Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Իրանի ֆլորայի citrullus colocynthis (L.) schard., artemisia aucheri boiss. և onosma sericeum willd. մեկուսացված կուլտուրաների նյութափոխանակության երկրորդային արգասիքների արտադրությունը և որոշ հատկությունները

Ղարեհ-Մատրոսսյան, Սորմեհ Սերգիսի (2013) Իրանի ֆլորայի citrullus colocynthis (L.) schard., artemisia aucheri boiss. և onosma sericeum willd. մեկուսացված կուլտուրաների նյութափոխանակության երկրորդային արգասիքների արտադրությունը և որոշ հատկությունները. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ «Հայկենսատեխնոլոգիա» ԳԱԿ ՊՈԱԿ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (901Kb) | Preview

    Abstract

    Применение растений в фитотерапии восходит к античности. Еще древние египтяне, греки, китайцы, армяне, иранцы и др. использовали растения в народной медицине в качестве средств для лечения различных заболеваний. Показано, что помимо основных компонентов растения производят такие сложные природные продукты как флавоноиды, алкалоиды, терпеноиды, гликозиды, антибиотики, эфирные масла и др. Многие из этих так называемых «вторичных продуктов» широко используются в медицине, и в настоящее время четвертая часть всех фармацевтических препаратов изготавливается на базе растительных веществ. Одним из распространенных заболеваний современности является рак. Применяемые средства против раковых опухолей чрезвычайно дороги, а в некоторых случаях даже не действенны. Многие ученые в настоящее время заняты поиском эффективных раковых средств из новых источников, в том числе и из растений (Awal et al., 2004). Ценными лекарственными растениями являются колоцинт Citrullus colocynthis, виды из родов Artemisia и Onosma. Этанольные экстракты из плодов, листьев и стеблей колоцинта обладают ярко выраженным антибактериальным эффектом. Кроме того, кукурбитациновые гликозиды, извлеченные из листьев Citrullus colocynthis, проявляют плейотропное воздействие на клетки, вызывая остановку клеточного цикла и апоптоз, и, следовательно, могут иметь терапевтическое действие против клеток рака молочной железы (Тannin-Spitz et al., 2007). Эфирные масла из растений рода Artemisia также показали высокую антимикробную и противогрибковую активность (Verdian-rizi, 2009). Основными соединениями, синтезируемыми растениями рода Onosma, являются шиконин и его производные, обладающие высокой цитотокцичностью (Ozgen et al., 2006). Показано также, что шиконин и его производные проявляют ценные лечебные свойства против бактериальных инфекций, рака и вируса иммунодефицита человека (ВИЧ) (Chen et al., 2003). Однако для удовлетворения растущего спроса на лекарственные препараты растительного происхождения и ввиду ограниченности ареала распространения видов ставится вопрос о дополнительной сырьевой базе. Культивирование растительных тканей и клеток в условиях in vitro дает возможность получать ценные метаболиты вне зависимости от места произрастания растения и времени года, т.е. создать дополнительную сырьевую базу для пищевой, медицинской и косметической промышленности. В связи с этим исследования вторичного метаболизма культивируемых клеток высших растений приобретают особую актуальность. Это обусловлено прежде всего перспективой промышленного получения соединений специализированного обмена растений, а также возрастающей остротой экологических проблем (загрязненность почвы радионуклидами, пестицидами и нефтепродуктами). Учитывая также непрерывное уменьшение природных запасов, становится очевидной необходимость замены дикорастущего сырья на гарантированно получаемую промышленным способом биомассу культивируемых клеток, содержащую необходимые соединения в достаточном количестве. Բանալի բառեր. կալուսային կուլտուրա, Citrullus colocynthis, Artemisia aucheri, Onosma sericeum, երկրորդային մետաբոլիտներ, շիկոնին: In vitro պայմաններում բուսական հյուսվածքների և բջիջների աճեցումը հնարավորություն է տալիս ստանալու արժեքավոր մետաբոլիտներ՝ անկախ բույսի աճեցման վայրից, տարվա եղանակից, դրանով ստեղծում լրացուցիչ ռեսուրսային հիմք՝ սննդային, բժշկական և կոսմետիկ արտադրությունների համար: Ուստի, աճեցվող բուսական բջիջների երկրորդային նյութափոխանակության ուսումնասիրությունը աճնշման, իսկ 9-րդ փոխացանքից սկսած՝ դադարել է: Այդ պատճառով իրականացվել է կալուսային հյուսվածքներում օրգանոգենեզի խթանման և դառնադդմի միկրոկլոնային բազմացման աշխատանքներ: Օգտագործված սննդամիջավայրերից ադվենտիվ ցողունների ձևավորման համար առավել նպաստավոր է եղել 1-ական մգ/լ կինետին և ԻՔԹ պարունակող Մուրասիգեի-Սկուգի (ՄՍ) (1962) սննդամիջավայրը: Ռիզոգենեզի խթանման համար կինետինը հեռացվել է