Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Գալեշների լեզուն

Էբրահիմ, Սաֆարի (2013) Գալեշների լեզուն. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հ ր. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (357Kb)

    Abstract

    Գրական ավանդույթից զուրկ գիլաներենի բարբառների գրառումն ու ուսումնասիրումն այսօր իրանական բարբառագիտության առջև ծառացած կարևոր խնդիրներից է: Գալեշների լեզվի` որպես գիլաներենի բարբառներից մեկի ուսումնասիրության արդիականությունը պայմանավորված է մերձկասպյան լեզուների ու բարբառների վերաբերյալ հետազոտություններն ամբողջացնելու և բարբառների գիտական դասակարգում կատարելու կարևորությամբ: Իրանական բարբառագիտության ոլորտ մինչ այժմ ներմուծված լեզվանյութում բացակայում է գիլաներենի և նրա բարբառների համապարփակ նկարագիրը, ինչպես նաև այդ բարբառների համեմատական բնութագիրը: Ըստ այդմ, այս համատեքստում գալեշների լեզվի ուսումնասիրությունը հենց վերոհիշյալ խնդիրներն առաջ քաշելու, հետազոտելու և կնճռոտ հարցերի վրա լույս սփռելու միտում ունի: Գալեշի բարբառի գրանցումն ու հետազոտումը արդիական է թե՛ իրանական լեզվաբանության և թե՛ մերձկասպյան լեզվամիությանը պատկանող լեզուների ու բարբառների, մասնավորապես՝ գիլաներենի բարբառների պատմահամեմատական քննության առումով։ Աշխատանքի հետազոտության առարկան գալեշների լեզուն է: Գալեշների լեզուն կամ գալեշին գիլաներենի բարբառներից է, որով խոսում է Գիլանի և Մազանդարանի լեռնային շրջաններում բնակվող, գալեշ անվանումը կրող էթնոսոցիալական ենթախումբը: Այդ բարբառն ընդգրկում է Գիլանի Սեֆիդրուդ գետի աջ ափից մինչև Մազանդարանի ամենաարևելյան կետն ընկած տարածքները, այդ թվում՝ Ամլաշ շահրեստանը, Սիահքոլ շահրեստանի Դեյլեման գավառի ողջ տարածքը՝ ձգվելով մինչև Մազանդարան նահանգի Ռամսար շահրեստանի Թոնեքաբոնի մերձակա շրջանները: Gâleš եզրը մերձկասպյան բարբառներում բառացի նշանակում է խոշոր անասունների հովիվ, նախրապան, որով Մազանդարանի և Գիլանի տարածքներում անվանվում են խաշնարածական տնտեսություն վարող հանրույթները, որոնք իրենց կենցաղատնտեսական կացութաձևով գիլանական, ինչպես նաև մազանդարանական ազգաբնակչության առանձին 3 ենթախումբ են ձևավորել, որին զուգընթաց աստիճանաբար վերջիններիս լեզուն ձեռք է բերել առանձին բարբառի կարգավիճակ: Սույն ատենախոսությունը մասնավորապես վերաբերում է Գիլան նահանգի Ռուդբար շահրեստանի արևելյան լեռնային շրջանում գտնվող Ռահիմաբադ գավառի Էշքեվարաթ դեհեստանում խոսվող գալեշի բարբառի համաժամանակյա ու պատմահամեմատական քննությանը: Представленная диссертация посвящена историко-сравнительному и синхронному исследованию одного из диалектов гилянского языка, галеши. Работа основана на материалах, собранных во время полевых работ в селах дехестана Эшкеварат, района Рахимбад шахрестана Рудбар, находящихся в провинции Гилян в Иране. Надо отметить, что диалекты Гиляна до сих пор не были объектом всестороннего научного исследования и анализа. Данная работа — первая попытка выявить новые особенности в научной классификации гилянских диалектов, а также первое комплексное исследование языка галешей. Во Введении определяется объект исследования и выдвигается спектр исследуемых вопросов. Вначале приводятся данные о географическом расположении и о самоидентификации галешей, как отдельная этно-социальная группа. Детально представлены сёла дехестана Эшкеварат, где и был собран основной полевой материал. Далее представлены классификация гилянских диалектов и место диалекта галеши в данной системе в сравнении с другими прикаспийскими языками и диалектами. Также показаны фонетические развития диалектов Гиляна, где на основе лексики переданы фонетические чередования. В результате анализа выяснилось, что соответствия с восточно-гилянскими диалектами в языке галешей более многочисленны. Введениe включает основную лексику языка галешей. В последней главе представлена история изучения галеши, в которой отражены исследования, посвященные в основном глянским диалектам, в частности, западной подгруппы. Первая глава – Фонетика, посвящена синхронному и диахронному анализу фонетической системы галеши, которая, несмотря на некоторые исключения, во многом идентична с другими гилянскими диалектами. В результате полевых работ уточнены фонетические особенности галеши — 7 гласных (i, e, a, â, u, o, ә) и 22 согласных (b, p, f, g, k, x, h, γ, d, t, j, и, z, s, љ, ћ, m, n, r, l, v, y) и два дифтонга ou и ey: В отдельном разделе система гласных проанализирована в соответствии с историко-сравнительным методом, а также представлены исторические соответствия, согласно которым в развитии системы гласных в гилянском выявлены два основных фактора влияния: внутренние закономерности развития, которые отражены в качественных свойствах гласных, как основной