Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Լոռվա սարահարթի ջրաճահճային ֆլորան և դրա պահպանության խնդիրները

Թումանյան, Արուս Արշակի (2014) Լոռվա սարահարթի ջրաճահճային ֆլորան և դրա պահպանության խնդիրները. PhD thesis, Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների ազգային ակադեմիա.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (936Kb) | Preview

    Abstract

    Լոռվա սարահարթի ջրաճահճային ֆլորայի նպատակաուղղված ուսումնասիրություն առավելագույն թվաքանակով լճերի համար մինչ այժմ չի կատարվել: Հետազոտությունները իրականացվել են ավելի սակավաթիվ լճերի համար և առավել ընդհանրական μնույթ են կրում: Անհայտ է նաև այդ լճերի ծագումը, առանց որի ճշգրտման անհնարին է դառնում պահպանման և օգտագործման արդյունավետ ուղիների մշակումը: Ներկայումս նշված տարածքների սեփականաշնորհումը, արոտավայրերի ընդլայնումը և անթրոպոգեն գործոնի ազդեցությունը μնութագրական գիծ են դարձել դրանցում առկա տեսակների և ամμողջական էկոհամակարգերի ոչնչացման համար: Մի շարք կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ ընդգրկված են ՀՀ μույսերի Կարմիր գրքում CR կատեգորիայում, իսկ որոշներն էլ DD կատեգորիայում (տվյալների անμավարարություն), սակայն նրանց վերաμերյալ ժամանակակից տվյալները μացակայում են: Հնարավոր է, որ այդ տեսակները արդեն անհետացել են և խիստ անհրաժեշտ է պարզաμանել դրանց պոպուլյացիաների դրությունը: Նշված հարցերի լուսաμանումը և հետազոտվող տարածքի առավել մանրամասն՝ μուսաμանական և ֆլորիստիկական ուսումնասիրությունը պայմանավորում է թեմայի արդիականությունը: Հետազոտության նպատակն է Լոռվա սարահարթի ռելիկտային լճերում տարածված μույսերի գույքագրումը, նրա վիճակի գնահատումը և առանձին տեսակների ու լճային համակարգերի արդյունավետ օգտագործման ու պահպանության ուղղությամμ միջոցառումների առաջարկումը: Նշված նպատակին հասնելու համար մեր կողմից առաջ են քաշվել հետևյալ խնդիրները. Լոռվա սարահարթի ջրաճահճային ֆլորայի տեսակային կազմի μացահայտում: Լոռվա սարահարթի ջրաճահճային ֆլորայի μազմակողմանի համեմատական վերլուծություն Հետազոտվող լճերի առանձին նկարագրություն՝ ըստ դոմինանատ էկոհամակարգերի: Հազվագյուտ տեսակների տարածվածության μացահայտում, դրանց պոպուլյացիաների վիճակի գնահատում և պահպանության վերաμերյալ միջոցառումների առաջարկում: Ֆլորայի կազմում առկա օգտակար տեսակների μացահայտում և դրանց ռացիոնալ օգտագործման գնահատում: Առաջին անգամ կատարվել է 11 լճերի ֆլորայի և μուսականության նպատակաուղղված հետազոտություն, ընդհանրացվել, ճշգրտվել և լրացվել է Լոռվա սարահարթի ջրաճահճային ֆլորայի ամμողջական կազմը, որի արդյունքները համեմատած առավել վաղ հրատարակությունների տվյալների հետ (Թախթաջյան, 1939; Բարսեղյան 1990) ցույց են տալիս, որ լճային ֆլորայի կազմը համալրվել է 132-139 տեսակներով: Կատարված μազմակողմանի ֆլորիստիկ և համեմատական վերլուծության արդյունքում ցույց է տրվել հետազոտվող տարածքի առանձին լճերի ֆլորաների միջև առկա կապերը: Առաջին անգամ կատարվել է ենթադրություն հետազոտվող ֆլորայի տարիքի և նրա ձևավորման ու զարգացման ուղղությունների վերաμերյալ: Ընդհանրացվել են ջրաճահճային μույսերի ֆլորիստիկ կազմի առկա տվյալները, առանձնացվել են ջրային μարձրակարգ անոթավոր μույսերը, որոնք լրացվել են մեծաքանակ հերμարիումային նյութերով: Բացահայտվել են ՀՀ μույսերի Կարմիր գրքում գրանցված և Կովկասի ու Հայաստանի համար հազվագյուտ տեսակները: В настоящее время резко усилилось воздействие изменения климата и антро-погенного фактора на природные экосистемы всей Земли и Армении в частности, приводя к их трансформации и деградации. Поэтому чрезвычайно насущной ста-новится задача сохранения экосистем и биоразнообразия, которым угрожает ис-чезновение и изменение, для чего совершенно необходимо их детальное изучение. Проведенные до настоящего времени исследования флоры и растительности озер Лорийского плоскогорья охватывали очень ограниченное число озер, не были целенаправленными и обычно проводились в рамках других исследований. Кроме того, воздействие антропогенного фактора, в частности приватизация земель и расширение пастбищ в последние годы привели к изменению многих озерных экосистем и к вероятному исчезновению отдельных представителей биоразнообра-зия. Целью настоящего исследования являлась инвентаризация флоры озер Ло-рийского плоскогорья, оценка ее состояния и предложение мер по сохранению и рациональному использованию экосистем в целом и отдельных видов растений. Для достижения цели исследования были поставлены следующие задачи. Выявить полный видовой состав водно-болотной флоры Лорийского плоскогорья Провести многосторонний сравнительный анализ водно-болотной флоры Лорийского плоскогорья Дать описание отдельных озер по господствующим экосистемам Уточнить распространение редких и исчезающих видов растений, оценить состояние их популяций и предложить меры по их охране Выявить полезные растения исследуемой флоры и оценить возможности их рационального использования В результате исследования установлено, что флора