Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ստեփանոս Օրբելյանի «Պատմութիուն նահանգին Սիսական» երկի լեզուն և ոճը

Ավետիսյան, Անի Համլետի (2013) Ստեփանոս Օրբելյանի «Պատմութիուն նահանգին Սիսական» երկի լեզուն և ոճը. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հր. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ .

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (325Kb) | Preview

    Abstract

    XIII դարի հայ պատմագրության մեջ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում նշանավոր պատմիչ, Սյունիքի հոգևոր առաջնորդ Ստեփանոս Օրբելյանի «Պատմութիուն նահանգին Սիսական» երկը: Այս աշխատությունը հայագիտության մեջ քննել են պատմագիտական և գրականագիտական առումներով: Երկի աշխարհաբար թարգմանությունը կատարել է Ա.Ա.Աբրահամյանը. նա թարգմանության ներածության մեջ ընդգծում է, որ այն խիստ արժեքավոր է լեզվական տեսակետից և ունի առանձին հետազոտության կարիք: Սակայն մինչ օրս չի իրականացվել Ստ. Օրբելյանի երկի լեզվի համակողմանի և ամμողջական քննություն, որով էլ պայմանավորված է ատենախոսության թեմայի արդիականությունը: Ստ. Օրμելյանի երկի լեզվի ուսումնասիրության միջոցով փորձ է արվել բացահայտելու XIII դարի պատմագրության լեզուն և ոճը, վերհանելու և ընդգծելու այն առանձնահատկություններն ու փոփոխությունները, որոնք նոր լեզվամտածողության հետևանք են: Հետազոտության խնդիրներն ու նպատակները: Ատենախոսության հիմնական նպատակն է բնութագրել Ստ. Օրբելյանի երկի լեզուն և ոճը, ցույց տալ, թե որքանով է հետդասական հայերենը գործառվել հեղինակի երկում, ինչպես նաև պարզել, թե որքանով է Ստ. Օրբելյանի երկն արտացոլում XIII դ. հայերենի լեզվական օրինաչափություններն ու յուրահատկությունները: Նշված նպատակների իրագործման համար խնդիր է դրվել. ուսումնասիրել և վեր հանել հնչյունական համակարգում տեղի ունեցած այն փոփոխությունները և շեղումները, որոնք ի հայտ են եկել XIII դարում, առանձնացնել հեղինակային նորակազմությունները և μառերի առաջին վկայությունները, մակաμերել նոր μառերի μառակազմական կաղապարները, ինչպես նաև μացահայտել երկում առաջին անգամ հանդիպող փոխառությունները, առանձնացնել այն Բառերը, որոնք այս շրջանում գործածվում են նոր իմաստներով, քննել անուն խոսքի մասերի` հոլովման և խոնարհման համակարգերի դրսևորած յուրահատկությունները և ցույց տալ այն տարμերությունները, որոնք արժևորվում են հին շրջանի համեմատությամբ, ցույց տալ շարահյուսական մակարդակում կատարված (շարադասական) փոփոխությունները, միջինհայերենյան և աշխարհաբարյան շարահյուսական սաղմնային տարրերը և դրանց զուգորդումները գրաբարյան ձևերի հետ, քննել երկի լեզուն և պարզել, թե լեզվի ոճավորման ինչ եղանակներ և միջոցներ է կիրառել հեղինակը` խոսքն ավելի պատկերավոր և արտահայտիչ դարձնելու նպատակով, ինչպես նաև ցույց տալ, թե գրաμարում տարածված ոճավորման միջոցները (ավելադրություն, պեսպիսություն, վերացականը թանձրացականի փոխարեն) որքանով են պահպանվել հեղինակի երկում: Данная диссертация посвящена исследованию языка и стиля труда историка XIII века Степаноса Орбеляна “История Сюника”. В диссертации дается синхронное описание грамматической структуры армянского языка в период XIII века. Диссертация состоит из введения, четырех глав, заключения, списка использованной литературы и составляет 150 компюторных страниц. Во введении представлены некоторые факты жизнедеятельности Ст. Орбеляна, выявлены источники труда “История Сюника” и дается ее тематический охват. Актуальность темы. Перевод труда Степаноса Орбеляна на новоармянский язык был выполнен А.А.Абраамяном, который во введении к переводу подчеркивает, что труд имеет большую ценность с языковой точки зрения и нуждается в отдельном исследовании. Однако по сегодняшний день язык труда Ст.Орбеляна не был подвергнут многостороннему и доскональному исследованию, чем и обусловлена актуальность темы диссертации. Цель исследования. Основная цель диссертации – показать общую характеристику труда Ст. Орбеляна, имея в виду то обстоятельство, насколько древнеармянские языковые реалии сохранены в труде автора, а также показать ту роль и значение, которые имел труд Ст. Орбеляна в данной подстадии развития армянского языка XIII в.. Научная новизна. Язык труда Ст. Орбеляна впервые подвергается многостороннему и основательному исследованию, охватывая все языковые уровни. Некоторые языковые реалии, выявленные при исследовании фонетической системы (например: наличие буквы “ф”) свидетельствуют, что “История” Ст. Орбеляна отреагировала на изменения, имевшие место в фонетической системе в XIII веке. Методологические основы. Для рассмотрения представленных