Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Վեդի-Եղեգնաձոր (Հայաստան) և Խոյ-Ավաջիկ (Իրան) տեղամասերի երկրաբանական կառուցվածքը և զարգացման առանձնահատկությունները

Վարդանյան, Սարգիս Սաշիկի (2015) Վեդի-Եղեգնաձոր (Հայաստան) և Խոյ-Ավաջիկ (Իրան) տեղամասերի երկրաբանական կառուցվածքը և զարգացման առանձնահատկությունները. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1001Kb) | Preview

    Abstract

    Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Վեդի-Եղեգնաձոր և Իրանի Իսլամական Հանրապետության Խոյ-Ավաջիկ տեղամասերի երկրաբանակառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը: Նոր տվյալների հիման վրա և նոր բացահայտումների ներքո նորովի են ներկայացվում վերը նշված տեղամասերի երկրադինամիկան և կառուցվածքային պատկերը, ինչը համահունչ է պալեոցեն-էոցեն ու հետագա ժամանակաշրջանի մայրցամաքային կոլիզիայի զարգացումներին: Նոր ուսումնասիրությունները թույլ են տալիս, նորովի արժևորելով նախորդիվ իրականացված գիտական աշխատանքները, առաջարկել ժամանակակից տեկտոնական ու երկրադինամիկ հայեցակարգերին համապատասխանող մոդելներ: Ըստ այդմ ակնհայտ է դառնում ուսումնասիրված տեղամասերում մայրցամաքային սալերի կոլիզիայի արդյունքում սկզբնավորված վրաշարժային և վերնետքային լարվածային ռեժիմի և դրանով պայմանավորված կառուցվածքային համապատասխան բաղադրիչների առկայությունը, որոնք ազդել են հետագա տեկտոնական զարգացումների վրա: Ընդհանուր կառուցվածքային պատկերը բարդեցված է երկրորդային կողաշարժերով, վարնետքներով և վրադրված տարբեր ինտենսիվության ծանրահակ լանջային և էրոզիոն գործընթացներով: Թեմայի արդիականությունը Չնայած բազմաթիվ ուսումնասիրություններին` իրականացված Հայաստանի հարավարևմտյան և Իրանի հյուսիսարևմտյան հատվածներում, անհրաժեշտություն կար, առաջին հերթին, նորովի` մոբիլիստական մոտեցումներով մեկնաբանել ուսումնասիրված հայկական տեղամասի տեկտոնիկան և զարգացման պատմությունը, բացի այդ՝ Վեդի-Եղեգնաձոր տեղամասի հարևանությամբ տեղակայված` իրանական Խոյ-Ավաջիկ տեղամասի հետ միասին, համատեղ վերլուծել տարածաշրջանի ընդհանուր կառուցվածքային իրավիճակը: Հայաստանի Հանրապետության Վեդի-Եղեգնաձոր և Իրանի Իսլամական Հանրապետության Խոյ-Ավաջիկ տեղամասերի երկրաբանակառուցվածքային և տեկտոնական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունները կօգնեն ավելի լավ պատկերացնել Փոքր Կովկաս-Իրան տարածաշրջանի ընդհանուր կառուցվածքային պատկերն ու զարգացման առանձնահատկությունները: Ստացված արդյունքները կնպաստեն կատարելու հիմնավոր վերլուծություններ ուսումնասիրվող տեղամասերում ածխաջրածինների առաջացման, միգրացիայի և նրանց կուտակման յուրահատկությունների, հանքային և քաղցրահամ ջրերի տեղադրման պայմանների պարզաբանման, երկրաջերմային անոմալ դաշտերի վերաբերյալ, ինչպես նաև այս կամ այն օգտակար հանածոների հայտնաբերման հեռանկարների գնահատման համար, հիմնավորել և ուղղորդել որոնողական աշխատանքները: Обобщая геологоструктурные особенности двух участков (Веди-Ехегнадзор и Хой-Аваджик) можно заключить: Исходя из сравнения стратиграфических данных участков Веди-Ехегнадзор и Хой-Аваджик можно предположить, что, по всей вероятности, до открытия северного Неотетиса в раннем мезозое эти единицы принадлежали Гондване. Происхождение основных складчатых строений обусловлено обдукцией офиолитов на Южно Армянско-Хойском Микрконтиненте (ЮАХМ) и коллизией евразийскои плиты в эпоху палеоцена- нижний эоцена, далее коллизией Арабской и Евразийских плит, в эпоху верхнего эоцена-нижнего олигоцена, которые вместе с более мелкими тектоническими сдвигами, а также с другими экзогенными (эрозия, крупномасштабные склоновые процессы и т. д.) процессами образовали современную сложную структуру изучаемых участков. Обнаруженные и закартированные нами разломные нарушения на изучаемых участках (в том числе Арпи, Ахбюр и Сари Пап), в основном, имеют пост-эоценную активность, которая продолжалась и после образования олигоцен-миоценовых накоплений. Ось сжатия разломов на двух участках главным образом имеет северо-южное направление. В этом направлении на двух участках наблюдаются сокращения, выраженные главным образом разломными нарушениями имеющими кинематику взброса и надвига, иногда с компонентой бокового сдвига. На участке Веди-Ехегнадзор наблюдаются закономерности падений поверхностей разломных нарушений, главным образом в северном направлении, а на участке Хой-Аваджик поверхности разломных нарушений, в основном, имеют падения ближе к южному. Обдукция офиолитов в районе