Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հայաստանի Հանրապետության Շիկահող պետական արգելոցի մակրոսկոպիկ սնկերը

Մարգարյան, Լուսինե Վահանի (2016) Հայաստանի Հանրապետության Շիկահող պետական արգելոցի մակրոսկոպիկ սնկերը. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Բուսաբանության ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (521Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (3593Kb) | Preview

      Abstract

      Биологическое разнообразие планеты – это мощный источник ресурсов, а вопросы его изучения и сохранения являются одной из основных задач современной науки. Оно охватывает все формы жизни от крошечных микроорганизмов до крупных животных и экосистем, к которым они принадлежат. В связи с этим, идентификация и мониторинг биоразнообразия с целью сохранения отдельных регионов, в том числе особо охраняемых природных территорий (ООПТ), являются первоочередной задачей и залогом устойчивого развития человечества (Convention on Biological Diversity of RA, 2014). Макромицеты, являясь важнейшим гетеротрофным компонентом биогеоценозов, занимают особое место в природных экосистемах и выполняя такие важнейшие функции, как разложение органических веществ и микоризообразование, имеют большое теоретическое и прикладное значение. Многие из макроскопических грибов с давних пор широко употребляются в пищу, отдельные виды идут на корм животным или находят применение в медицине, что также делает необходимым их многостороннее изучение (Wasser, 2010; Вишневский, 2014 и др.). Первая система ООПТ Армении начала формироваться с 1958 года, когда были созданы ''Хосровский лес'', ''Дилижанский'' и ''Шикаохский'' заповедники и отдельные заказники (Заповедники…, 1990), а первые планомерные исследования биоты макромицетов на заповедных участках были проведены начиная с 1977 года, когда начались исследования грибов Хосровского и Дилижанского заповедников республики (Нанагюлян, Таслахчьян, 1991) и, частично, Севанского национального парка (Нанагюлян и др., 1986). Остальные особо охраняемые природные территории Армении специально не изучались. Из вышеизложенного становится очевидной актуальность всестороннего исследования макромицетов в особо охраняемых природных территориях, в частности в Шикаохском заповеднике РА, который располагаясь в юго-восточной части Сюникского марза на северном макросклоне Мегринского хребта, отличаясь своеобразием природноклиматических условий, разнообразием растительности, а также относительно малой подверженностью воздействия антропогенного фактора, представляет огромный интерес. Цель и задачи исследования. Целью настоящей работы является всестороннее изучение макромицетов Шикаохского заповедника Республики Армения. В связи с этим были поставлены следующие задачи: выявить видовое разнообразие биоты макромицетов Шикаохского заповедника; провести таксономическую ревизию и анализ исследуемых видов макрогрибов; сравнить состав макроскопических грибов изучаемого заповедника с макромицетами заповедника “Хосровский лес” и национального парка “Дилижан”; составить конспект биоты макромицетов Шикаохского заповедника, создать электронную базу данных для впервые зарегистрированных в Армении видов; изучить экологические особенности макрогрибов исследованной заповедной территории: установить трофическую структуру выявленных видов, сезонность их развития и закономерности распределения грибов по вертикальным поясам растительности и фитоценозам; выяснить видовой состав съедобных, ядовитых и лекарственных макромицетов Шикаохского заповедника, представить данные об их лечебных свойствах и практическом применении в народной и официальной медицине. Կենսաբանական բազմազանությունը ռեսուրսների հզոր աղբյուր է, իսկ դրա ուսումնասիրությունը և պահպանությունը ժամանակակից գիտության հիմնական խնդիրներից մեկն է: Կենսաբազմազանության պահպանությունն առանձին ռեգիոններում` այդ թվում բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում (ԲՀՊՏ), հանդիսանում է մարդկության կայուն զարգացման երաշխիք: Ներկայացված աշխատանքի նպատակն է Հայաստանի Հանրապետության Շիկահող պետական արգելոցի մակրոսկոպիկ սնկերի տեսակային կազմի բազմակողմանի ուսումնասիրությունը: Արգելոցում առաջին անգամ կատարվել է մակրոմիցետների բազմազանության նպատակային հետազոտություններ: Ուսումնասիրվող տարածքում բացահայտվել են 436 տեսակի