Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ակտիվ խզվածքների գոտիների լայնության գնահատումը երկրաբանական և գեոռադարային հետազոտությունների հիման վրա (Փամբակ-Սևան-Սյունիք ակտիվ խզվածքի օրինակով)

Իգիթյան, Հայկ Ալբերտի (2016) Ակտիվ խզվածքների գոտիների լայնության գնահատումը երկրաբանական և գեոռադարային հետազոտությունների հիման վրա (Փամբակ-Սևան-Սյունիք ակտիվ խզվածքի օրինակով). PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (958Kb) | Preview
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (11Mb)

      Abstract

      Ակտիվ խզվածքների գոտիների լայնության գնահատումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել խզվածքի մերձմակերեսային և մակերեսային կառուցվածքի մասին: Ուսումնասիրելով ակտիվ խզվածքների կառուցվածքը պարզ է դառնում դրանց լայնությունը և երկրաչափությունը, որի օգնությամբ կարելի է մեծ ճշտությամբ կազմել տվյալ տեղամասի սեյսմոտեկտոնական մոդելը և մեծացնել սեյսմիկ վտանգի և ռիսկի գնահատման ճշտությունը: Այն ունի կարևոր նշանակություն բնակավայրերի անվտանգ կայուն զարգացման գործընթացում: Ակտիվ խզվածքները մեծ վտանգ են ներկայացնում շրջակա բնակավայրերի, պետական կարևոր նշանակություն ունեցող օբյեկտների, գյուղատնտեսական մշակահողերի և այլնի համար: Ուստի ակտիվ խզվածքի գոտու լայնության գնահատումը ունի կարևոր գիտական և կիրառական նշանակություն: Թեմայի արդիականությունը ՀՀ տարածքը գտնվում է Արաբական և Եվրասիական սալերի կոլիզիայի` բախման գոտու կենտրոնական մասում, որտեղ և գտնվում է Փամբակ-Սևան-Սյունիքի բարձր սեյսմիկ ակտիվությամբ խզվածքը: Դրա ակտիվության մասին են վկայում բազմաթիվ երկրաբանական, երկրաձևաբանական, գեոդեզիական ու երկրաֆիզիկական տվյալներ, այդ թվում ուժեղ երկրաշարժեր: Հաշվի առնելով հանրապետության տարածքի սեյսմիկ վտանգի գնահատման ու քարտեզագրման կարևորությունը, որի թերագնահատման հետևանքով նաև օրինակ Սպիտակի 1988թ. երկրաշարժը ունեցավ շատ ծանր հետևանքներ, կարևոր նշանակություն է ստանում ակտիվ խզվածքների գոտիների լայնության գնահատումը, քանի որ սա շատ կարևոր պարամետր է սեյսմստեկտոնական հուսալի մոդելների կազմման ու սեյսմիկ գոտիների չափերի ու վտանգի մակարդակի գնահատման համար: Այսպիսով խզվածքների գոտիների լայնության որոշումը ի վերջո էական նշանակություն ունի սեյսմիկ վտանգի տարբեր մակարդակների (միկրոշրջանացման, մանրամասն ու ընդհանուր սեյսմիկ շրջանացման), հետևաբար նաև սեյսմիկ ռիսկի գնահատման գործում: ՀՀ տարածքում առաջին անգամ ակտիվ խզվածքների մակերեսային և մերձմակերեսային տեկտոնական տարրերի հայտնաբերման և ուսումնասիրման աշխատանքներում կիրառվել է գեոռադարային հանույթ: Գեոռադարային հանույթը աշխարհում համարվում է նմանատիպ խնդիրների լուծման ընթացքում օգտագործվող ժամանակակից տեխնոլոգիա և արդյունավետ է նմանատիպ խնդիրների լուծման ժամանակ: Աշխատանքի նպատակն է երկրաբանական և գեոռադարային տվյալներով ուսումնասիրել և գնահատել ակտիվ խզվածքի գոտու լայնությունը: Ուսումնասիրությունները իրականացվել են Փամբակ-Սևան-Սյունիք ակտիվ խզվածքի առանձին սեգմենտներում՝ մասնավորապես Քարքարի, Սև լճի, Վանաձորի և Ֆիոլետովոյի տեղամասերում: Առանձնացված տեղամասերում ուսումնասիրվել են խզվածքի կառուցվածքը, մակերեսային պատռվածքները և դրանց առանձնահատկությունները: Հայտնաբերվել են նախկինում հայտնի խզվածքների նոր սեգմենտներ, որոնք հաստատել և լրացրել են տեղամասերի տեկտոնական կառուցվածքի մասին եղած փաստերն ու ենթադրությունները: Դաշտային դիտարկումների և համալիր ուսումնասիրությունների արդյունքում լուծվել են հետևյալ նպատակային խնդիրները. Փամբակ-Սևան-Սյունիք ակտիվ խզվածքի առանձին սեգմենտների երկրաբանական և երկրաֆիզիկական ուսումնասիրություն: Փամբակ-Սևան-Սյունիք ակտիվ խզվածքի առանձին սեգմենտների տեկտոնական կառուցվածքի պարզաբանում: Ակտիվ խզվածքի առանձին սեգմենտների տեկտոնական կառուցվածքի վերաբերյալ առկա ենթադրությունների ճշգրտում և նոր տարրերի բացահայտում: Ակտիվ խզվածքների գոտում առկա մակերեսային և մերձմակերեսային ստրուկտուրաների հայտնաբերում և ուսումնասիրում: Գեոռադարային հանույթի կիրառման արդյունավետության գնահատում ակտիվ խզվածքների գոտիների լայնությունների որոշման նպատակով: Ուսումնասիրվող տեղամասերում տեկտոնական երկչափ կամ եռաչափ (2D կամ 3D) մոդելների կառուցում: Ակտիվ խզվածքների գոտիների լայնությունների որոշում: Армения находится в центральной части зоны Аравийской коллизии, где находится также активный сейсмогенный разлом Армении - Памбак-Севан-Сюникский разлом. Об его активности свидетельствуют многочисленные землетрясения, в том числе известное Спитакское землетрясение 1988 года. Учитывая высокий уровень сейсмической опасности в РА, а также обусловленный этим сейсмический риск, оценка ширины зон воздействия активных разломов приобретает важное значение. Последнее дает возможность составить представление о близповерхностных и поверхностных структурах разлома. При изучении этих структур становятся ясными ширина активного разлома и его геометрия, с помощью чего можно с большой точностью составить сейсмотектоническую модель данного участка, повысить точность оценки сейсмической опасности и снизить сейсмический риск. Цель работы и решенные задачи Целью работы является использование геологических и геофизических методов для изучения ширины зоны воздействия активного разлома и оценки методики ее определения, что было проделано на отдельных сегментах Памбак-Севан-Сюникского активного разлома, в частности на участках Каркар и Севлич, а также в депрессиях Ванадзора и Фиолетово. На выделенных участках были изучены структура разлома, поверхностные разрывы и их особенности. Были выявлены новые сегменты ранее известных разломов, которые