задач методологической основой являются как общие, так и частные методы научного исследования. Из методов исследований были выделены методы языковой логики, индукции, историко-сравнительный (диахронический), описательный (синхронный), системно-структурный, а также аналитический прием, который охватывает словообразовательные принципы, принятые в структурном языкознании, который языковые структуры рассматривает по основным моделям и их соответствующим частичным моделям. Теоретическое и практическое значение. Теоретическая ценность исследования – способствовать комплексному изучению и интеграции истории языка, в частности фонетической, словообразовательной, а также грамматической систем языка армянской историографии XIII века, исходя из данных труда Ст. Орбеляна “История Сюника”. Результаты исследования можно применять в высших учебных заведениях при изучении курсов “Исторической грамматики”, “Истории армянского языка”. This dissertation covers the research of the language and style in the work “History of Syunik” by Stepanos Orbelyan, historian of the XIII century. The simultaneous description of the Armenian grammatical structure over the XIII century is given in the dissertation. The dissertation consists of the introduction, four chapters, conclusion, list of the literature used, and makes 150 computer pages. The introduction represents certain facts of St. Orbelyan's life activities. Sources of “History of Syunik” and its thematic coverage are brought to light. The actuality of the research. The translation of the work by St. Orbelyan into the New Armenian language was made by A.A.Abraamyan, who, in the introduction to the translation, emphasizes that the work is of great value from a linguistic point of view and needs a separate study. However, to date, the language of work by St.Orbelyan never underwent any multilateral and thorough investigation, therefore the actuality of this dissertation topic is conditioned. The goals of the study. The main purpose of the dissertation is to show a general description of work of St. Orbelyan, referring to the fact, as far as the Old Armenian realities stored in the author's work, and also to show the role and importance of that work, which St. Orbelyan had in this substage of the Armenian language development XIII c.. The scientific novelty of the study. The language of St. Orbelyan’s work is firstly exposed to multilateral and thorough investigation, covering all linguistic levels. Some linguistic realities, seen in the study of the phonetic system (for example: the presence of the sound "f" ) evidence that the work of St. Orbelyan is one of the first who reacted to the changes that have taken place in this system in the XIII century. Methodological bases of the research. For the consideration of those problems the methodological grounds are both general and particular methods of scientific investigation. Among the research methods the methods of linguistic logic, induction, historical and comparative (diachronic), descriptive (synchronous), systemic-structural methods, and analytical techniques were identified, the latter covers word-formation principles adopted in structural linguistics, and language structures are considered the basic models and their respective partial forms. The theoretical and practical importance of the dissertation. The theoretical value of the study is to promote the comprehensive study of the history of language and integration, in particular the phonetic, word-formation, as well as the grammatical system of the language of the Armenian historiography of the XIII century, based on the data of work St. Orbelyan “History of Syunik”. The research results can be used in higher education in the study of courses "Historical Grammar", "History of the Armenian language.” The first chapter (“The peculiarities of the phonetics”).

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Язык и стиль труда ”История Сюника” Степаноса Орбеляна. Тhe language and style of stepanos orbelyan’s work of ”History of Syunik”.
    Uncontrolled Keywords: Аветисян Ани Гамлетовна, Avetisyan Ani H.
    Subjects: Linguistics
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 15 Sep 2016 11:27
    Last Modified: 04 Nov 2016 09:49
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3427

    Actions (login required)

    View Item