մակրոսնկեր, որոնք պատկանում են 176 ցեղերի, 74 ընտանիքների, 22 կարգերի, 7 դասերի, 2 ենթաբաժինների և 2 բաժինների՝ Ascomycota և Basidiomycota: Հայտնաբերված մակրոսկոպիկ սնկերի առաջատար ընտանիքների կարգաբանական վերլուծությունը ցույց է տվել, որ տեսակների քանակով հարուստ են՝ Polyporaceae (47 տեսակ, 10.8%), Tricholomataceae (38 տեսակ, 8.7%), Agaricaceae (26 տեսակ, 5.9%), Russulaceae (26 տեսակ, 5.9%), Strophariaceae (23 տեսակ, 5.3%), Hymenochaetaceae (21 տեսակ, 4.8%), Cortinariaceae (19 տեսակ, 4.4%), Inocybaceae (17 տեսակ, 3.9%), Mycenaceae (12 տեսակ, 2.8%) ընտանիքները: Մնացած 65 ընտանիքները ընդգրկում են 1-9 տեսակներ (47.5%): Առաջին անգամ Շիկահող պետական արգելոցի համար գրանցվել են 417 տեսակի մակրոսնկեր, որոնցից 12 տեսակը և 2 ցեղը նշվում են Հայաստանում առաջին անգամ: Ուսումնասիրված տեսակներից՝ 15 –ը գրանցված են “ՀՀ Կարմիր գրքի” սնկեր բաժնում: Կատարվել է Հայաստանի առանձին ԲՀՊՏ-ների (Դիլիջանի ազգային պարկ, Խոսրովի անտառ պետական արգելոց) մակրոմիցետների բիոտայի համեմատական վերլուծություն, որի արդյունքում պարզվել է, որ Շիկահող պետական արգելոցի մակրոսկոպիկ սնկերն առավել մեծ ընդհանրություններ ունեն Դիլիջան ազգային պարկի հետ: Երեք ԲՀՊՏ-ների համար ընդհանուր են 73 տեսակի մակրոմիցետների: Բացահայտվել են ուսումնասիրվող մակրոմիցետների էկոլոգատրոֆիկական խմբերը: Շիկահող պետական արգելոցի տարածքից հայտնաբերված սնկերը ըստ սուբստրատի պատկանում են հետևյալ խմբերի՝ միկորիզագոյացնողներ կամ սիմբիոտրոֆներ, քսիլոտրոֆներ, հումուսային սապրոտրոֆներ, փռոցաշերտային սապրոտրոֆներ, կոպրոտրոֆներ, պսամոտրոֆներ, կարպոտրոֆներ, կարբոտրոֆներ, միկոֆիլներ, տեխնոտրոֆներ, ֆիլոտրոֆներ: Այս խմբերից ամենատարածվածներն են կսիլոտրոֆները (226 տեսակ), սիմբիոտրոֆները (94 տեսակ) և հումուսային սապրոտրոֆները (87 տեսակ): Հայտնաբերված սնկերի մեծամասնությունը հանդիպում է անտառային ֆորմացիաներում, դրանցից 384 տեսակը հայտնաբերված է լայնատերև, 108-ը՝ փշատերև, 125-ը՝ խառը անտառներում: Ընդամենը 53 տեսակի մակրոսկոպիկ սնկեր գրանցվել են բաց տարածություններում: Biological diversity is one of the powerful reservoirs of resources. One of the main tasks of a modern science is the study and preservation of biodiversity. Its conservation in separate regions, including special protected nature areas (SPNA), is one of the main keys for humanity sustainable development. The main aim of this work is a comprehensive study of macroscopic fungi species composition in Shikahogh State Reserve (Republic of Armenia). In this reserve, the diversity of macromycetes was investigated for the first time. Within the studied area 436 species of macrofungi that belong to 176 genus, 74 families, 22 orders, 7 classes, 2 subdivisions and 2 divisions of Ascomycota and Basidiomycota was revealed. The taxonomic analysis of the main families of macroscopic fungi in Shikahogh Reserve area showed, that the following families are characterized with rich number of species: Polyporaceae (47 species, 10.8%), Tricholomataceae (38 species, 8.7%), Agaricaceae (26 species, 5.9%), Russulaceae (26 species, 5.9%), Strophariaceae (23 species, 5.3%), Hymenochaetaceae (21 species, 4.8%), Cortinariaceae (19 species, 4.4%), Inocybaceae (17 species, 3.9%), Mycenaceae (12 species, 2.8%) and the rest 65 families including 1-9 species (47.5%). In Shikahogh Reserve area 417 species of macrofungi were recorded, from which 12 species and 2 genus discovered in Armenia for the first time. From the studied species 15 are recorded in the “Red Book of Armenian Republic” in the chapter Fungi. Comparative analysis of biota of macromycetes in Armenian separate SPNA (Dilijan National Park, Khosrov Forest and Shikahogh Reserves) were also done. It was found, that the macromycetes of Shikahogh Reserve had more similarities with Dilijan National Park. In general, for all three SPNA 73 species of macromycetes were the same.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Հայաստանի հանրապետության շիկահող պետական արգելոցի մակրոսկոպիկ սնկերը: Macroscopic fungi of shikahogh state reserve of the republic of Armenia.
      Uncontrolled Keywords: Մարգարյան Լուսինե Վահանի, Margaryan Lusine
      Subjects: Biology
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 29 Sep 2016 18:14
      Last Modified: 13 Oct 2016 11:07
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3525

      Actions (login required)

      View Item