Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Անցյալ և ապառնի դերբայների արտահայտությունը հայերենում

Մարկոսյան, Նարինե Վարուժանի (2015) Անցյալ և ապառնի դերբայների արտահայտությունը հայերենում. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (295Kb) | Preview

    Abstract

    Հայերենը μայակենտրոն լեզու է, և պատահական չէ, որ μայը հայ լեզվաμանության մեջ ենթարկվել է մանրազնին քննության: Սակայն μայական համակարգին առնչվող շատ իրողություններ կարիք ունեն նորովի դիտարկվելու, եղած տարակարծությունները արժևորելու, տարամետ մոտեցումներից ճշգրիտը գտնելու և գիտականորեն հիմնավորելու առումներով: Սա վերաբերում է ինչպես μայի դիմավոր, այնպես էլ անդեմ ձևերին: Գրաμարի անցյալ և ապառնի դերբայների քննությունը լեզվաբանական աշխատություններում կատարված է այնքանով, որքանով պահանջում է μայի անդեմ ձևերի տեսական վերլուծությունը: Սակայն նրանց համաժամանակյա և տար-ժամանակյա ուսումնասիրությունը կարևոր և անհրաժեշտ է` ամμողջացնելու համար μայական համակարգի կարևորագույն մասը կազմող դերբայների ձևաբանական, շարահյուսական և դրանցից μխող ոճական հատկանիշների քննությունը: Անցյալ դերբայը գրաμարում μազմիմաստ էր` համարժեք արդի հայերենի վաղակատար և հարակատար դերμայներին, որոնց ձևավորումը միջին հայերենում հիմք հանդիսացավ սահմանական եղանակի նոր բաղադրյալ ժամանակաձևերի հարացույցների ձևավորման համար: Այդ կառույցներն անցան նոր գրական հայերենի երկու տարμերակներին, μայց տարբեր նկարագրով: Այս ամենի մեկնաμանումը, նրանց ծագումնաμանական հիմքերի վերհանումը, եղած մոտեցումների ճշգրտումն այսօր հույժ կարևոր է դերբայական համակարգի ինչպես համաժամանակյա, այնպես էլ տարժամանակյա արժևորման համար: Ընտրված թեման արդիական է նաև նրանով, որ այն ներկայացնում է լեզվի զարգացման ընթացքում տեղի ունեցող տեղաշարժերը անկախ և կախյալ դերբայների սահմանագծում և ամμողջացնում է հայերենի μայական համակարգում գլխավոր և մասամբ նաև երկրորդական μաղադրյալ ժամանակաձևերի հիմնամասը կազմող կառույցների ձևավորման և զարգացման պատմությունը: Բացահայտել հին հայերենի անցյալ և ապառնի դերμայների ձևագործառական μնութագիրը և ցույց տալ նրանց կրած փոփոխությունները հայերենի զարգացման հետագա փուլերում` V դարի մատենագրության մեջ,VI-XI դդ. մատենագրության մեջ, XII- XVII դդ. գիտական և գեղարվեստական գրականության մեջ, ժամանակակից հայերենի գրական երկու տարμերակներում: Քննել անցյալ և ապառնի դերμայների գործառույթները լեզվի ձևաբանական և շարահյուսական մակարդակներում: Վեր հանել այդ դերբայների ոճական առանձնահատկությունները լեզվի զարգացման տարբեր շրջաններում ։ Ցույց տալ այդ դերμայներով կազմված դիմավոր ժամանակաձևերի կառուցատիպերը լեզվի զարգացման տարμեր փուլերում։ Համաժամանակյա քննությամբ ցույց տալ նրանց ձևաբանական, շարահյուսական և ոճական հատկանիշները` բացահայտելով այն նորմերն ու բացառությունները, որոնք μնորոշ են եղել նրանց` իμրև ձևաμայի և դերμայի: Տարժամանակյա քննությամμ ներկայացնել նրանց կրած փոփոխությունները միջին և նոր գրական հայերենի երկու տարμերակներում: Կատարել անցյալ և ապառնի դերμայների ձևագործառական հատկանիշների վիճակագրություն` ըստ լեզվափուլերի: На основе богатого фактического материала рукописей, отражающих три периода развития армянского языка, в работе показан переход от причастия прошедшего времени, которое в древнеармянском имело функционально-семантические признаки, присущие независимому и зависимому причастию, к форме глагола, не употребляющейся без вспомогательного глагола (ձևաբայ). Подробный синхронический анализ его функциональных проявлений явился основой для того, чтобы в разных речевых конструкциях он приобрел значение стилистической единицы, чем мастерски пользовались авторы в своих произведениях самых разных жанров, написанных на грабаре. Диахроническое изучение причастий прошедшего и будущего времени позволяет проследить историю формирования составных и аналитических временных форм и представить основы их различий в качестве парадигматических единиц в двух вариантах литературного армянского языка. Цель