озер и прибрежных ме-стообитаний Лорийского плоскогорья включает в себя 187 видов, относящихся к 86 родам и 34 семействам. В ней представлен 1 вид папоротников (Salvinia natans), два вида хвощей (Equisetum arvense, E. palustre) и 184 вида покрытосеменных рас-тений, при этом однодольные преобладают над двудольными в соотношении 105:79. Собственно водная флора исследованных озер включает 26 видов сосуди-стых растений из 10 родов и 9 семейств. Благодаря нашим исследованиям список видов водно-болотной флоры Лорийского плоскогорья увеличился на 139 видов по сравнению с данными, приводимыми А. Л. Тахтаджяном (1939), и на 132 вида по сравнению с данными А. М. Барсегяна (1990). В результате сравнительного таксономического анализа показано, что по спектрам семейств, то есть по наиболее древней структурной особенности иссле-дуемой флоры, она наиболее близка водно-болотным флорам Северной Евразии. По своей систематической структуре (спектры семейств и родов) водно-болотная флора Лорийского плоскогорья резко отличается от других парциальных флор Армении, имеет реликтовый характер и тяготеет к Бореальному флористическому подцарству. В ходе хорологического анализа флоры выделено 20 геоэлементов, относя-щихся к 4 геотипам. В хорологическом спектре флоры полностью преобладает палеарктический элемент, а более половины всех видов имеют очень широкое распространение по Земному шару. Nowadays impact of climate change and influence of anthropogenic factor profoundly change, transform and destroy ecosystems over the World, as well numerous natural ecosystems of Armenia. As a result, it is very important to conserve biodiversity and natural ecosystems, but first of all they have to be investigated by botanists, zoologists, ecologists. The reasearch done on the flora of Lori plateau had been carried out for a small number of lakes untill now and mainly had general character. Besides that the present land privatization, the expansion of pastures and the influence of anthropogenic factor have lead to ecosystem change and some species extinc-tion. The main goal of the reasearch was the inventory of the flora of lakes of Lori plateau, estimation of its condition and elaboration of measures for its con-servation and sustainable use of species and ecosystems. To reach this goal the following targets were indicated: To organize the inventory of the flora of the lakes of Lori plateau, and to prepare the full list of its composition To conduct comparative floristic analysis of the flora To describe main ecosystems of the lakes of Lori plateau To precise the distribution of rare and endangered plant species, to estimate conditions of their populations, and to elaborate measures for their conservation To indicate useful plants of investigated flora, to evaluate possi-bilities of their sustainable use As a result of our investigations, it was stated that the studied flora includes 187 species, which belong to 34 families of 86 genera. Only one species of Pterophyt’s (Salvinia natans) and 2 species of Equisetopsida (Equisetum arvense, E. palustre) are present in the studied flora. All other 184 species belong to Angiosperms, where Monocotyledones prevail on Dicotyledones in 105:79 interrelations. The water flora of the lakes of Lori plateau includes 26 species of aquatic plants, which belong to 9 families of 10 genera. Thanks to our investigations the list of water-marsh flora of Lori plateau was increased by 139 species in contrast to A. L. Takhatajan (1939) and by 132 species in contrast to A. M. Barsegyan (1990) data. The comparative taxonomical analysis showed the spectrum of families (the most ancient structure of the flora) is very close to the spectra of wetland’s floras of North Eurasia. By its taxonomical structure (spectra of genera and families) flora of the lakes of Lori plateau is very different from other partial floras of Armenia, has relic character and is more close to the floras of Boreal floristic subkingdom. The chorological analysis gave us possibility to divide the investigated flo-ra on 20 geo-elements from 4 geo-types. The palaeo-arctic element fully domi-nates in the chorological spectrum, and more than half of species have very wide distribution in the Earth.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Водно-болотная флора Лорийского плоскогорья и задачи ее охраны. The flora of Lori plateau wetlands and the problems of its protection.
    Uncontrolled Keywords: Туманян Арус Аршаковна, Tumanyan Arus
    Subjects: Biology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 26 Sep 2016 11:36
    Last Modified: 26 Sep 2016 11:36
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3486

    Actions (login required)

    View Item