Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ավրոմանի բարբառը

Արդեշիր, Զոլֆաղարի (2012) Ավրոմանի բարբառը. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հր. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (286Kb) | Preview

    Abstract

    Ավրոմանի բարբառի գրառման և ուսումնասիրության արդիականությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրա նյութը բացառիկ կարևորություն է ներկայացնում իրանական բարբառային զանգվածի վերաբերյալ ուսումնասիրություններն ամբողջացնելու, այդ զանգվածի պատմական զարգացման ու բարբառային գիտական դասակարգման լիարժեք պատկերն ունենալու տեսանկյուններից։ Սրանով է բացատրվում այս ատենախոսության թեմայի արդիականությունը . ավրոմանիի, որպես իրանական բարբառային զանգվածի առանձին անդամի, համաժամանակյա և մասամբ տարաժամանակյա ուսումնասիրությունը: Դեռևս 20-րդ դարի սկզբին երեք եվրոպացի գիտնական ուսումնասիրել են ավրոմանին (հավրամանին): Առաջինն իր գրառումները հրատարակել է ֆրանսիացի իրանագետ Ժակ դե Մորգանը 1904թ.: Մորգանից հետո այս թեմային անդրադարձել են Ա. Մ. Բենեդիկտսենը և Օսկար Մաննը, որոնք իրենց լեզվաբանական գրառումների մեծ մասը նախապես կատարել էին Սանանդաջում (Սինա): 1921թ. Ա. Քրիստենսենը հրատարակել է ավրոմանիի քերականական ակնարկը: Այս աշխատանքի մեծ մասը հիմնված է Բենեդիկտսենի տեքստերի վրա, որոնք վերջինս հավաքագրել էր 1901թ. Իրանական Քուրդիստան (Սեննա և Փավայի հարակից շրջանները) այցի ժամանակ: Ավելի ուշ, Ա. Քրիստենսենը Բենեդիկտսենի հավաքածուից հրատարակում է նոր տեքստեր: Այնուամենայնիվ, ավրոմանիին նվիրված աշխատանքները խիստ սակավաթիվ են, որոնցում, բնականաբար, հաշվի չեն առնված արդի լեզվաբանության նորագույն ձեռքբերումներն ու մեթոդաբանությունը։ Բացի այս, մինչև օրս չի ներկայացվել հենց ավրոմանիի հնչյունաբանական և ձևաբանական առանձնահատկություններն արտացոլող որևէ լիակատար հետազոտություն։ Գուրանի լեզվի ավրոմանի կամ հավրամի բարբառը համարվում է բոլոր գուրան-քարանդի ցեղերի սակրալ լեզուն, և առհասարակ, սա իրենից ենթադրում է հաղորդակցության վերբարբառային լեզու: Ավրոմանի բարբառի գրանցումը և հետազոտումը արդիական է թե́ իրանական լեզվաբանության և թե́, մասնավորապես, գուրանիի ու քրդերենի բարբառների պատմահամեմատական քննության առումով։ Աշխատանքի հետազոտության օբյեկտը Իրանի Քերմանաշահ նահանգի Փավա շահրեստանում խոսվող ավրոմանի բարբառն է, դրա քննությունը համաժամանակյա ու պատմահամեմատական տեսանկյուններից: Ընդ որում, լեզվաբանական միջոցների կիրառմամբ նպատակ է դրվել որոշարկելու այս բարբառի տեղը իրանական լեզուների ու բարբառների համակարգում։ Իրանագիտության ոլորտում գուրանին, այդ թվում նաև ավրոմանին, քննարկվում էին քրդական բարբառների համատեքստում, ինչը չդիմանալով գիտական լուրջ փաստարկմանը, հերքվեց և մերժվեց: Հետազոտությունն առարկայացած է կոնկրետ Փավայում խոսվող ավրոմանի բարբառի ուսումնասիրությանն ու քրդական բարբառներից առանձին այն դիտարկելունВ этой главе все фонемы рассматриваются в плане исторического развития. Исторические соответсвия согласных, которые обнаружены в авромани, следующие: *dw- > b- (Bara «дверь» < д.ир. *dwar-); *w- > w- (Wâ «ветер», Waz «масло», Warg «волк», Wir «воспоминания»), *y- > y- (yawa «ячмень», Yahar «душа»); д.ир. *tsv- (ав. sp-, д. перс.. s-) > šp-/sp- (Hašpšē «вошь», asp «лошадь»); д.ир. *θr (ав. θr, д.перс. z, парф. hr, с. перс. s) > r/ y (Âwar «беременный», Per(d)a «мост», Ayr «огонь», Yarē «три», pəyâ «мальчик»); д.ир. *fr- (парф. hr-, с.перс. fr-) > hr-/r- (rōła «сын»); д.ир. *x- > h- (Har «осель», Hâna «источник»); д.ир. *j- < ž- (Mež «пыг», Žan «женщина», Žaĥr «яд»), ĝ(h) > д.ир. *z (ав. z, д.перс. d) > z (Zamâ «зать», Zânay «знать» < *zan-) и т.д. В этой главе, в частности, рассматривается и лексический состав авромани. Этот диалект отличается богатым лексическим составом, в котором незначительное место занимают курдский и гуранский языковые элементы. В этой главе дается этимология многих лексических единиц. В сравнительном контексте с персидским выявляются вторичные фонетические различия двух языков. Подробное изучение и анализ материала выявляют факт персидских заимствованияõ в авромани. Во второй главе – «Морфология» – синхронно-описательным и, частично, диахроническим методами рассматривается морфологический строй авромани. Дается синхронно-описательное представление всего строя языка. Подобно другим языкам северо-западной группы, авромани сохранил именное склонение и родовые различия. В глаголе различаются две основы-основа настоящего времени и осноâа прошедшего времени. Они в общем идентичны персидским, не считая фонетических изменений, свойственных северо-западным диалектам. Основа настоящего времени восходит к древнеиранской презентной основе, а основа прошедшего времени восходит