работы заключалась в следующем: Представить формально-семантические признаки причастий прошедшего и будущего времени в грабаре. С помощью синхронического анализа представить их морфологические, синтаксические и стилистические признаки, сформулировав те нормы и исключения, которые были присущи им как форме глагола и причастию. С помощью диахронического анализа представить изменения, которые они претерпели в среднеармянском и новых литературных армянских языках. Работа имеет следующую структуру: Введение, Восприятие причастий прошедшего и будущего времени в истории армянской грамматической науки. Глава первая. Причастие прошедшего времени в армянском языке. Формально-функциональные признаки причастия прошедшего времени в древнеармянском, а) причастие прошедшего времени грабара в рукописях V века, б) причастие прошедшего времени в VI-XI веках, в) стилистико-синтаксические особенности причастия прошедшего времени в рукописях на древнеармянском языке Формально-функциональные признаки причастия прошедшего времени в среднеармянском и новых литературных армянских языках. In the research work the introduction of literature pertaining to 3 periods of Armenian indicate that throughout the language development Past Participle of grabar (Old Armenian), having semantic functions of dependent and independent participles converted into auxiliary verb. Based on the thorough synchronous examination of its functional manifestations some speech patterns define it as a stylistic unit. The literary men of Old Armenian era skillfully used it as a stylistic unit in their works of all genres written in Old Armenian (grabar). The diachronous investigation of Past and Future Participles sheds light upon the history concerning the formation of compound analytical tense forms in two varieties of Armenian, introducing them as paradigmatic units, emphasizing, the differences in the bases of the aforementioned paradigmatic units. The aim of the research was. To introduce the morphological semantic features of Past and Future Participles in Old Armenian. Through synchronous research reveal their morphological, syntactic and stylistic characteristics, defining all those norms and exceptions which were typical of them as auxiliary verbs used with Perfect Participle. Through diachronous research to reveal the changes that they underwent in two varieties of Armenian i.e. Middle Armenian and Modern Armenian. The research work consists of Introduction, “The Perception of Past and Future Participles in the Armenian Grammatical Studies”, Chapter One “Past Participle in Armenian”, “The Morphological Functional Features of Past Participle in Old Armenian,a) Grabar’s Past Participle in 5th century’s literature, b) Past Participle in the 6th-11th centuries’ literature, c) The syntactic, stylistic characteristics in Old Armenian literature. The formal and functional characteristics of Past Participle in Middle and Modern Armenian, Chapter Two “Future Participle in Armenian” Future Participle in grabar (Old Armenian) in the 5th century’s literature, Future Participle in grabar (Old Armenian) in the 6th-11th centuries’ literature, Future Participle in grabar (Old Armenian) in Middle Armenian Future Participle in grabar (Old Armenian) in Eastern Armenian and Western Armenian.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Выражения причастий прошедшего и будущего времени в армянском языке. Expression of Past and Future Participles in Armenian.
    Uncontrolled Keywords: Маркосян Нарине Варужановна, Markosian Narine Varuzhan
    Subjects: Linguistics
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 14 Sep 2016 14:04
    Last Modified: 15 Sep 2016 10:53
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3422

    Actions (login required)

    View Item