Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ալբերտո Մորավիայի «Չոչարա» և «Արհամարհանք» վեպերի հայերեն և ռուսերեն թարգմանությունների լեզուն (զուգադրական քննություն)

Ոսկանյան, Զարուհի Վիգենի (2014) Ալբերտո Մորավիայի «Չոչարա» և «Արհամարհանք» վեպերի հայերեն և ռուսերեն թարգմանությունների լեզուն (զուգադրական քննություն). PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հր. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (476Kb) | Preview

    Abstract

    Ա. Մորավիան 20-րդ դ. իտալական գրականության նեոռեալիստական ուղղության ամենավառ ներկայացուցիչներից մեկն է և գրական ասպարեզում հայտնի է մի շարք վեպերով և պատմվածքներով: Ա. Մորավիայի «Չոչարա» վեպը լույս է տեսել 1957թ., այն հեղինակի թերևս ամենահաջողված ստեղծագործություններից մեկն է: Վեպի լեզուն աչքի է ընկնում այնպիսի առանձնահատկություններով, որոնք արտացոլված են ժողովրդախոսակցական բառերի, դարձվածային միավորների, բարբառային ձևերի, առածների և ասացվածքների լայն կիրառմամբ: Վեպը հայերեն լույս է տեսել 1960 –ական թթ. (թարգմանիչ` Գևորգ Վիրապյան)1: «Չոչարա» վեպը ռուսերեն լույս է տեսել տարբեր թարգմանություններով (թարգմանիչներ` Գ. Բոգեմսկի, Ռ. Խլոդովսկի և Ե. Բոչարնիկովա): «Արհամարհանք» վեպը ևս թարգմանվել է Գ. Բոգեմսկու և Ռ. Խլոդովսկու կողմից: Այդ թարգմանություններն էլ հանդիսանում են մեր ուսումնասիրության առարկան: Ա. Մորավիայի «Արհամարհանք» վեպի լեզուն համեմված է բուրժուական խավերի լեզվին բնորոշ տարրերով, բառապաշարի որոշակի առանձնահատկություններով: Այս վեպը ևս իտալերենից հայերեն է թարգմանել Գևորգ Վիրապյանը (լույս է տեսել 1966թ.): Ատենախոսության թեմայի արդիականությունը Թեմայի արդիականությունը կարելի է ներկայացնել հետևյալ կերպ. գեղարվեստական ստեղծագործությունների թարգմանությունները կարևոր են հայերենի բառապաշարի հարստացման և համալրման գործում, թարգմանություններում ի հայտ են գալիս մի շարք նորակազմ բառեր և բառային պատճենումներ, ինչպես նաև անհատական փոխաբերության որոշ դեպքեր, որոնք կարող են իրենց կիրառումը գտնել ժամանակակից հայերենի բառապաշարում, վեպերն աչքի են ընկնում դարձվածային միավորների լայն կիրառությամբ, որն ուսումնասիրության հարուստ դաշտ է ներկայացնում: Ատենախոսության նպատակը նշված ստեղծագործությունների բնագրի, հայերեն և ռուսերեն թարգմանությունների բառապաշարի առանձին, ինչպես նաև ընդհանուր զուգադրական ուսումնասիրությունն է: Ըստ այդմ առաջադրվել և իրենց լուծումներն են գտել հետևյալ խնդիրները. զուգադրական քննությամբ վերհանել գրական հայերենի նորմայինհամապատասխան բառային գործածության առանձնահատկությունները, բացահայտել և ուսումնասիրել թարգմանությունների մեջ տեղ գտած նորակազմ բառերի և բառային պատճենումների ձևային և իմաստային համապատասխանությունները և տարբերությունները, ինչպես նաև մեկնաբանել դրանց կերտման նպատակահարմարությունը, անդրադառնալ դարձվածային միավորների կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկություններին` վերջիններս դասակարգելով ըստ բաղադրիչների ընդգրկման և բնույթի, քննել թարգմանության մեջ առկա փոխառյալ բառերի և օտարաբանությունների կիրառման իմաստային և ոճական առանձնահատկությունները: Данная работа посвящена общему сопоставительному анализу языка армянского и русского переводов в романах А. Моравиа «Чочара» и «Пренебрежение». Исследование производится путем многостороннего анализа и изучения лексики оригинала текста художественного произведения, а также его армянского и русского переводов. Актуальность исследования определяется следующими факторами: переводы художественных произведений имеют большое значение для обогащения и наполнения армянской лексики; в процессе перевода возникают лексические новообразования (слова и кальки), а также встречаются случаи отдельных заимствований, которые в дальнейшем могут найти свое применение в современной армянской лексике; романы отличаются частым использованием фразеологических единиц, что представляет собой большую область для работы исследователя. Диссертация состоит из введения, четырех глав, заключения и списка использованной литературы и других источников. Первая часть введения посвящена представлению художественного творчества А. Моравиа, а вторая часть общему описанию языка в романах «Чочара» и «Пренебрежение». Первая глава, под названием лексический перевод, посвящена употреблению слова соответственно нормам армянского литературного языка, также рассматривается использование новообразований и лексических калек, диалектной и разговорной лексики, проводится тщательный анализ языка перевода пословиц и поговорок. Язык армянского перевода романов А. Моравиа является литературным восточноармянским языком периода 60-ых гг. прошлого столетия, характеризуется правильными грамматическими формами и насыщенной богатой лексикой, свойственной тому времени. Вторая глава, под названием семантический перевод, затрагивает вопросы семантического анализа лексики языка армянского и русского переводов, рассматриваются особенности семантического употребления фразеологических единиц, производится анализ ряда слов, использованных при переводе в прямом и переносном значениях.