Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Բռնցքամարտում սկզբնական ընտրության համալիր համակարգի կատարելագործումը

Շախյան, Ալեքսան Հովհաննեսի (2016) Բռնցքամարտում սկզբնական ընտրության համալիր համակարգի կատարելագործումը. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (27Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (4Mb)

      Abstract

      Ժամանակակից բռնցքամարտը բնութագրվում է մարզման գործընթացի և մրցակցային գործունեության բարձր լարվածությամբ, խիստ սահմանափակ ժամանակի պայմաններում բարդ կոորդինացիոն տեխնիկատակտիկական հնարքների կատարմամբ, օրգանիզմի վրա ֆիզիկական և նյարդահոգեկան մեծ բեռնվածությամբ: Նման բարդությունները հաղթահարել և մարզական բարձր նվաճումների հասնել կարող են ոչ բոլորը, այլ միայն ընտրյալները՝ օժտված համապատասխան ընդունակություններով (հատկություններով և որակներով): Այդ իսկ պատճառով բռնցքամարտիկների պատրաստության համակարգում օժտված, հեռանկարային, տաղանդավոր մարզիկների ընտրությունը կարևոր նշանակություն է ստանում: Ըստ Ռ. Կովառի (1997)՝ բնակչության միայն 0,13% են կազմում սպորտային տաղանդները: Սպորտային ընտրության միջոցով վերջիններիս հայտնաբերումը իրենից ներկայացնում է համալիր, բազմաստիճան, մեթոդական և կազմակերպ¬չական երկարատև միջոցառումների տարաբնույթ համակարգ: Այն իր մեջ ընդգրկում է մանկավարժական, մարդաչափական, ֆունկցիոնալ, հոգեբանական, սոցիոլոգիական և հետազոտության այլ մեթոդներ, որոնց շնորհիվ բացահայտվում են անհատի օժտվածությունը և ընդունակությունները որևէ մարզաձևում՝ ինչպես նաև բռնցքամարտում մասնագիտանալու համար: Բազմաստիճան ընտրությունը ապագա մարզիկի այս կամ այն մարզաձևը ընտրելուց մինչ երկրի հավաքական թիմի անդամ դառնալու և բարձր նվաճումների հասնելու գործընթաց է: Սպորտային պատրաստության սկզբնական փուլում համալիր, բազմակողմանի, լիարժեք, ճշգրիտ ընտրությունից է կախված բարձրակարգ, համաշխարհային բարձունքների հասնելու ընդունակ մարզիկի կայացումը: Եթե բռնցքամարտում սպորտային պատրաստության սկզբնական փուլում չիրականացվի նման ընտրություն, ապա այդ գործընթացի հաջորդ փուլերում մարզիկի հեռանկարայնության վերաբերյալ կանխատեսումները արդյունավետ լինել չեն կարող: Եթե այս փուլում 12-14 տարեկան բռնցքամարտիկների շարքում մարզիչը չհայտնաբերի այն կարևորագույն ընդունակությունները, որոնք անհրաժեշտ են բռնցքամարտում, ապա բարձր տարիքում սպորտային ընտրության հարցում նա կկանգնի լուրջ դժվարությունների առջև (А.О. Акопян с соавт., 2005, А.Н. Шиловский, 2010): Գիտամեթոդական գրականության վերլուծությունը բռնցքամարտիկների սպորտային ընտրության խնդրի վերաբերյալ (В. П. Снигирев, 1972, С. Г. Антонов, 1997, В. В. Кличко, 1999, А. И. Белашев, 2000, М. Б. Мартынов, 2002,С. А. Полиевский и др., 2002, В. Д. Коба, 2012), ինչպես նաև բռնցքամարտի մանկապատանեկան մարզադպրոցների՝ տարբեր տարիների (1971-2015թթ.) ծրագրերի ուսումնասիրումը ցույց տվեց, որ առաջադրված հարցը դեռևս կատարելագործման կարիք ունի: Ա. Բելաշևի (2000), Վ. Կոբայի (2012) մշակումները համալիր ընտրության խնդրի վերաբերյալ բռնցքամարտիկների սկզբնական պատրաստության փուլում տեղ չեն գտել գործնականում: Այս ամենը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ներկայումս բազմակողմանի և հստակ որոշված չեն այն ցուցանիշները և դրանց ուսումնասիրման մատչելի մեթոդները, ինչպես նաև չափանիշները, մշակված չեն մոդելային գնահատման սանդղակները, որոնք հնարավորություն կընձեռեն ընտրել հեռանկարային բռնցքամարտիկներին և համալրել ուսումնամարզական խմբերը: Հարկ է նշել նաև, որ մոդելային գնահատման սանդղակներ մշակելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև մարզիկների ազգային պատկանելիությունը: Բացի այդ, ըստ որոշ հեղինակների (В. М. Волков, 1981, Н.Ж. Булгакова, В. А. Румянцев, 1995, Р. А. Джилавян, 2001, Ю.С. Воронов, 2005)՝ սպորտային ընտրության իրականացումը՝ հիմնված համապատասխան ցուցանիշների ամբողջական՝ համալիր-գումարային գնահատականի վրա, բարձրացնում է այդ գործընթացի արդյունավետությունը, մարզիկների հեռանկարայնության կանխատեսման հուսալիությունը: Նշված մոտեցումը նույնպես տեղ չի գտել բռնցքամարտիկների ընտրության գործընթացում: Հիմնվելով վերը շարադրվածի վրա՝ կարելի է նշել, որ սպորտային ընտրության համակարգը պատանի բռնցքամարտիկների սկզբնական պատրաստության փուլում դեռևս կատարյալ չէ: Այդ իսկ պատճառով, մշակելով ընտրության համալիր-գումարային գնահատման համակարգը, ուր հաշվի կառնվեն երեխաների մորֆոֆունկցիոնալ, շարժողական ընդունակությունների, հոգեբանական, ժառանգական գործոնները, և կտրվի դրանց ամբողջական գնահատականը, կլրացվեն այն բացթողումները, որոնք առկա են սպորտային ընտրության գործող համակարգում: Современный бокс характеризуется высокой интенсивностью тренировочного процесса и соревновательной деятельности, выполнением сложно- координационных и технико-тактических приемов в строго ограниченном промежутке времени, высокими физическими и нервно-психическими нагрузками на организм. Преодолеть эти трудности и достигнуть высоких спортивных успехов могут не все, а лишь избранные, наделенные