Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Եգիպտացորենի (Zea mays L.) տարբեր հիբրիդների աճի և զարգացման վրա ջրային սթրեսի (ոռոգման պակասի) ազդեցության ֆիզիոլոգիական ասպեկտները քարաջի (Իրան) պայմաններում

Հուման, Հումայունի (2014) Եգիպտացորենի (Zea mays L.) տարբեր հիբրիդների աճի և զարգացման վրա ջրային սթրեսի (ոռոգման պակասի) ազդեցության ֆիզիոլոգիական ասպեկտները քարաջի (Իրան) պայմաններում. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (794Kb) | Preview

    Abstract

    В настоящее время многие страны мира испытывают недостаток пресной воды как для обеспечения населения, так и для сельского хозяйства и промышленности. Иран относится к таким странам, так как большая часть его территории находится в засушливой зоне, где количество атмосферных осадков не превышает 250 мм в год. Перед странами, испытывающими недостаток пресной воды, стоит актуальная задача эффективного использования водных ресурсов, в первую очередь, увеличение урожая сельскохозяйственных культур вместе со снижением потребления воды. Повышение эффективности потребления воды в сельскохозяйственном секторе экономики может быть достигнуто двумя путями: 1) предотвращение потерь воды в ходе ирригации; 2) выбор и выращивание наиболее засухоустойчивых и высокопродуктивных сортов растений. Кроме того, в настоящее время перед многими странами стоит проблема продовольственной безопасности и самообеспечения. Для решения этой проблемы одним из основных методов является подбор и выведение высокоурожайных сортов растений, в частности, кукурузы, как производителя высокоценного зерна и обильной зеленой массы в неоптимальных для ее выращивания условиях. В связи с этим настоящее исследование является актуальным, так как посвящено частному решению вышеуказанных проблем – а именно, исследованию физиологических особенностей, а также урожайности некоторых гибридов кукурузы в естественных засушливых условиях Ирана при ограничении водоснабжения на различных стадиях роста растений. Основной целью работы являлся выбор наиболее засухоустойчивых сортов кукурузы, дающих наибольший урожай в условиях ограниченного полива, и разработка практических рекомендаций по их оптимальному использованию. Для достижения поставленной цели были поставлены следующие конкретные задачи: Исследовать возможности получения высоких урожаев гибридов кукурузы в естественных условиях и при ограничении полива. Исследовать годичное изменение урожая гибридов кукурузы и его компонентов в оптимальных условиях и при ограничении полива на разных стадиях роста и развития растений. Исследовать некоторые физиологические показатели гибридов кукурузы при различных условиях ограничения полива. Установить критические стадии роста гибридов кукурузы в условиях ограничения полива. Изучить устойчивость к дефициту воды различных гибридов кукурузы. Оценить засухоустойчивость различных гибридов кукурузы. Եգիպտացորենի (Zea mays) տարբեր հիբրիդների աճի և զարգացման վրա ջրային դեֆիցիտի ազդեցության էկոլոգա-ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրման նպատակով կատարվել են լաբորատոր և դաշտային հետազոտություններ: Դաշտային փորձերը կատարվել են 3 կրկնողությամբ, եգիպտացորենի 3 հիբրիդների համար - Sc.704 (ուշահաս), Sc.500 (միջահաս) և Sc.301 ) 4I), 62.5% (3I), 75% (2I), 86.5% (ստուգիչ –1 I100% (. տարբերակով5 ոգմանռո ՝)վաղահաս( ծլունակության սերմերի.301) Sc.500, Sc.704, Sc( հիբրիդների Եգիպտացորենի: )5Iи 50% (և ծիլերի աճի վրա օսմոտիկ դեֆիցիտի ազդեցության հետազոտման նպատակով կատարվել են լաբորատոր փորձարկումներ 4 կրկնողությամբ: Օսմոտիկ դեֆիցիտը :ՄՊա )5D0.3 (– և) 4D0.6 (-), 3D0.9 (-), 2D1.2 (-), 1D1.5 (-. մակարդակով հինգ է փորձարկվելԴաշտային և լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ 12.5%-ով ոռոգման ջրի ծավալի կրճատումը էական ազդեցություն չի ցուցաբերում եգիպտացորենի կանաչ զանգվածի կուտակման (խոնավ և չոր քաշ), կողրերի, հուրանի և տերևների չոր քաշի վրա: Ոռոգման սահմանափակման նկատմամբ առավել դիմացկուն է Sc.301 հիբրիդը, որի մոտ բացահայտվել է նշված ցուցանիշների միջև նվազագույն տարբերությունները: Բացահայտվել է, որ ոռոգման սահմանափակումը և հուրանում, կողրերում ավելացմանը պարունակության պրոտեինի է բերում ժամանակ միևնույն, մաքսիմումի է հասել կներումատարբեր )5I(и )4I( րըո ,տերևներումպրոտեինի պարունակությունը ցողուններում փորձի տարբեր տարբերակներում փոփոխության գրեթե չէր ենթարկվել: Նմանատիպ փոխկապվածություն է նկատվել նաև բջջանյութի պարունակության մեջ, որն ավելանում է մատչելի խոնավության պակասեցման դեպքում: Բացի այդ, ոռոգման պակասը զգալի ազդեցություն է ) 5I( որոնք ,վրա ցուցանիշների ֆիզիոլոգիական մանաճ եգիպտացորենի ցուցաբերում) 1I( ստուգիչ մնչդեռ, ինշանակություններ մինիմալ են հասնում տարբերակում ոռոգման ֆիզիոլոգիական մանճԱ : էրչ էական տարբերությունը միջև տարբերակների )2I( և ինդեքսով, ինչպես նաև չոր նյութի կուտակմամբ առավել լավ ցուցանիշներ է դրսևորել Sc.704 հիբրիդը՝ համեմատած Sc.500 ու Sc.301 հիբրիդների հետ: Ոռոգման ջրի պակասեցումը փոքրացնում է բույսի բարձրությունը և կրճատում է ցողունի վրա տերևների քանակը, սակայն պարզվել է, որ բերքի հասունացման ժամանակ կանաչ տերևների քանակը և մահացող տերևների տոկոսը կախված չէին ոռոգման տարբերակից: Նշված մորֆոլոգիական ցուցանիշներով, այսինքն բույսի բարձրությամբ, կանաչ տերևների քանակով, ցողունի տրամագծով Sc.704 հիբրիդը ունեցել է առավել լավ ցուցանիշներ:22 դիմացկունություն է ցուցաբերել Sc.704 ուշահաս հիբրիդը: Ուսումնասիրությունների արդյունքում պարզվել է, որ Իրանի չորային պայմաններում եգիպտացորենի աճեցման համար առավել արդյունավետ է Sc.704 ուշահաս հիբրիդի օգտագոծումը՝ 12.5%-ով ոռոգման ջրի կրճատմամբ: 22 դիմացկունություն է ցուցաբերել Sc.704 ուշահաս հիբրիդը: Ուսումնասիրությունների արդյունքում պարզվել է, որ Իրանի չորային պայմաններում եգիպտացորենի աճեցման համար առավել արդյունավետ է Sc.704 ուշահաս հիբրիդի օգտագոծումը՝ 12.5%-ով ոռոգման ջրի կրճատմամբ: In order to study the eco-physiological aspects of deficit irrigation on the growth of corn (Zea maize) hybrids, laboratory and field researches were conducted. A field split-plot experiment was conducted in a completely randomized design with three replications. The main plots consisted of five different irrigation regimes as 100% (I1), 86.5% (I2), 75% (I3), 62.5% (I4) and 50% (I5) of water-requirement, and subplots were allocated to three maize hybrids: Sc.704 (late mature),Sc.500 (intermediate mature) and Sc.301 (premature). Laboratory experiment was carried out for the effect of osmotic stress on germination and seedling growth of Maize hybrids investigations. The factorial experiment on 5×3 base on Completely Randomized Design with 4 replication was conducted. The first factor was osmotic stress at five levels consist of osmotic potential equal to -1.5 (D1), -1.2 (D2), -0.9 (D3), -0.6 (D4) and –0.3 (D5) MPa, and the second factor was three Maize hybrids - Sc.704, Sc.500, Sc.301. The function of wet forage and dry material, dry weight of maize, tassel, stuck, ear and leaf in complete irrigation treatments I1 an I2 were not significantly different. It can be generally concluded that the function of forage does not decrease significantly upon 12.5% decrease of the volume of irrigation water. In comparing corn hybrids, the highest function for all the aforesaid characteristics was for hybrid Sc. 704. The results of this test showed that deficit irrigation significantly increased protein percentage. Maximum protein percentage of ear, leaf and tassel was found in treatments I4 and I5. Fiber percentage increased simultaneous to decrease of plant available water. Deficit irrigation has a significant effect on the physiologic indexes of growth, the least degree for all these indexes happened at treatment I5, and there was no significant difference between I1 and I2. Regarding producing the dry matter in leaf, stalk, and the total dry matter Sc. 704 hybrid showed its significant superiority over hybrids Sc.500 and Sc.301. In examination of morphologic characteristics it was found that stem height and number of leaves decreased upon intensification of deficit irrigation treatments. Number of green leaves and percentage of leaf fall in harvest period did not show any significant difference in view of reaction to irrigation treatments. In comparing corn hybrids, the highest height of stem, number of leaves, diameter of stem and number of green leaves in harvest period was for hybrid Sc.704 which was significantly different from other treatments.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Եգիպտացորենի (Zea mays L.) տարբեր հիբրիդների աճի և զարգացման վրա ջրային սթրեսի (ոռոգման պակասի) ազդեցության ֆիզիոլոգիական ասպեկտները քարաջի (Իրան) պայմաններում: Physiological aspect, water stress (deficit irrigation) on growth and development of maize (Zea mays) hybrids in Iran – karaj.
    Uncontrolled Keywords: Հուման Հումայունի, Houman Homayouni
    Subjects: Biology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 29 Sep 2016 10:48
    Last Modified: 04 Oct 2016 10:26
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3516

    Actions (login required)

    View Item