к древнеиранскому причастию прошедшего времени на *ta-: Различаются три наклонения: изъявительное, сослагательное, повелительное и два залога: активный, пассивный. В изъявительном наклонении различаются пять видо-временных форм: настоящебудущее время, простое прошедшее время, прошедшее длительное или многократное, преждепрошедшее время и перфект. Сослагательное наклонение представлено двумя видовременными формами настоящебудущим и прошедшим временами. Повелительное наклонение имеет только форму 2-ого лица ед. числа. Флективное глагольное спряжение ограничено. В прошедшем времени оно обусловлено категорией переходности-непереходности. У переходных глаголов в прошедшем времени лицо и число субъекта действия выражено не личными окончаниями, а отделяемыми местоименными показателями. Местоименные энклитики еще употребляются в функциях: определения, прямого дополнения, косвенного дополнения. Авроманский глагол имеет пять видов личных оканчании, а глагольные суффиксы следующие: ma, mǝ, m, b, bə, be, p, pə и отрецательные na, nə, nâ, ma. В авромани широко представлены система предлогов и система вспомогательных глаголов. В диалекте представлен три послелога: ana, wa / ōw, ra, а остальные-предлоги. The present dissertation is dedicated to the synchronic and diachronic study of the Awromani dialect. It is mainly based on the fieldwork materials collected by the author in the locality called Pava (Kermanshah province, Iran). So far the dialect of Awroman has not been an object of comprehensive research and analysis. Thus, the current work can be considered as the first attempt to examine the dialectology of Gorani dialects and Awromani in particular. In the “Foreword” the author defines the object of the study and presents data on the location of Pava, its population, and their life mode. A short outline shows the location of Awromani in the system of Iranian languages and dialects. Based on its historical-etymological and historicalgrammatical characteristics, the dialect of Awroman is ascribed to the north-western group of Iranian dialects. Within this group, Awromani has a close affinity with the Gorani and Kurdish dialects. Awromani displays a number of similarities with Gorani and has many loanwords from Persian language. In the “Foreword” the author also illustrates the purpose of the research on this dialect and gives a thorough overview of the works dedicated to the study of Awromans and their language structure, including the latest publications on the subject as well as shows the lack of scholarly studies on the field. The first chapter called “Phonetics”, focuses on the synchronic and diachronic study of the vocalism and consonantism of Awromani. The vowel system is represented by the following vocals: â, a, ō, o, u, ē, e, i, ə;, which can be divided into two groups according to their duration: short vowels /a e o u i ə / and long vowels / â ō ē /. The consonantism of Awromai includes the following consonants: b, p, m, w, v, f, d, t, z, s, ž, r, ř, n, l, ł, j, č, š, y, g, k, q, γ, x, ’, ĥ, h; and the tuftings are aw, âw, ay, ây, iw, ew: In this chapter all phonemes are examined in accordance with their historical development. Here are some historical correspondences discovered in Awroamani: *dw- > b- (Bara «door» < OIr. *dwar-); *w- > w- (Wâ «wind», Waz «oil», Warg «wolf», Wir «remembrance»), *y- > y- (yawa «barley», Yahar «soul»); OIr. *tsv- (av. sp-, Ol. P. s-) > šp-/sp- (Hašpšē «louse», asp «horse»); Olr. *θr (av. θr, Ol. P. ç, Parth. hr, M.P. s) > r/ y (Âwar «pregnant», Per(d)a «bridge», Ayr «fire», Yarē «three», pəyâ «boy»); Olr. *fr- (Parth. hr-, M.P. fr-) > hr-/r- (rōła «son»); Olr. *x- > h- (Har «donkey», Hâna «source»); Olr. *j- < ž- (Mež «dust», Žan «wife», Žaĥr «poison»), ĝ(h) > Olr. *z (av. z, Ol. pers.. d) > z (Zamâ «husband», Zânay «to know» < *zan-) etc. This chapter, also, shed light on the lexical composition of Awromani. This dialect stands out because of its rich lexical content, as there is a small percent of Kurdish and Guranic lexical elements in it. The etymology of a number of lexemes are introduced as well.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Диалект Авромана. The dialect of Avroman.
    Uncontrolled Keywords: Ардешир Золфагари, Ardeshir Zolfaqari
    Subjects: Linguistics
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 15 Sep 2016 12:50
    Last Modified: 15 Mar 2017 16:48
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3428

    Actions (login required)

    View Item