Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Զորայր Խալափյանի ստեղծագործությունների բառապաշարի շերտերը և քերականական առանձնահատկությունները

Սարգսյան, Ալլա Արտիկի (2013) Զորայր Խալափյանի ստեղծագործությունների բառապաշարի շերտերը և քերականական առանձնահատկությունները. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հր. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (313Kb)

    Abstract

    Որևէ լեզվով գրված գեղարվեստական ստեղծագործությունների μառապաշարի շերտերի, քերականական առանձնահատկությունների ուսումնասիրութունն առաջին հերթին հնարավորություն է ընձեռում արձանագրելու այն ընդհանրությունները, որոնք զարգացման մի որոշակի շրջանում հատուկ են տվյալ լեզվին: Նմանատիպ ուսումնասիրությունները միաժամանակ միջոց են դառնում վեր հանելու այն յուրահատկությունները, որոնցով առանձնանում է այս կամ այն ստեղծագործությունը կամ հեղինակը, այլև պատկերացում կազմելու վերջինիս լեզվազգացողության, լեզվամտածողության, աշխարհընկալման, ինչպես նաև իրերն ու երևույթները գեղարվեստականորեն վերարտադրելու օժտվածության մասին: Այս առումով պատահական չէ հայ լեզվաμանների կողմից անցյալ դարի 60-70-ական թվականներից գիտական շրջանառության մեջ դրված այն աշխատությունների առատությունը, որոնք վերաμերում են հայ դասականներից շատերի (Գ.Նարեկացի, Րաֆֆի, Ա.Բակունց, Ա.Իսահակյան, Վ.Տերյան, Ե.Չարենց, Վ.Դավթյան, Խ.Դաշտենց, Հ.Մաթևոսյան և այլք) ստեղծագործությունների լեզվաոճական հարցերի քննությանը1: Լեզվաոճական հարցերի տեսանկյունից հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև 20-րդ դարի 60-ականերից մինչև դարավերջ ստեղծագործած հայ արձակագիրներից մեկի` Զորայր Խալափյանի գեղարվեստական երկերը, որոնք մինչև վերջերս քննության նյութ չէին դարձել: Հետազոտության նպատակը և խնդիրները: Աշխատանքի նպատակն է ներկայացնել արձակագիր Զորայր Խալափյանի ստեղծագործությունների μառապաշարի շերտերը և քերականական առանձնահատկությունները: Աշխատանքում փորձել ենք լուծել առաջադիր հետևյալ խնդիրները. պարզել հայերենի μառապաշարի տարμեր շերտերի տեղը Զորայր Խալափյանի ստեղծագործություններում, վեր հանել ոճական այն հնարներն ու եղանակները, որոնք նպաստել են հեղինակի լեզվի ինքնատիպության ձևավորմանը, ցույց տալ գրողի գեղարվեստական յուրօրինակ մտածողության դրսևորումները, μացահայտել Զորայր Խալափյանի դերը հայ գրակաn-գեղարվեստական լեզվի զարգացման գործում: Հետազոտության նորույթը: Աշխատանքը Զորայր Խալափյանի ստեղծագործությունների μառապաշարի ոճական քննության առաջին փորձն է, որտեղ քննության նյութ են դարձել Զորայր Խալափյանի տարμեր ժանրերի մի շարք ստեղծագործությունների համագործածական և ոչ համագործածական μառերն ու դրանց քերականական առանձնահատկությունները: Первая глава диссертации посвящена изучению общеупотребительных слов и выделению их стилистических значений и функций. Этот лексический пласт самый объëмный, включающий слова первичной значимости современного армянского языка. Слова этого пласта находят большое применение, встречаясь в обычных речевых ситуациях, и имея место во всех языковых стилях. Сюда, естественно, входят слова основного словарного фонда лексического пласта и, вообще, слова, обозначающие предметы, явления и атрибуты, относящиеся к сферам общественной жизни (политической, экономической, бытовой и др.). Вторая глава данной работы посвящена изучению необщеупотребительных слов и состоит из семи подглав (простонародные слова, фразеологизмы, диалектные слова, грабарские и исторические слова, заимствования, неологизмы). При рассмотрении общенародных слов, применяемых в работах автора, надо не только обращать внимание какие народные элементы он употреблял в своих произведениях, но и выяснить в каких целях они использованы, так как применение того или иного элемента народного языка указывает на отношение писателя к данному лексическому пласту. В третьей главе работы исследуются грамматические особенности, встречающиеся в произведениях автора. Несмотря на то, что каждый язык имеет свои грамматические закономерности, тем не менее, они неустойчивы, постепенно изменяются и развиваются. Уже при существующих закономерностях проявляются так же новые явления, а писатель, как носитель данного языка, в той или иной степени применяет их в своих работах. Последние иногда отклоняются от основных закономерностей, или, параллельно с существующей основной - выступают в качестве новой закономерности. Вполне естественно, что автор должен уметь отличать случайное отклонение от необходимо возникшего языкового явления, и отдавать предпочтение только последнему, способствуя их развитию и распространению. Словарный запас работ Зoрайра Халапяна многоуровневый, а выбор слов, главным образом, проводился в соответствии с требованиями стилистики, преследуя конкретные стилистические цели. The thesis consists of an introduction, 3 chapters (chapter 2 consists of 7 sub-chapters), conclusion and bibliography of references and sources, with the size of 154 computer pages. The first chapter of the thesis is devoted to the study of vernacular or common words and distinguishing their stylistic features and functions. This lexical layer is the largest and includes the words of primary significance of modern Armenian language. The words of this layer are of great use, occurring in ordinary speech situations, and having a place in all language styles. It contains the words of the basic vocabulary of lexical layer, and, generally, the words denoting objects, phenomena and attributes, relating to the areas of public life (political, economic, consumer , etc.). The second chapter of this work is devoted to the study of non-common words and consists of seven sub-chapters (folk words, idioms, dialects, Grabar and historical words, borrowings , neologisms) . When considering the folk words, used by the author, we must not only pay attention to what folk elements he used in his works, but also find out the purpose for which they are used, since the use of an element of folk language indicates the attitude of the writer to this lexical layer. The third chapter of the work examines the grammatical features, occurring in the works of the author. Despite the fact that each language has its grammatical patterns, however, they are unstable and gradually change and evolve. Already under the existing patterns new phenomenon also occur, and the writer, as a speaker of the language, to a certain extend applies them in his works. The latter sometimes deviates from the basic patterns, or in parallel with the existing basic patterns, acts as a new pattern. It is quite natural that the author should be able to distinguish a random deviation from necessarily arisen linguistic phenomenon, and give preference only to the latter, contributing to their development and spread. The vocabulary of Zorayr Khalapyan’s works is multi-layered, where the selection of the words is, mainly, made in accordance with the requirements of stylistics in pursuit of specific stylistic objectives.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Лексические пласты и грамматические особенности произведений Зорайра Халапяна. vocabulary layers and grammatical features of Zorayr Khalapyan's works.
    Uncontrolled Keywords: Саргсян Алла Артиковна, Sargsyan Alla
    Subjects: Linguistics
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 22 Sep 2016 16:15
    Last Modified: 22 Sep 2016 16:15
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3464

    Actions (login required)

    View Item