Хоя происходила в течениии кампана, приблизительно на 10млн. лет позже, чем в расположенном на 100 км севернее районе Веди. Геохимические особенности офиолитовых пород Хой и Веди характерны для океанической коры, сформированной в пост-дуговом бассейне, обусловленном супра-субдукцией. Определенный радиолариями возраст офиолитовых комплексов двух участков ограничевается возрастным интервалом средняя юра-верхний мел. Подушечные лавы вида OIB расположены на офиолитовых образованиях, возраст которых в Армении верхний апт, а в Хое-кампан. Схожесть геохимических особенностей и общность палеонтологических датировок для офиолитовых коплексов Армении и Хоя позволяет предположить, что они произошли в одном океаническом бассейне, обдкуцированным с шовным поясом Амасиа-Степанаван-Севан-Акари. Общность геологического строения, истории тектонического развития в палеогене, свидетельствуют о том, что оба участка подвергались последствиям коллизионных процессов. Литологическая схожесть, соотвтствие основных несогласий участков, расположение обдукцировааных единиц, а так же складчатых образований на участках Веди-Ехегнадзор и Хой-Аваджик, позволяет предположить об их общей истории генезиса и о принадлежности одной единице-ЮАХМ. Summing up geostructural features of the two sections, we can affirm that: According to stratigraphic comparison of the Vedi-Eghegnadzor and Khoy-Avajik sections, it’s possible to assume that before the opening of the northern Neotethys in Early Mesozoic time, these units were part of Gondwana. Formation of the main folding structures are a result of the ophiolites obduction , the collision of Eurasian plate and South-Armenian-Khoy Microcontinent (SAKM) in Paleocene-Early Eocene, then Arabian and Eurasian (SAKM in the South) plates collision in Upper-Eocene-Lower Oligocene period of times. These structures along with smaller tectonic movements and other exogenous (gravitational processes of varying scale, erosion etc.) processes create modern complex structures of the studied regions. Faults (including newly found and mapped Arpi, Akhbyur and Sari-Pap) mostly have post-Eocene activity in the studied sections, which are continued after the Oligocene-Miocene molassic accumulation as well. The faults stress axis is principally orientated the North-South in two sections; wherever identified the shortening events in this direction, are expressed mainly by thrust and reverse faults kinematics, sometimes with strike-slip component. In the Vedi-Eghegnadzor section the faults plane direction is oriented to the North but in the Khoy-Avajik is mainly oriented to the South. In the Khoy area the Campanian obduction occurred later than those of Coniacian-Santonian age evidenced in the Lesser Caucasus in the Vedi area, located 100 km to the north. Geochemical features of Vedi and Khoy ophiolites are typical of oceanic crust, formed on a supra-subduction back-arc basin setting. Paleontological ages are Middle-Jurassic Upper Cretaceous after revised radiolarian data for both Armenian and Khoy ophiolite complexes. Alkaline series of OIB-type volcanic rocks are located on the top of ophiolite formations which are Upper Aptian in Vedi and Campanian in Khoy. The similar geological, geochemical characteristics and paleontological ages of Armenia and Khoy ophiolite complexes argue for a possible single ocean basin, obducted from Amasya-Stepanavan-Sevan-Hakari suture zone. In Paleogene period geostructural and tectonic evolution generalities shows that these two sections were affected by collision processes. Stratigraphic similarities, appropriate main unconformities, the location of obducted units and folded structures of Vedi-Eghegnadzor and Khoy-Avajik sections, allows assuming their common history and their belonging to the SAKM unit.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Особенности геологического развития и структура регионов Веди-Ехегнадзор (Армения) и Хой-Аваджик (Иран).
    Uncontrolled Keywords: Жарданян Саргис Сашикович
    Subjects: Earth Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 22 Sep 2016 16:02
    Last Modified: 22 Sep 2016 16:02
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3463

    Actions (login required)

    View Item