Третья глава, под названием перевод устойчивых сочетаний фразеологических единиц, наиболее объемна и состоит из трех подглав, в которых рассматриваются структурные и смысловые особенности фразеологических единиц, по лексико-грамматическому значению и синтаксическому употреблению эквивалентных существительному, глаголу и другим частям речи, что представляет собой большое поле деятельности для исследования. В конце данной главы в процентном соотношении представлена частотность использования фразеологических единиц в оригинальном художественном тексте и в его армянском и русском переводах. Четвертая глава, под названием заимствования и варваризмы при переводе, состоит из четырех подглав: использование заимствованных слов; заимствования непосредственно из русского языка; заимствования, перешедшие из русского языка в армянский; использование варваризмов. В заключении подведены итоги диссертационной работы. Представлены все теоретические и практические выводы, сделанные в ходе исследования, которые полностью отвечают поставленным целям и задачам. The present work represents the general comparative analysis of the language used in the Armenian and Russian translation of A. Moravia’s novels “Two Women” and “Contempt, or A ghost at Noon”. The study is done by dint of multiple analyses and the original vocabulary learning of the work of art, and its Armenian and Russian translations. The topicality of the work is defined by the following factors: Translations of works of art are of great importance for the enrichment and saturation of Armenian vocabulary; During the translations new lexical elements appear (words and loan translations/calques), there are some cases of adoption of separate words, that later can be used in modern Armenian vocabulary; The novels are rich of phraseological units that are also a great field to study. The thesis is composed of introduction, four chapters, conclusion and bibliography and sources. The first part of introduction represents A. Moravia’s creative work; the second part is dedicated to the general description of the language in the novels “Two Women” and “Contempt, or A ghost at Noon”.The first chapter named lexical translation represents the use of the word according to the standards of the Armenian literary language, as well as the use of new lexical elements and loan translations/calques, regional and colloquial vocabulary, the detailed analysis of the proverb translation. The language of A. Moravia’s novels Armenian interpretation/translation is the literary Eastern Armenian of the sixties of the XX century and is characterized by the correct grammar forms and rich vocabulary typical for that period. The second chapter with the title semantic translation brings up the issues of the semantic analysis of the Armenian and Russian translation language, examines the features of semantic usage of the idioms, analyzesthe words used in the translation in their direct and figurative meanings. The third chapter named translation of phraseological units is more extensional and composed of three sections in which structural and semantic features of idioms equivalent to a noun, verb and other parts of speech are examined by their lexical and grammar value and by syntactical usage. This is a huge field of action for research. In the end of the chapter a percentage of idioms use in the original text and in the Armenian and Russian translations is presented. The fourth chapter named loanwords and barbarisms in translation is composed of four sections: use of loanwords; loanwords directly from russian; loanwords from Russian into Armenian; use of barbarisms. In the conclusion all the theoretical and practical findings made during the study are summarized.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Язык армянского и русского переводов романов Альберто Моравиа «Чочара» и «Пренебрежение» (сопоставительный анализ). The language in armenian and russian translation of Alberto Moravia’s novels “Two Women” and “Contempt, or a ghost at noon” (contrastive analysis).
    Uncontrolled Keywords: Восканян Заруи, Voskanyan Zaruhi
    Subjects: Linguistics
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 15 Sep 2016 11:14
    Last Modified: 15 Sep 2016 11:14
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3426

    Actions (login required)

    View Item