Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Սերո Խանզադյանի լեզվական արվեստը

Մարգարյան, Ինգա Աշոտի (2015) Սերո Խանզադյանի լեզվական արվեստը. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (267Kb) | Preview

    Abstract

    Մինչ օրս Սերո Խանզադյանի ստեղծագործությունները լեզվաոճական μավարար քննության չեն արժանացել: Գրողի ստեղծագործությունների վերաμերյալ առավել շատ հանդիպում են գրականագիտական հոդվածներ, մենագրություններ, ինչպես նաև հեղինակի կենսագրությանն ու գրական ժառանգությանը նվիրված առանձին գրքեր դիտարկվել են առանձին պատմավեպերի լեզվական տարրեր կամ միավորներ, կամ էլ մի քանի երկերի լեզվի և ոճի հարցեր: «Ժամանակակից հայ արձակի լեզվի և ոճի հարցեր»2 ատենախոսության մեջ խորհրդային մի քանի գրողների ստեղծագործությունների քննության հետ ընդհանրական ուսումնասիրվել են Ս. Խանզադյանի վեպերից մի քանիսը՝ «Մխիթար Սպարապետ», «Խոսեք, Հայաստանի լեռներ», «Թագուհին հայոց», «Հողը» : «Սերո Խանզադյանի` գյուղը պատկերող ստեղծագործությունների լեզուն և ոճը» ատենախոսության ուսումնասիրության փաստական նյութը հեղինակի «Հողը», «Մեր գնդի մարդիկ» վեպերն են ու մի քանի պատմվածքները: Սերո Խանզադյանի պատմավեպերի դարձվածների և պատկերավորման միջոցների ուսումնասիրության վերաμերյալ հայտնի են նաև առանձին հոդվածներ: Ս. Խանզադյանի արձակի լեզվաոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է մի կողմից այն նշանակալից ավանդով, որ ունի գրողը հայ արձակի զարգացման գործում, մյուս կողմից՝ այն արդիականությամμ, որը μնորոշ է նրա ստեղծագործությունների մեծ մասին: Աշխատանքի գլխավոր նպատակը մեծ գրողի խոսքարվեստի գնահատությունն է՝ քննության նյութ դարձնելով հիմնականում նրա գեղարվեստական ստեղծագործությունների լեզուն: Առաջին հերթին փորձել ենք լուծել հետևյալ հիմնախնդիրները. կատարել բառապաշարի լեզվաոճական համակողմանի քննություն, ուսումնասիրել Ս. Խանզադյանի խոսքարվեստին μնորոշ քերականական ձևաբանական և շարահյուսական¤ իրողությունները, հնարավորինս համակարգված և համակողմանիորեն μացահայտել և վերլուծել ոչ միայն ընդհանրապես խանզադյանական խոսքարվեստի հատկանիշներն ու յուրահատկությունները, այլև պարզել դրանց հատուկ գծերը՝ ըստ լեզվի մակարդակների, ըստ ժանրային պատկանելության, հարկ եղած դեպքում՝ նաև ըստ առանձին ստեղծագործությունների: Ատենախոսության գիտական նորույթը պայմանավորված է նյութի ընտրությամμ, նաև նրանով, որ առաջին անգամ հանգամանալից ուսումնասիրության է ենթարկվում Ս. Խանզադյանի արձակի լեզուն ամμողջությամμ՝ ներառելով μառապաշարային և քերականական իրողությունների համակողմանի քննությունը: Կատարված դիտարկումների հիման վրա էլ առանձնացվել են հեղինակի լեզվի զարգացման հինգ հիմնական շրջափուլերը, ժանրային պատկանելությամμ պայմանավորված յուրահատկությունները, ինչպես նաև առանձին ստեղծագործությունների μնորոշ հատկությունները, հատուկ ուշադրություն է դարձվել Ս. Խանզադյանի լեզվի ժողովրդայնությանն ու արտահայտչականությանը նպաստող μառապաշարային, ձևաμանական ու շարահյուսական դրսևորումներին, համապատասխան լեզվաոճական հնարներին: Ուսումնասիրության փաստական նյութը: Աշխատանքի համար լեզվական նյութ են ծառայել Սերո Խանզադյանի երկերի ժողովածուի վեցհատորյակը, «Հայրենապատում» երկի քառահատորյակը, նաև առանձին վեպեր, վիպակներ, պատմվածքներ, ավանդազրույցներ, հեքիաթներ, որոնց միջոցով μացահայտվում, ի ցույց են դրվում հեղինակի ստեղծագործությունների լեզվի զարգացումը, նրա լեզվաշինական ակտիվ գործունեությունը: Շեշտը դրվում է գլխավորապես գեղարվեստական արձակի քննության վրա: Հրապարակախոսական, գիտական բնույթի շատ հոդվածներ, ելույթներ ու նամակներ դուրս են մնացել ատենախոսության ուսումնասիրության շրջանակներից:Произведения Серо Ханзадяна до сегодняшнего дня не удостаивались удовлетворительного языкового анализа. Необходимость в исследовании лингвостилистических особенностей прозы С. Ханзадяна обусловлена тем, что Ханзадян один из выдающихся представителей армянской прозы, и в его произведениях представлены особенности языка художественной прозы конца двадцатого века. Всесторонне исследовались лексикон, грамматические реалии, стилистически-выразительные формы армянской прозы, по возможности систематизированно проанализированы не только свойства и особенности, характерные для речевого искусства С. Ханзадяна, но и характерные для них черты: по языковым уровням, по жанровой принадлежности, иногда и по отдельным произведениям. Научная новизна работы обусловлена выбором