характерными для данного вида спорта способностями. По этой причине в системе подготовки боксеров отбор одаренных спортсменов приобретает важное значение. В соответствии с литературными данными таковыми являются лишь 0,13% населения. Поиск и отбор одаренных боксеров должен носить комплексный характер включающий педагогические, антропометрические, функциональные, психологические, социологические и другие методы исследования. Становление высококласного спортсмена, способного достичь высот мирового масштаба, зависит от результативно осуществленного отбора уже на начальном этапе спортивной подготовки. Если на данном этапе тренер не выявит у 12-14 летних спортсменов необходимые в боксе способности, то в более старшем возрасте в вопросах отбора он встанет перед серьезными затруднениями. Анализ научно-методической литературы относительно вопроса отбора боксе-ров выявил, что данная проблема требует своего совершенствования. Это обуслов-лено тем, что всесторонне, не определены те показатели и методы их изучения, а также нормативы этих показателей, не разработаны их модельные оценочные шкалы, которые дадут возможность отобрать перспективных боксеров и укомплектовать учебно-тренировочные группы. Кроме того вопросы спортивного отбора, основанного на целостной (комплексно-суммарной) оценке способностей спортсмена повышающий его эффективность, также не нашли своего решения. Разработав комплексно-суммарную оценочную систему отбора, учитывающую и оценивающую в целом морфофункциональные, психологические, наследственные показатели, а также двигательные способности, можно решить проблемы, которые существуют в действующей системе отбора. Это даст возможность наиболее точно и объективно определить перспективность спортсмена и повысит результативность системы спортивного отбора. Modern boxing is characterized by high intensity of the training process and competitive activity, performing complex coordinated and tactical techniques in a strictly limited period of time, high physical and psychological stress on the body. Not everyone can overcome these difficulties and achieve high sporting success, only selected are endowed with relevant abilities characteristic the specific type of sports. That’s why in the system of training the boxers, the selection of gifted athletes acquires a very important significance. In accordance with published data these are only 0,13% of the population. The selection of the gifted boxers must have complex character including pedagogical, anthropometric, morphofunctional, psychological, sociological and genetic methods of research. The establishment of a highly skilled athlete capable of achieving the hights of the world scale depends on comprehensive and complex selection already at the initial stage of sports training. If at this stage the coach doesn’t reveal and estimate all the necessary abilities of twelve-year-old athletes up to fourteen-year-old ones and doesn’t make the right choice then at older ages in subsequent phases of selection he will meet very serious difficulties. The analysis of scientific methodical literature on the issue of selection of the boxers showed that the given problem requires improvement.It is due to the fact that many indicators and methods of study, norms of these indicators haven’t been identified yet, their model rating scales haven’t been developed which will give an opportunity to recruit educational training groups. Besides the issue of improving sports selection based on the holistic (complex-total) evaluation of the athlete’s abilities which increases the efficiency of the selection process and reliability to foresee promising athletes hasn’t been solved either. Based on the above mentioned data it should be concluded that with the development of the complex-total system of selection taking into account morpho-functional, psychological, hereditary factors as well as motor abilities and their holistic evaluation, only those problems will be fulfilled which exist in the current system of selection. It will give an opportunity to identify the perspectives of the athlete more accurately and objectively and it will increase the effectiveness of sports selection system.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Совершенствование системы начального комплексного отбора в боксе. Improvement of initial complex selection system in boxing.
      Uncontrolled Keywords: Шахян Алексан Оганесович, Shakhyan Aleksan Hovhannes
      Subjects: Pedagogy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 13 Sep 2016 15:25
      Last Modified: 15 Sep 2016 11:12
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3416

      Actions (login required)

      View Item