սննդամիջավայրից: Արմատակալված բույսերը հետագայում տեղափոխվել են սուբստրատ: Օշինդրի կալուսային կուլտուրան ստացվել են փորձարկված բոլոր սննդամիջավայրերի վրա: Սակայն, կախված սննդամիջավայրում հորմոնների կազմից, հյուսվածքներում ձևաբանական և աճի բնույթի տարբերություններ են նկատվել: Ուսումնասիրվել է կալուսի աճի ընթացքում հյուսվածքներում չոր նյութի տոկոսային պարունակությունը՝ ըստ կուլտիվացման օրերի: Ստուգվել է 3 մգ/լ ԲԱՊ և 0.5 մգ/լ ՆՔԹ պարունակող ՄՍ սննդամիջավայրում աճեցված օշինդրի կալուսային կոլտուրայի մեթանոլային լուծամզվածքի բջջատոքսիկությունը: Պարզվել է, որ 5 և 10 փոխացանքերի հյուսվածքները բջջատոքսիկ նյութ չեն սիթեզում: Սակայն, կալուսային կուլտուրայի երկարատև աճեցումը բերում էր վերջիններիս սինթեզին: Այսպես. 15-իդ փոխացանքից հետո լուծամզվածքի բջջատոքսիկությունը կազմել է LC50<2000 մկգ/լ, իսկ 20-րդ փոխացանքից հետո՝ LC50<1000 մկգ/լ: Սննդամիջավայրում ԲԱՊ-ի և ՆՔԹ-ի կոնցենտրացիաների նվազեցումը, ինչպես նաև հորմոնային խթանիչների (կինետին, ԻՔԹ, 2,4-Դ) օգտագործումը բերել է լուծամզվածքի բջջատոքսիկության նվազման կամ նույնիսկ բացակայության: Հետևաբար օշինդրի կալուսային կուլտուրայում երկրորդային արգասիքների սինէթեզը խիստ կախված է հորմոնների բաղադրությունից և կազմից: Օշինդրի մեթանոլային լուծամզվածքի հակօքսիդանտային ակտիվության ուսումնասիրությունը ցույց է տվել DPPH ռադիկալների նկատմամբ թույլ ճնշող ազդեցություն: Key words: callus culture, Citrullus colocynthis, Artemisia aucheri, Onosma sericeum, secondary metabolites, shikonin. The cultivation of plant tissues and cells in condition in vitro gives the possibility of receiving the value metabolites independently of the place of their growth and the time of the year, i.e. to create an additional source of raw materials for food, medicinal and cosmetic industries. Taking into account the continuous decreasing of natural reserves as well as some ecological problems (pollution of the soil with radionuclids, pesticides and oil-products) it becomes evident the necessity of the substitution of wild raw materials by the received by industrial way biomass containing the necessary substances. The goal of carried out investigations is the obtaining of isolated tissues of three species of medicinal plants (Citrullus colocynthis, Artemisia aucheri, Onosma sericeum) and the working out of methods for the effective realization of biochemical potentials of cultivated tissues in the in vitro system and obtaining the biotechnological source of ecologically pure raw materials with the practical value. Callus tissues of colocynth and wormwood were received from the parts of plants grown from the sterile germinated seeds in conditions in vitro. Callus tissue of onosma was received from the leaves of intact plant. The gibberellic acid (A3) was used for breaking the rest of colocynth,s seeds. The greatest rate of germination was obtained at the A3 concentration 10 mg/l. Callus tissue of colocynth was obtain from different explants. However in subsequent passages the growth of callus was slowed down and to the 9-th passage was stopped. Therefore the work was carried out for induction of the organogenesis in callus tissue and clonal micropropagation of colocynth. Among all tested media the best one for the formation of adventive shoots was Mourashige-Skoog media (MS) (1962), which contained 1 mg/l kinetin and IAA. For induction of rhizogenesis the kinetin was removed from nutritional medium. The deep rooted plants later on were transferred in the substrate. The callus culture of the wormwood was obtained on all tested media. However depending of hormonal composition of the medium we could see the differences in the tissue morphology and in the character of its growth. The dynamics of accumulation of the crude mass of tissue as well as the percentage content of dry substance at the each day of cultivation were studied.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Իրանի ֆլորայի citrullus colocynthis (L.) schard., artemisia aucheri boiss. և onosma sericeum willd. մեկուսացված կուլտուրաների նյութափոխանակության երկրորդային արգասիքների արտադրությունը և որոշ հատկությունները: Production and some properties of secondary metabolites in isolated cultures of citrullus colocynthis (L) schard., artemisia aucheri boiss and onosma sericeum willd. of iranian.
    Uncontrolled Keywords: Ղարեհ-Մատրոսսյան Սորմեհ Սերգիսի, Gharehmatrossian Sormeh
    Subjects: Biology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 04 Oct 2016 15:18
    Last Modified: 05 Oct 2016 17:03
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3560

    Actions (login required)

    View Item