подтвердили и дополнили имеющиеся факты и предположения касательно тектонического строения участков. Были подробно изучены поверхностные и близповерхностные структуры разломов. Были осуществлены следующие целевые исследования: Геологическое и геофизическое исследование отдельных сегментов Памбак-Севан-Сюникского активного разлома; Проверка имеющихся предположений о тектоническом строении отдельных сегментов активного разлома; Выявление и изучение поверхностных и близповерхностных структур имеющихся в зоне активных разломов; Эффективность применения георадарной с’емки в работах по оценке ширины зон активных разломов; Построение двухмерных или трехмерных тектонических моделей исследованных участков; Определение ширины зоны воздействия активных разломов. Научная новизна исследований Была выявлена трехмерная картина приповерхностных структур на юговосточном Каркарском участке активного Памбак-Севан-Сюникского разлома; На западном отрезке исследованного юго-восточного участка Севлич активного Памбак-Севан-Сюникского разлома выявлен новый сегмент разломной зоны, выяснено простирание главного восточного разлома в северном направлении; На южном склоне депрессии Фиолетово исследованного активного разлома выявлен новый сегмент активного разлома, наличие которого подтвердило предположение о том. что депрессия является бассейном типа “пул-апарт”; Были построены двухмерные и трехмерные структурные модели исследованных участков; Были оценены величины ширины зон воздействия активных разломов на исследованных участках. Armenia is situated in the central part of the Arabian collision and accommodates theseismogenic Pambak-Sevan-Sunik Fault, the most active fault in the country. Many earthquakes attest to the activity of this fault, including the 1988 Spitak earthquake. Considering the high rate of seismic hazard in the RA, as well as the high seismic risk it has determined, assessment of the width of active fault impact zones attains great importance. Such an assessment enables understanding surface and near-subsurface structures of the fault. Studying these structures, it is possible to clarify the width and the geometry of the active fault, develop highly accurate seismotectonic model of the considered site, upgrade the accuracy of seismic hazard assessment, and reduce seismic risk. The Goal of the Study and the Tasks Resolved The goal of the study was to apply geological and geophysical methods to study and evaluate the technique of assessment of the width of active fault impact zone. The task was realized within individual segments of the active Pambak-Sevan-Syunik Fault, in particular, within the sites of Karkar and Sev-Lich in Syunik, as well as in the depressions of Vanadzor and Fioletovo. The structure of the fault, surface ruptures and their features were studied at individual sites. New segments of faults known earlier were identified, which supported and supplemented the facts and assumptions made concerning the tectonic structure of the sites. The surface and near-subsurface structures of the faults were investigated in detail. The following targeted studies were realized: Geological and geophysical study of individual segments of the active Pambak-Sevan-Syunik Fault; Verification of the current assumptions on the tectonic structure of individual segments of the active fault; Identification and study of surface and near-subsurface structures in the active fault zone; Efficiency of geo-radar surveys in the activities aimed at evaluation of the width of active fault zones; Development of 2D or 3D models of the studied sites; Estimation of the width of active fault impact zone. Scientific Novelty of the Studies The 3D pattern of near-subsurface structures was identified at the southeastern Karkar Site of the active Pambak-Sevan-Syunik Fault; A new segment of the fault zone was revealed at the western section of the studied southeastern Sev-Lich Site of the active Pambak-Sevan-Syunik Fault; northward extension of the main eastern fault was identified; A new active fault segment was revealed on the southern slope of the Fioletovo depression of the studied active fault; the presence of the segment confirmed the assumed “pull-apart” nature of the depression; 2D and 3D structural models of the studied sites were plotted; The width of active fault impact zones was estimated for the considered sites. Practical Importance By evaluating the width of active fault impact zones it is possible to produce a highly-precise seismotectonic model of the considered site and improve accuracy of seismic hazard assessment, thus reducing the seismic risk. This is of great importance for safe extensive development of settlement areas, important national-rank facilities, agricultural cultivated lands and other.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Оценка зоны ширины активных разломов по данным геологических и георадарных исследований (на примере Памбак-Севан-Сюникского активного разлома).
      Uncontrolled Keywords: Игитян Айк Альбертович
      Subjects: Earth Science
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 16 Sep 2016 16:14
      Last Modified: 20 Oct 2016 13:32
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3442

      Actions (login required)

      View Item