материала, а также тем, что всестороннему анализу подвергается язык прозы С. Ханзадяна в целом. Материалом для исследования послужила в основном художественная проза Серо Ханзадяна. Во введении обоснованы актуальность исследуемой темы, цель и задачи работы. “Лексикологические реалии”, состоит из четырех частей: “Лексикологические особенности”, ”Семиологические особенности”, “Морфологические особенности”, “Фразеологические особенности”, которые в свою очередь состоят из соответствующих параграфов. В первом отделе рассматриваются прикладные особенности общеупотребительных и необщеупотребительных слов и самые различные выразительные средства стилизации. Этот отдел в особенности важен изучением народно-разговорных слов, диалектных слов, историзмов, неологизмов, заимствований. Речь Ханзадяна отличается обильным использованием диалектных слов и выражений. Встречаются в основном слова, выражения из горисского диалекта: “շնաթակ” (беспощадно избивать), “իծահազ” (фальшиво кашлять), “պատճառավոր” (беременная), “ճաղար” (синеглазый), “ժանգառք” (вечерние сумерки), “լիսեմն” (маленькая разновидность лисы). Неологизмы, нашедшие место в прозе, выделяются различными структурными типами: “վրանահյուս” (сотканный из палаток), “մատնեհատած” (вышивальщик) и др. В отделе гносеологических реалий исследованы полисемия, моносемия, формально-смысловые особенности использования синонимов, антонимов, паронимов и омонимов.The works of Sero Khanzadyan haven’t been examined sufficiently from the point of view of linguistics so far. The necessity of the linguistic-stylistic analysis of the prose by Khanzandyan is conditioned by the fact that the latter is a prominent figure in the Armenian prose and his works represent characteristic features of the late twentieth century prose language. In the present research work the vocabulary, grammatical structures as well as stylistic-expressive means have been thoroughly studied. Not only the general characteristic features and peculiarities of Khanzandyan’s works have been analyzed and structurally discussed but also their peculiar features have been ascertained according to linguistic levels, genre belongingness and sometimes according to separate works as well. First of all, the scientific innovation of the given research is conditioned by the unique method through which the five phases of the development of the author’s language have been determined and besides the author’s prosaic language have been studied in a general sense. As a material for the research basically the prose of the author has been used. The thesis consists of an introduction, two chapters that have two sub-chapters, a conclusion, a bibliography and summaries. In the Introduction the modernity of the topic as well as the objective and the issues of the work have been presented and justified. The first chapter entitled as Lexicological Facts consists of four sections: Vocabulary Peculiarities, Semantic Facts, Word Formation Facts and Phraseological Facts. These parts are respectively divided into corresponding subsections. In the first section the functional peculiarities and stylistic expressions of common and non common words have been discussed. This section gains its importance particularly due to the study of colloquialisms, dialect words, archaisms, neologisms and borrowings. Khanzadyan’s style becomes complete with the abundant usage of dialect words and expressions. Basically we come across words and expressions of Goris dialect such as «շնաթակ» [shnatak] “to beat hard”, «իծահազ» [itsahaz] “fake cough”, «պատճառավոր» [patcharavor] “pregnant” , «ճաղար» [tschaghar] “blue eyed”, «ժանգառք» [jangark] “twilight”, «լիսեմնը» [lisemn] “small fox”.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Языковое искусство Серо Ханзадяна. The language art of works of Sero Khanzadyan.
    Uncontrolled Keywords: Маргарян Инга Ашотовна, Margaryan Inga Ashot
    Subjects: Linguistics
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 09 Sep 2016 12:27
    Last Modified: 22 Mar 2017 14:11
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3397

    Actions (login required)

    View Item