Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Պավել Լիսիցյանի կյանքը և գործունեությունը

Մակարյան, Սոնա Այվազի (2015) Պավել Լիսիցյանի կյանքը և գործունեությունը. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (4Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (424Kb)

      Abstract

      Հայ կատարողական արվեստի փայլուն ներկայացուցիչների գործունեության ուսումնասիրությունը հայրենական երաժշտագիտության կարևորագույն խնդիրներից է: Դեռևս 1973 թվականին, բոլորելով իր հիմնադրման 15-ամյակը, ՀԽՍՀ ԳԱ Արվեստի ինստիտուտը մշակում է իր հետագա զարգացման կարևորագույն փաստաթուղթը՝ «Արվեստի ինստիտուտի գիտահետազոտական աշխատանքների քսանամյա հեռանկարային ծրագիր» , որտեղ «մի կողմից՝ ամփոփվում է արվեստի տարբեր ասպարեզներում արվեստագիտական ուժերի կատարած աշխատանքը, մյուս կողմից՝ ըստ բնագավառների ուրվագծվում գիտական այն ճանապարհը, որով ընթանալու էր Արվեստի ինստիտուտն իր գործունեության հետագա քսանամյակում» : Երաժշտագիտությանը նվիրված բաժնում կարդում ենք՝ «Նախատեսվում է գրել սովետահայ երաժշտական կատարողական արվեստի պատմությունը, այդ թվում՝ ներկայացնել դրա առանձին կողմերը` Ալ.Սպենդիարանի անվան օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի պատմությունը, հայ դիրիժորների արվեստը, նշանավոր երգիչներ Հայկանուշ Դանիելյանի, Շարա Տալյանի, Գոհար Գասպարյանի, Տաթևիկ Սազանդարյանի, Ջարուհի Դոլուխանյանի և Պավել Լիսիցյանի երգարվեստը» : Եվ իսկապես՝ անուրանալի է աշխարհահռչակ հայ երգիչ, ՍՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1956), Աշխատանքի կարմիր դրոշի և Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանների ասպետ, Մեծ թատրոնի մեներգիչ Պավել (Պո-ղոս) Գերասիմի Լիսիցյանի (1911-2004) կատարողական և մանկավարժական գործունեության նշանակությունը: Պ.Լիսիցյանի բարձրակարգ արվեստը տասնամյակներ շարունակ գերել է բազմաթիվ երկրների օպերային արվեստի սիրահարներին։ Ունենալով բացառիկ գեղեցիկ, մեծ դիապազոնի ու ուժգնության ձայն, նա հավերժական հետք է թողել համաշխարհային օպերային մշակույթի պատմության մեջ։ Աշխարհում ավելի քան երեսուն երկիր ծափահարել են նրան, և նրա վոկալ արվեստի փառքը տարածվել է ոչ միայն մեր հայրենիքում, այլև նրա սահմաններից դուրս: ՍՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Իրինա Արխիպովայի դիպուկ գնահատմամբ. «Մեծ թատրոնի, խորհրդային վոկալ-կատարողական արվեստի պատմության մեջ հրաշալի էջ է գրել Խորհրդային Միության ժողովրդական արտիստ Պավել Լիսիցյանը» : 1940-1966 թվականներին լինելով Մեծ թատրոնի սոլիստ, տասնամյակներ շարունակ Պ.Լիսիցյանը եղել է «խորհրդային օպերային առաջատար երգիչներից մեկը» : Նրա օպերային լավագույն դերերգերից են Ժերմոնը՝ Վերդիի «Տրա-վիա¬տա» օպերայից, Ամոնասրոն՝ Վերդիի «Աիդա» օպերայից, Էսկամիլիոն՝ Բիզեի «Կարմեն» օպերայից, Օնեգինը՝ Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին» օպերայից, Մազեպան՝ Չայկովսկու «Մազեպա» օպերայից, Ելեցկին և Տոմսկին՝ Չայկովսկու «Պիկովայա դամա» օպերայից, Ռոբերտը՝ Չայկովսկու «Իոլանտա» օպերայից, Գրյազնոյը՝ Ռիմսկի-Կորսակովի «Թագավորի հարսնացուն» օպերայից, կոմս դը Նևե¬րը՝ Մեյերբերի «Հուգենոտներ» օպերայից, Կիազոն՝ Փալիաշվիլու «Դաիսի» օպերայից և այլն: Մեծ է նրա ներդրումը հայկական օպերային արվեստում: Բավական է նշել նրա Արշակը՝ Տիգրան Չուխաճյանի «Արշակ Երկրորդ» օպերայից, Թովմաը՝ Արտեմի Այվազյանի «Ատամնաբույժն արևելյան» օպերայից, Թաթուլը՝ Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Ալմաստ» օպերայից, Գրիգորը` Հարո Ստեփանյանի «Լուսաբացին» օպերայից, Մոսին` Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» օպերայից և այլն: Диссертация посвящена исследованию творчества Народного артиста СССР Павла Лисициана. Благодаря большому голосовому диапазону, редкому бархатистому тембру и исключительному артистизму П. Лисициан создал в оперном искусстве такие незабываемые образы, как Жермон (Верди, “Травиата”), Амонасро (Верди, “Аида”), Эскамильо (Бизе, “Кармен”), Онегин (Чайковский, “Евгений Онегин”), Мазепа (Чайковский, “Мазепа”), Елецкий и Томский (Чайковский, “Пиковая дама”), Роберт (Чайковский, “Иоланта”), Грязной (Римский-Корсаков, “Царская невеста”), Граф де Невер (Мейербер, “Гугеноты”), Киазо (Палиашвили, “Даиси”) и другие. Значителен вклад П. Лисициана в развитие советской оперы. Он стал первым исполнителем партии Казбича в опере Александрова “Бэла” (1946), Наполеона в “Войне и