фонетический признак, в результате процесса становления их приоритетными, слабеют различия гласных по долготе; влияние персидского языка, которое более заметно в городах. Во время внутреннего развития происходили следующие изменения: согласно качественным свойствам различаются фонемы *a և *â. Сдвинувшись назад в средний или смешанный ряд, гласная *a произносится с узким открытием рта, превращаясь в ə. Теряя долготу, *â превратилась в *a. ослабились фонетические значения фонем ī и ū, которые из ряда долгих гласных оказавшись в ряде со стабильными гласными, уподобились фонемам i и u во всех позициях. Надо отметить, что различие долготы звука исчезло и в унаследованных словах, и в заимствованиях. The dissertation is dedicated to the synchronic and historical-comparative study of the Galeši language, one of the important dialects of Gilaki. The work is mainly based on the materials collected during the fieldwork in the villages of the Eshkevarat dehestan, in the region of Rahimabad of Rudbar shahrestan (Province of Gilan, Iran). So far the Galeši language has not been an object of comprehensive research and analysis. Thus, the current research can be considered the first attempt to reveal new peculiarities in the scientific classification of the dialects of Gilaki and the first complex study of the Galeši language. In the Foreword the author defines the object of the study and presents the range of the questions under study. A brief outline of the location and self identification of the Galešis as a separate ethno-social group is presented in the beginning. The villages of the Eshkevarat dehestan, where the main fieldwork materials have been collected, are described in details. Afterwards the author outlines the classification of the dialects of Gilaki and the place of the Galeši language in comparison with other Caspian languages and dialects. The phonetic developments of the dialects of Gilaki are also shown and exemplified in the phonetic alternation on the basis of the vocabulary. After the analyses it was clarified that the correspondences in the Galeši language with the East-Gilaki dialects were greater in number. The Foreword comprises the main vocabulary of the Galeši language. The history of the study of the Galeši language has been summarized in the last chapter, which mainly presents the researches dedicated to the Gilaki dialects and the Western subgroup in particular. The first chapter – Phonetics, is dedicated to the synchronic and diachronic analyses of the phonetic system of the Galeši language, which despite some exceptions, is generally identical with other Gilaki dialects. After studying the fieldwork materials the phonetic peculiarities were clarified. The Galeši language has 7 vowels (i, e, a, â, u, o, ә), 22 consonants (b, p, f, g, k, x, h, γ, d, t, j, и, z, s, љ, ћ, m, n, r, l, v, y) and 2 diphthongs (ou, ey). A separate chapter comprises a thorough historical-comparative analysis of the system of vowels. According to some historical correspondences that are presented in this chapter as well, two main factors of influence were defined during the development of the system of vowels in the Gilaki language: Internal regularities of development, which are reflected in the qualitative features of the vowels, as a main phonetic criteria, when the latter gets prioritized in the result of this process, the differences of vowels are weakened in duration; The influence of the Persian language, which is more obvious in the cities. During the internal development the following changes were taking place: According to the qualitative features the phonemes a and *â have been distinguished. Being pushed back to the middle or mixed row the vowel *a is pronounced with a narrow open mouth and is transformed into ə. Losing the duration, *â is transformed into *a. The phonetic meanings of the phonemes ī and ū, which from the row of the long vowels appearing in the row with constant vowels are turned into i and u in all positions. It must be noted that the differences of the sound length has disappeared both in inherited words and in borrowings.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: “Язык Галешей”. “The Language of the Galešis”.
    Uncontrolled Keywords: Эбрахим Сафари, Ebrahim Safari
    Subjects: Linguistics
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 17 Sep 2016 16:59
    Last Modified: 17 Sep 2016 16:59
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3441

    Actions (login required)

    View Item