրված համակողմանի ուսումնասիրություններ չեն կատարվել հավանաբար մեկ հիմնական պատճառով. 19-րդ դարի վերջերից սկզբնավորված հայ բարբառագիտության հիմնական նպատակը հայերենի բազմաթիվ տարածքային տարբերակների հայտնաբերումը և գիտական նկարագրությամբ դրանք կորստից փրկելն էր: Հայերենի տարածքային տարբերակներում այլ լեզուներից կատարված փոխառությունների համապարփակ քննությունը, սակայն, կարևոր է մի քանի առումով: Նախ` օտար ազդեցությունների տիպաբանական, պատմական, հանրալեզվաբանական և այլ մեթոդներով ուսումնասիրությունները լրացնում կամ ճշգրտում են փոխատու և փոխառու լեզուների (բարբառների) համապատասխան բնագավառների վերաբերյալ ընդունված գիտական մոտեցումները: Դրանք նաև օգնում են բացահայտելու, օրինակ, հայերենի տվյալ տարածքային տարբերակի պատմական զարգացման փուլերի ժամանակագրական հաջորդականությունը, օտար ազդեցություններով պայմանավորված փոփոխությունների ընթացքն ու նոր առաջացած յուրահատկությունները համակարգի տարբեր մակարդակներում: Միևնույն ժամանակ, ինչպես հայտնի է, երկու տարբեր ազգերի լեզվական իրողությունների զուգադրում-համեմատումից ստացվող արդյունքները հանրալեզվաբանության տեսանկյունից դիտարկելու դեպքում կարող են բացահայտել այդ ժողովուրդների պատմական կապերի, շփումների, նրանց մշակութային, հասարակական կյանքի ձևերի, կենցաղի և այլնի անհայտ կամ քիչ հայտնի փաստեր: Աշխատանքում ուսումնասիրվել են արաբերենի` լեզվի տարբեր մակարդակներին բնորոշ ներթափանցումները հայերենի բարբառների արևմտյան խմբակցության Անտիոքի կամ ծայրհարավարևմտյան բարբառախմբում : Ըստ բազմահատկանիշ-վիճակագրական դասակարգման` նշված բարբառախմբի մեջ ներառված են Քեսաբ-Սվեդիայի բարբառը՝ Քեսաբի, Քաբուսիեի, Յողուն-Օլուկի, Հաջի-Հաբիբլիի, Արամոյի խոսվածքներով, և Բեյլանի բարբառը: Բարբառային այս միավորները պատմական Ասորիքի (Սիրիայի) Անտիոք նահանգում (այսօր` Թուրքիային պատկանող) և Սիրիայի Քեսաբ քաղաքավանում ու շրջակա բնակավայրերում 20-րդ դարում արձանագրված և գիտականորեն նկարագրված հայերենի տարածքային տարբերակներն են: Ավելի վաղ դրանց գիտական նկարագրություն, նաև դրանցում օտար փոխառությունների վերաբերյալ տեղեկություններ գրեթե չեն հանդիպում: Территориальные варианты антиохийской, или крайней юго-западной диалектной группы западной группы армянских диалектов, – это научно описанные диалектные единицы армянского языка, зафиксированные в 20-м веке в провинции Антиохия исторической Сирии (ныне в составе Турции) и в Кесабе (современная Сирия). Более ранние научные описания этих диалектов, так же как и сведения об иноязычных заимствованиях в них, встречаются крайне редко. А между тем являющаяся носителем этих диалектов община, – одна из старейших в регионе. В отдельные исторические периоды доминирующее положение здесь занимали разные народы, говорящие каждый на своем языке, тесное общение с которыми привело к проникновению в местные диалекты армянского значительного объема иноязычных, в частности, арабских заимствований. Целью данной диссертации является системное исследование влияния арабского языка на вышеуказанную диалектную группу с применением сравнительно-типологического метода. В работе поставлены следующие задачи: описать проявления звуковой системы арабского языка на примере заимствований; провести морфолого-семантический анализ заимствований; классифицировать заимствования по семантико-тематическим группам; охарактеризовать их с применением общеязыковедческого подхода. Основные положения диссертации могут быть полезны при проведении всесторонних исследований наблюдаемых в армянских диалектах иноязычных проникновений. Работа поможет выявить не только языковые, но и исторические, культурные и общественные связи между соседними народами, ввиду чего она представляет интерес для специалистов в области арменоведения в целом и армянского языкознания в частности. The territorial varieties of the Antiochian, or the southwesternmost dialect cluster of the western group of Armenian dialects, are the scientifically described dialectal units of Armenian, recorded in the 20th century in the Province of Antioch of historical Syria (presently part of Turkey), and in the town of Kesab (in present-day Syria). Earlier scientific descriptions or information about borrowings from foreign languages in said dialects are quite a rare occurrence. Meanwhile, this community, which is the native speaker of the dialects at issue, is one of the oldest in the region. At certain historical periods, different peoples, speaking each their own language, dominated here; close communications with them resulted in penetration of a considerable amount of foreign borrowings, Arabic in particular, into the local dialects of Armenian. The goal of this dissertation is to conduct a systemic study of the influences of the Arabic language on the dialect group in question with the use of the comparative-typological method. The tasks set in the work are as follows: a) to describe the evidences of the Arabic sound system, exemplified by borrowings; b) to conduct morphological-semantic analysis of the borrowings; c) to classify the borrowings into semantic-thematic groups; d) to characterize the latter with a general linguistics approach. The key provisions of the dissertation can contribute to comprehensive researches of foreign intrusions into the dialects of the Armenian language. The work will help identify not only linguistic, but also historical, cultural and social ties between the neighboring peoples, thereby it is of interest for researchers in the field of Armenian studies in general, and of Armenian linguistics in particular. The dissertation consists of an introduction, two chapters, conclusions, a list of abbreviations, a reference list, and an appendix. The Introduction gives a general outline of the issues elucidated in the dissertation, substantiates the relevance of the theme, as well as provides a brief insight into the Armeno-Syrian historical bonds and Armeno-Arab linguistic relations.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Влияние арабского языка на армянские говоры Антиохии. The influence of the arabic language on the armenian patois of Antioch.
      Uncontrolled Keywords: Микаелян Сона Араевна, Mikayelyan Sona Ara
      Subjects: Linguistics
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 09 Sep 2016 10:02
      Last Modified: 09 Sep 2016 10:02
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3395

      Actions (login required)

      View Item