мире” Прокофьева (1959), Андрэ в опере Жиганова “Джалиль” (1959). В оперном репертуаре П. Лисициана важное место занимали армянские оперные партии. Первый Аршак армянской сцены, он мастерски воплотил образ царя в премьерной постановке оперы Тиграна Чухаджяна “Аршак Второй” в 1945 году на сцене Ереванского театра оперы и балета им. Ал. Спендиаряна. Успешными были его Татул в опере “Алмаст” Александра Спендиаряна, Товмас в “Тапарникосе” Артемия Айвазяна. В качестве камерного певца П. Лисиан исполнял песни и романсы русских (Аренский, Балакирев, Бородин, Глазунов, Глинка, Даргомыжский, Кюи, Мусоргский, Римский-Корсаков, Антон Рубинштейн, Чайковский, Рахманинов), советских (Николай Мясковский, Дмитрий Кабалевский, Дмитрий Шостакович, Тихон Хренников, Вано Мурадели и др.) и армянских (Комитас, Александр Спендиарян, Романос Меликян, Александр Долуханян, Каро Закарян, Арам Хачатурян и др.) композиторов, выступал с концертами в республиках Советского Союза и за рубежом (Иран, Финляндия, Австрия, Венгрия, Румыния, Болгария, Германская Демократическая Республика, Чехословакия, Дания, Польша, Югославия, Нидерланды, Индия, Япония, США, Канада, Греция, Бельгия, Индонезия, Италия, Исландия). The dissertation studies the creative activity of the People’s Artist of the USSR Pavel Lisitsian. Thanks to the wide vocal range, unique velvet timbre and exceptional artistry, P. Lisitsian created such memorable opera characters as Germont (Verdi, “Traviata”), Amonasro (Verdi, “Aida”), Eskamilio (Bizet, “Carmen”), Onegin (Tchaikovsky, “Eugene Onegin”), Mazepa (Tchaikovsky, “Mazepa”), Yeletsky and Tomsky (Tchaikovsky, “The Queen of Spades”), Robert (Tchaikovsky, “Iolanta”), Gryaznoy (Rimsky-Korsakov, “The Tsar’s Bride”), Le Comte de Nevers (Meyerbeer, “Les Huguenots”), Kiazo (Paliashvili, “Daisi”), and others. P. Lisitsian made a significant contribution to the evolution of Soviet opera. He was the first to perform the role of Kazbich in Aleksandrov’s “Bela” (1946), Napoleon in Prokofiev’s “War and Peace” (1959), André in Zhiganov’s “Jalil” (1959). In P. Lisitsian’s repertoire, Armenian opera roles held and important place. The first Arshak on the Armenian stage, the singer masterly embodied the king’s character in the premiere staging of Tigran Chukhajyan’s “Arshak II” in 1945 at the Al. Spendiaryan Yerevan State Opera and Ballet Theatre. Successful were his Tatul in Alexander Spendiaryan’s “Almast”, and Tovmas in Artemy Aivazyan’s “Taparnikos”. As a chamber singer, P. Lisitsian performed songs and romances by Russian (Arensky, Balakirev, Borodin, Glazunov, Glinka, Dargomyzhsky, Cui, Musorgsky, Rimsky-Korsakov, Anton Rubinstein, Tchaikovsky, Rachmaninov), Soviet (Nikolay Myaskovsky, Dmitry Kabalevsky, Dmitry Shostakovich, Tikhon Khrennikov, Vano Muradeli, etc.) and Armenian (Komitas, Alexander Spendiaryan, Romanos Melikyan, Alexander Dolukhanyan, Karo Zakaryan, Aram Khachaturyan, etc.) composers; gave concerts in the republics of the Soviet Union and abroad (Iran, Finland, Austria, Hungary, Romania, Bulgaria, German Democratic Republic, Czechoslovakia, Denmark, Poland, Yugoslavia, the Netherlands, India, Japan, USA, Canada, Greece, Belgium, Indonesia, Italy, Island). P. Lisitsian was an incomparable performer of folk songs; he presented to the audience not only Armenian, but also Russian, Greek, and Bulgarian songs. The dissertation focuses on P. Lisitsian’s life path, his work at the opera theatre, analyzes Lisitsian-specific interpretation of Armenian opera roles, presents his career as a chamber singer, outlines the geography of the artist’s concert activities, as well as identifies the peculiarities of his teaching practice.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Жизнь и деятельность Павла Лисициана. Life and career of Pavel Lisitsian.
      Uncontrolled Keywords: Макарян Сона Айвазовна, Makaryan Sona
      Subjects: Art Science
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 13 Sep 2016 15:10
      Last Modified: 15 Sep 2016 10:54
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3413

      Actions (login required)

      View Item